لە دەرمانی ئەسم و سپری و جۆرە جیاوازەکانی چارەسەری ئەسم بزانە، هەروەها چۆن نیشانەکان کۆنترۆڵ بکەیت و لە هێرشەکان خۆت بپارێزیت.
دەرمانی ئەسم و سپری: پوختەیەک لە ڕێگاکانی چارەسەری ئەسم
ئەسم نەخۆشییەکی درێژخایەنی سییەکانە کە تێیدا بۆرییەکانی هەناسە هەڵدەئاوسێن و تەسک دەبنەوە، ئەمەش هەناسەدان قورس دەکات. ئەم دۆخە دەتوانێت ببێتە هۆی کۆکە، خسخسەی هەناسە و تەنگیی سنگ. هەرچەندە چارەسەرێکی کۆتایی نییە، بەڵام ڕێگاکانی چارەسەری ئەسم یارمەتیی خەڵک دەدەن دۆخەکەیان بەڕێوە ببەن و ژیانێکی تەندروست بژین.
جۆرەکانی دەرمانەکانی ئەسم
پزیشکان بە گشتی دوو پۆلی سەرەکیی دەرمان بۆ بەڕێوەبردنی ئەم دۆخە دەنوسن.
دەرمانەکانی خێراکردنی ئارامی
دەرمانەکانی فریاکەوتن نیشانە توندەکانی ئەسم کەم دەکەنەوە، بەوەی ماسولکەکانی دەوروبەری ڕێگاکانی هەناسە شل دەکەن.
- بێتا-ئانتاگۆنیستەکانی کاری کورتخایەن: ئەمانە هەڵبژاردەی سەرەکین بۆ ئارامکردنەوەی خێرا و لیڤالبوتێرۆل، ئەپینێفرین و ئەلبوتێرۆل لەخۆدەگرن.
- دژەکۆلینێرژیکەکان: دەرمانەکانی وەک ئایپراترۆپیۆم یارمەتی دەدەن ڕێگاکانی هەناسە بکەنەوە و مووکۆس کەم بکەنەوە، بەڵام کاریگەرییان لە بێتا-ئانتاگۆنیستەکان هێواشترە.
- کۆرتیکۆستێرۆیدی خواردنی: پرێدنیزۆن و مێتیل‌پرێدنیزۆلۆن هەڵئاوسانی ڕێگاکانی هەناسە کەم دەکەنەوە.
- دەرمانی تێکەڵ: هەندێک لە دەرمانەکانی فریاکەوتن دژەکۆلینێرژیکێک لەگەڵ بێتا-ئانتاگۆنیستێکی کاری کورتخایەن تێکەڵ دەکەن.
دەرمانەکانی کۆنترۆڵی درێژخایەن
دەرمانە پێشگیرەکان هەڵئاوسان و مووکۆس کەم دەکەنەوە، بۆ ئەوەی ڕێگاکانی هەناسە کەمتر هەستیار بن بەرامبەر هۆکارە هەڵچێنەرەکان.
- کۆرتیکۆستێرۆیدی هەڵمژراو: ئەمانە کاریگەرترین دەرمانن بۆ کۆنترۆڵی درێژخایەن و فلوتیکازۆن، بودێسۆناید، مۆمێتازۆن، سێکلێسۆناید و بێکلۆمێتازۆن لەخۆدەگرن.
- بێتا-ئانتاگۆنیستەکانی کاری درێژخایەن: ئەمانە ماسولکە نەرمەکان شل دەکەن و دەبێت لەگەڵ کۆرتیکۆستێرۆیدی هەڵمژراو بەکاربهێنرێن. ڤیلانتێرۆل، سالمێتێرۆل و فۆرمۆتێرۆل نموونەن.
- دەرمانی هەڵمژراوی تێکەڵ: لەوانەیە کۆرتیکۆستێرۆیدێک لەگەڵ بێتا-ئانتاگۆنیستێکی کاری درێژخایەن یان دژەکۆلینێرژیکێک تێکەڵ بکەن.
- دەرمانە زیندووییەکان: ئەمانە هەر چەند هەفتە جارێک بە ڕێگەی هەڵمژین یان دەرزی دەدرێن و پرۆتینە دیاریکراوەکان دەکەنە ئامانج بۆ ڕاگرتنی هەڵئاوسان.
- دەستکاریکەرەکانی لێکۆترایین: ئەمانە بە شێوەی شلە یان حەب بەردەستن و زافیرلوکاست، مۆنتێلوکاست و زیلێوتۆن لەخۆدەگرن.
- هەڵبژاردەکانی تر: تیۆفیلین و کرۆمۆلینیش بۆ شلکردنی ماسولکەکان یان ڕێگریکردن لە هەڵئاوسان بەکاردەهێنرێن.
بەکارهێنانی سپریی ئەسم و ئامێرەکانی تر
سپریی ئەسم باوترین ڕێگای گەیاندنی دەرمانە بۆ سییەکان. دوو جۆری سەرەکی هەیە:
- سپریی دۆزی پێوانەکراو: ئەمانە قاپێکی دەرمانی هەڵمییان هەیە کە بە دەم‌گیرێک دەمێکی خێرای دەرمان دەردەدەن.
- سپریی تۆزی وشک: ئەمانە تەنها کاتێک دەرمان دەردەدەن کە نەخۆشێک هەناسەیەکی قووڵ هەڵمژێت.
