سوودەکانی خۆشۆردن پێش خەوتن دەتوانن بە ڕێکخستنی پلەی گەرمیی جەستە، کوالێتی خەوتنت باشتر بکەن و یارمەتیت بدەن زووتر بخەویت.
خۆشۆردنی شەوانە چۆن کاریگەری لەسەر پشوودان دەکات
شۆردن یان خۆشۆردن بە ئاو لە ئێواراندا دەتوانێت وەک نیشانەیەکی دەروونی بۆ مێشکت کار بکات کە ڕۆژەکە کۆتایی هاتووە. لەگەڵ ئەم گۆڕانە دەروونییەدا، ئەم عادەتە بە لابردنی چەوریی جەستە، پیسی و ئارەق، جێگای خەوتن پاکتر ڕادەگرێت.
کاریگەریی خۆشۆردن پێش خەوتن پەیوەندییەکی نزیکی بە کاتی ناوەکیی جەستەوە هەیە. بە شێوەیەکی سروشتی، کاتێک کەسێک خۆی بۆ خەوتن ئامادە دەکات، پلەی گەرمیی ناوەوەی جەستە دادەبەزێت. بەکارهێنانی ئاوی گەرم دەتوانێت یارمەتی ئەم پرۆسەیە بدات؛ چونکە خوێنبەرەکان فراوان دەکات و گەرمی بەرەو ئەندامە کۆتایییەکان دەبات، بەمەش ناوەوەی جەستە بە کارایی زیاتر سارد دەبێتەوە. ئەم گۆڕانی پلەی گەرمییە پەیوەندی بە دەرچوونی مێلاتۆنین و کەمبوونەوەی وەرووژاندن و جووڵەکردنی لە جێگادا هەیە.
ئاوی گەرم و کوالێتی خەو
توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە لە ئاوێکدا بە پلەی گەرمیی ١٠٤ تا ١٠٨.٥ پلەی فەهرەنهایت خۆشۆردن یان خۆنوقاندن دەتوانێت کوالێتی خەو باشتر بکات. بۆ وەرگرتنی باشترین سوود لەم ڕۆتینە، پسپۆڕان پێشنیار دەکەن ئەم کارە یەک تا دوو کاتژمێر پێش ئەوەی بڕیار بدەیت بخەویت ئەنجام بدەیت.
هەندێک سوودی تایبەتی ئاوی گەرم بریتین لە:
- زووتر خەوتن: زۆر کەس دەبینن کاتێک یەک تا سێ کاتژمێر پێش خەوتن خۆشۆردن دەکەن، زووتر دەخەون.
- فشاری خوێن: لە گەورەساڵاندا، دەرکەوتووە خۆشۆردن بە ئاوی پلەی گەرمیی ١٠٤.٥ تا ١٠٦ پلەی فەهرەنهایت، لە کاتی خەوتن و پێش خەوتن فشاری خوێن دادەبەزێنێت.
- کەمکردنەوەی گرتنی لووت: هەندێک کەس لە کاتی سەرماخۆردندا بەخاری گەرم بەکاردەهێنن بۆ یارمەتیدان لە کەمکردنەوەی گرتنی لووت، بەڵام بەڵگەی زانستی بۆ ئەم سوودە تایبەتە نییە.
ئاوی سارد بەرامبەر ئاوی گەرم
هەرچەندە ئاوی گەرم بە گشتی بۆ خەوتن باشترە، ئاوی سارد کاریگەریی جیاوازی هەیە. هەندێک وەرزشوان دوای ڕاهێنانی ئێواران بۆ ماوەی دە خولەک خۆیان لە ئاوی سارد دادەنوقێنن بۆ کەمکردنەوەی سەختی و ئازاری ماسولکە؛ ئەمەش لەوانەیە بە ناڕاستەوخۆ و بە کەمکردنەوەی ناڕەحەتیی جەستە یارمەتی خەوتنیان بدات.
بەڵام ئاوی سارد دەتوانێت هۆشیاری زیاد بکات. لەوانەیە لێدانی دڵ زیاد بکات و ئاستی نۆرئەپینفرین و کۆرتیزۆڵ بەرز بکاتەوە؛ کۆرتیزۆڵ هۆرمۆنێکە کە هۆشیاری زیاد دەکات. هەندێک کەس زیادبوونی وزەی دوای خۆشۆردن بە ئاوی سارد بە کاریگەریی کافێین بەراورد دەکەن. بەهۆی ئەم تایبەتمەندییانەی هۆشیارکەرەوە، خۆشۆردن بە ئاوی سارد بە گشتی لە ئاوی گەرم کەمتر کاریگەرە بۆ یارمەتیدان لە خەوتن.
