تاو بەرزبوونەوەیەکی کاتی پلەی گەرمی جەستەیە و وەڵامێکی بەرگرییە؛ زۆرجار لە ئەنجامی هەوکردن یان تووشبوون بە نەخۆشی دروست دەبێت.
تاو چییە و نیشانەکانی چین؟
تاو ڕوودەدات کاتێک «هایپۆتالامۆس» لە مێشک پلەی گەرمی جەستە بەرز دەکاتەوە بۆ یارمەتیدانی سیستەمی بەرگری لە بەرەنگاربوونەوەی نەخۆشی. پلەی گەرمیی پێوراو لە ڕێگەی دەمەوە، کە ٣٧.٨ پلەی سەدی یان زیاتر بێت، نیشانەی هەبوونی تاوە؛ لە کاتێکدا پلەی گەرمیی ئاسایی بە گشتی لە نێوان ٣٦ و ٣٨ پلەی سەدی دەبێت.
لەوانەیە چەند نیشانەیەک لە کەسەکەدا دەرکەون، لەوانە:
- سەرما و لەرزین و لاوازیی گشتی.
- سەرئێشە و ئازاری ماسولکەکان.
- ئارەقکردن و کەمبوونەوەی ئیشتها.
- وشکبوون و زوو تووڕەبوون.
- کاڵبوونەوەی ڕەنگی پێست یان دەرکەوتنی برۆژکەی ورد وەک پێستی قاز.
هۆکارەکانی تا و نیشانەکان
هۆکارەکانی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی جۆراوجۆرن، گرنگترینیان ئەمانەن:
- تووشبوون: ڤایرۆسی وەک هەڵامەت و ئەنفلوەنزا، یان بەکتریایی وەک هەوکردنی قوڕگ، هەوکردنی ناوەڕاستی گوێ و هەوکردنی ڕێگاکانی میز.
- نەخۆشییە بەرگرییەکان و هەوکردن: وەک ئارتریتسی ڕۆماتۆیید کە دەبێتە هۆی هەوکردنی پەردەی ناوەوەی جومگەکان.
- هۆکارە ژینگەیی و تەندروستییەکان: وەک لێدانی خۆر، ماندووبوونی گەرما یان وشکبوونی جەستە.
- هۆکارەکانی تر: هەندێک دەرمان (وەک دەرمانی بەرزبوونەوەی فشاری خوێن)، یان ڤاکسین، یان شێرپەنجە؛ لە هەندێک حاڵەتیشدا پەڵەی خوێن.
ڕێگاکانی پێوانەکردنی پلەی گەرمی و چارەسەرکردنی
دەتوانرێت پێوەری پلەی گەرمی لە ڕێگەی دەم، ڕاستەڕۆ، گوێ یان پێشانی سەر بەکاربهێنرێت؛ پێوانەکانی دەم و ڕاستەڕۆ وردترینن.
مامەڵەکردن لە ماڵەوە و بە دەرمان
- ڕێگاکانی ماڵەوە: جل‌وبەرگی سووک لەبەر بکە، بە ئاوی پلەی گەرمیی ٢١ پلەی سەدی خۆت بشۆ، یان پێست بە پارچەیەکی تەڕکراو بە ئاوی نیمچە گەرم تەڕ بکە (لە ئەلکۆڵ خۆت بپارێزە).
- چارەسەری دەرمانی: ئەگەر بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی ببێتە هۆی ناڕەحەتی یان کاریگەری لەسەر خەو و کار، دەتوانرێت دەرمانی دابەزێنەری پلەی گەرمیی بێ پێچوونەوەی پزیشک، وەک پاراسیتامۆڵ، بەکاربهێنرێت.
- ئاگاداریی گرنگ: پێشنیار ناکرێت ئەسپیرین بۆ منداڵانی خوار ١٣ ساڵ بەکاربهێنرێت، بە تایبەتی کاتێک تووشی ئاڤاڵە یان ئەنفلوەنزا بوون، بۆ دوورکەوتنەوە لە مەترسیی سندرۆمی ڕای.
- خۆراکدانی نەخۆش: نابێت نەخۆش بۆ دابەزاندنی پلەی گەرمی برسی بهێڵرێتەوە؛ بەڵکو دەبێت هانی بدرێت خۆراک و شلە بخواتەوە بۆ جێگرتنەوەی ئەو کالۆرییانەی لەدەستی داون.
کەی دەبێت بچیتە لای پزیشک؟
پێوەرەکان بەپێی تەمەن و دۆخی تەندروستی جیاوازن:
- ساواکان: ئەگەر تەمەنیان کەمتر لە ٣ مانگ بێت و پلەی گەرمییان (بە ڕاستەڕۆ) ٣٨ پلەی سەدی یان زیاتر بێت، یان تەمەنیان لە نێوان ٣ و ٦ مانگ بێت و پلەی گەرمییان لە ٣٨.٩ پلەی سەدی زیاتر بێت.
- منداڵان: ئەگەر سستی، ڕشانەوەی دووبارە، سەرئێشەی توندیان هەبێت، یان ئەگەر بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی زیاتر لە ٣ ڕۆژ بخایەنێت یان لەگەڵ هێرشی سەرعە بێت.
- پێگەیشتووان: ئەگەر پلەی گەرمی بگاتە ٣٩.٤ پلەی سەدی یان زیاتر.
نیشانەکانی پێویستی بە چاودێریی دەستبەجێ:
- ڕەقیی مل یان هەستیاریی زۆر بەرامبەر ڕووناکی.
- قورسایی هەناسەدان یان ئازاری سنگ.
- ڕەشەی پێست یان تێکچوونی هۆش.
- خوێنبەربوون لە لووت یان لە لثەکان (بە تایبەتی کاتێک گومانی تاوی دێنگی هەبێت).
پرسیارە باوەکان
تاوی خوێنڕێژ چییە؟
دۆخێکی توندە کە لەوانەیە لە تاوی دێنگییەوە پەرە بسێنێت؛ بە خوێنبەربوون لە پێست یان لووت یان لثەکان دەناسرێتەوە و ئەگەر چارەسەر نەکرێت، لەوانەیە ببێتە هۆی شۆک یان شکستی سیستەمی گەڕانی خوێن.
تاوی ڕۆماتیزمی چییە؟
لەو ئاڵۆزییە توندانەیە کە لەوانەیە لە تووشبوون بە هەوکردنی قوڕگ دروست ببێت.
چۆن دەتوانرێت لە تاو خۆپارێزی بکرێت؟
بە کەمکردنەوەی تووشبوون بە نەخۆشییە گوازراوەکان، لە ڕێگەی شۆردنی بەردەوامی دەست، پابەندبوون بە ڤاکسینە پێشنیارکراوەکان و خۆپاراستن لە هاوبەشکردنی کەلوپەلی کەسی وەک پەرداخی ئاو.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- پەیوەندی پزیشک و نەخۆش و متمانە
- هۆکاری هەستکردن بە ساردی چییە؟
- ئامۆژگاریی تەندروستی پێش مناسیکی حەج
- هەوکردنی گۆشەی لێو: نیشانە و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی تەندروستی گشتی
Photo: Felton Davis, PDM 1.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team