بۆ ئەوانەی بە ئامێرە بچووکەکاندا کێشەیان هەیە، لەوانەیە ئامێری نەبۆلایزەر پێشنیار بکرێت. ئەم ئامێرە دەرمانی شل دەگۆڕێت بۆ هەڵم؛ زۆرجار بەکارهێنانی بۆ شیرخۆر، کەسانی تەمەن‌گەورە یان ئەوانەی ناتوانن سپەیسەر بەکاربهێنن ئاسانترە.
ڕێگاکانی تر بۆ چارەسەری ئەسم و گۆڕانکاریی شێوازی ژیان
جگە لە دەرمان، لەوانەیە هەندێک نەخۆش چارەسەری گەرماکردنی بۆرییەکانی هەناسەیان بۆ بکرێت. لەم ڕێکارەدا، برۆنکۆسکۆپ گەرما دەگەیەنێتە دیوارەکانی ڕێگاکانی هەناسە بۆ کەمکردنەوەی ماسولکە نەرمییە زیادەکان؛ ئەمەش لە ماوەی سێ سەرداندا ئەنجام دەدرێت.
چارەسەری ماڵەوە و شێوازی ژیان
- ڕاهێنانی هەناسەدان: لەوانەیە یارمەتی بدەن بڕی دەرمانی پێویست کەم بکرێتەوە.
- یارمەتیدەرە سروشتییەکان: هەندێک کەس بە کافایین (کە فراوانکەرێکی سووکی ڕێگاکانی هەناسەیە)، ڕۆنی دانەڕەشی، پیکنۆجینۆڵ یان کۆلین ئارامی بەدەست دەهێنن.
- دوورکەوتنەوە لە هۆکارە هەڵچێنەرەکان: کەمکردنەوەی بەرکەوتن بە دووکەڵی جگەرە، پەڕی ئاژەڵان، کێوی تۆز و کپکی ناوەوە یان دەرەوە دەتوانێت ڕێگری لە توندبوونەوەی نیشانەکان بکات.
ئەسم لە منداڵاندا
ئەسمی منداڵان هەمان نەخۆشییە کە لە گەورەساڵاندا دەبینرێت، بەڵام منداڵان لەوانەیە نیشانەی جیاواز پیشان بدەن. لەوانەیە لە کاتی یاریکردن، پێکەنین یان گریان کۆکەیان بگرێت و لە کاتی چالاکیی جەستەییدا وزەیان کەمتر بێت. چونکە زۆرجار ناتوانرێت ئەسم لە منداڵانی خوار ٥ ساڵ بە تاقیکردنەوە ستانداردەکان پشتڕاست بکرێتەوە، پزیشکان سەرنجی شێوازی دووبارەبوونەوەی نیشانەکان دەدەن، وەک خراپتربوونیان لە شەودا.
پرسیارە باوەکان
ئەسمی شەوانە چییە؟
مەبەست لێی نیشانەکانی ئەسمە کە لە شەودا خراپتر دەبن. نزیکەی ٧٥%ی ئەو کەسانەی ئەسمیان هەیە، لانیکەم هەفتەی جارێک بەهۆی ئەم نیشانانەوە لە خەو هەڵدەستن.
ئایا کاتێک خەوتوویت هێرشی ئەسم ڕوودەدات؟
بەڵێ، نیشانەکان لە شەودا دەتوانن توندتر بن؛ ئەمەش لەوانەیە نیشانەی ئەسمێکی بە باشی کۆنترۆڵ‌نەکراو یان توند بێت.
چۆن سپریی ئەسم بەکاربهێنم؟
بەپێی جۆرەکە، یان قاپەکە دەپەستێنیت بۆ وەرگرتنی دەمێک هەڵمی دەرمان، یان هەناسەیەکی قووڵ هەڵمژیت بۆ هەڵمژینی تۆزی وشک.
چۆن نەبۆلایزەری ئەسم بەکاربهێنم؟
ئەم ئامێرانە دەرمانی شل دەگۆڕن بۆ هەڵمێک کە لە ڕێگەی ماسک یان دەم‌گیرەوە بۆ چەند خولەکێک هەڵمژرێت.
کەی پزیشک ببینیت
ئەگەر تۆ یان منداڵەکەت ئەمانەی خوارەوەتان هەبوو، دەستبەجێ چاودێریی پزیشکی وەربگرن:
- شینیی لێو، ناخنەکان یان ڕووخسارێکی زەرد.
- هەناسەدانی خێرا یان هەڵمژینی هەوا بە زەحمەت.
- کێشانەوەی پێستی دەوروبەری پەراسووەکان بەرەو ناوەوە لە کاتی هەناسەهەڵمژین.
- قورسایی لە قسەکردن یان ڕۆیشتن بەهۆی تەنگەنەفەسییەوە.
- نیشانەکان کە دوای بەکارهێنانی دەرمانی فریاکەوتن باشتر نابن.
تێبینی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. بۆ هەر پرسیارێک سەبارەت بە دۆخێکی پزیشکی، هەمیشە ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێریی تەندروستیی شارەزا بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- بەرکەوتن بە مادەی ژەهراوی و ئەسم
- ڕێنمایی بۆ هەناسەتەنگی: چاودێریی خۆ
- چارەسەری خێرای ئەسمە و کەمکردنەوەی بستەرکردن
- ئەسمای وەرزشی و چارەسەرەکانی
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team