کێ پێش خەوتن خۆی دەشوات؟
پێیاری کاتی خۆشۆردن بە پێی گرووپە جیاوازەکان دەگۆڕێت. بەپێی زانیاریی ڕاپرسییەکان:
- ڕەگەز: ژنان زیاتر لە پیاوان پێش خەوتن خۆشۆردن دەکەن (٢٧.٩%) تا ئەوەی هەر لە دوای بەخەبەرهاتن خۆیان بشۆن (٢٥.٥%). پیاوان زیاتر حەزیان بە خۆشۆردنی بەیانییە (٤٠.٨%) تا خۆشۆردنی شەوانە (٢١.٧%).
- تەمەن: ئەوانەی تەمەنیان لە ٣٤ ساڵ کەمترە زیاتر پێش خەوتن خۆشۆردن دەکەن (٣١.٣%) بە بەراورد بە ئەوانەی تەمەنیان لە ٣٤ ساڵ زیاترە (٢١%).
پرسیارە باوەکان
خۆشۆردن پێش خەوتن چ سوودێکی هەیە؟
خۆشۆردنی شەوانە دەتوانێت کوالێتی خەو باشتر بکات، یارمەتیت بدات زووتر بخەویت و پەڕەکانی جێگای خەوتنت پاکتر بهێڵێتەوە. هەروەها یارمەتی جەستە دەدات بگاتە پلەی گەرمیی ناوەوەی گونجاو بۆ پشوودان.
کەی پێش خەوتن خۆشۆردن باشترە؟
بۆ باشترین ئەنجام، هەوڵ بدە یەک تا دوو کاتژمێر پێش کاتی خەوتنی پلاندانراوت خۆشۆردن بکەیت. ئەمە کاتی پێویست بە جەستەت دەدات تا سارد ببێتەوە.
خۆشۆردن بە ئاوی گەرم یان سارد: کامیان بۆ خەوتن باشترە؟
خۆشۆردن بە ئاوی گەرم بە گشتی بۆ خەوتن باشترە؛ چونکە یارمەتی دابەزینی سروشتیی پلەی گەرمیی ناوەوەی جەستە دەدات. خۆشۆردن بە ئاوی سارد لەوانەیە بۆ چاکبوونەوەی ماسولکە دوای وەرزش باشتر بێت، بەڵام بۆ هەندێک کەس زۆر هۆشیارکەرەوەیە.
چۆن خۆشۆردن دەتوانێت تاکتیکێک بێت بۆ خەوتنی باشتر؟
بە خۆشۆردنی بەردەوام لە هەمان کاتدا هەر شەوێک بۆ ماوەی سێ تا چوار هەفتە، دەتوانیت فێری بکەیت کە ئەم کارە بە خەوتنەوە ببەستێتەوە؛ بەمەش وەڵامێکی پاڤلۆفی دروست دەبێت کە خەوتنت ئاسانتر دەکات.
کەی پزیشک ببینیت
ئەگەر بێخەویی درێژخایەن یان ئاڵۆزیی توندی خەوتنت هەیە کە بە باشترکردنی پاکوخاوێنی و ڕۆتین چارەسەر نابێت، ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێریی تەندروستی بکە. ئەگەر لە کاتی خۆشۆردن یان دوای ئەوە گۆڕانی لەناکاو و توند لە فشاری خوێن یان لێدانی دڵتدا ڕوویدا، داوای یارمەتیی پزیشکی بکە.
ئاگاداری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە سەبارەت بە تەندروستی یان هەڵبژاردەکانی چارەسەرت ڕاوێژ بە پسپۆڕێکی تەندروستیی شیاو بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- کارمەندانی شیفتی شەو: ڕێکخستنی خەوتنی باش
- بێخەوی چییە؟ جۆر و هۆکارەکان
- کێشەی خەوتن و بێخەوی: هۆکار و چارەسەر
- مەترسیی نەخەوتن و کیسەی خەو
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team