پەیوەندیی نێوان دڵەڕاوکێ و ئەستما دەتوانێت خولێکی هەناسەتەنگی دروست بکات؛ فێربە چۆن نیشانەکان بناسیت و ئەم بارودۆخە بە باشی بەڕێوە ببەیت.
تێگەیشتن لە پەیوەندیی دڵەڕاوکێ و ئەستما
ئەستما نەخۆشییەکی درێژخایەنی سییەکانە کە ڕێگاکانی هەناسە تەسک و هەڵئاوساو دەکات و هەناسەدان قورس دەکات. هەرچەندە سترێس خۆی نەخۆشییەکە دروست ناکات، پەیوەندییەکی بەهێز لە نێوان ناڕەحەتیی سۆزداری و تەندروستیی هەناسەداندا هەیە.
کاتێک کەسێک سترێس ئەزموون دەکات، ڕەنگە تێبینی زیادبوونی نیشانەکانی دڵەڕاوکێ و ئەستما بکات. ئەمە زۆرجار خولێکی خراپ دروست دەکات: کێشەکانی هەناسەدان وەک کۆکە و ویزە، دەتوانن ببنە هۆی هەستی ترس و پانیک؛ ئەو دڵەڕاوکێیەش دەتوانێت نیشانەکانی هەناسەدان زیاتر خراپ بکات.
کاریگەریی نیشانەکانی ئەستمای پەیوەست بە سترێس لەسەر ژیانت
فشارەکانی ڕۆژانە—وەک کار، پارە یان ئەرکەکانی خێزان—دەتوانن وەک هۆکاری هەڵچوون کار بکەن و نیشانەکانی هەناسەدان زۆرتر بکەن. ئەگەر کێشەکانی هەناسەدان بەڕێوە نەبرێن، ڕەنگە کێشە پەیوەستەکانی سترێس زیاتر دەربکەون و ببنە هۆی ئەمانە:
- کێشەی سەرنج‌دان و ئەنجامدانی لاواز
- ماندووبوون و کێشەی خەوتن، لەوانە ئەسمای شەوانە
- تووڕەیی یان خەمۆکی
- دوورکەوتنەوە لە چالاکییەکان و نەتوانین لە وەرزشکردن
- گۆڕانکاری لە ئارەزووی خواردن
دەرمان و نیشانەکانی نیگەرانی
هەندێک چارەسەری ئەسمای بەردەوام دەتوانن کاریگەری لەسەر دۆخی دەروونی کەسەکە دابنێن. بۆ نموونە، پرێدنیزۆن هەندێک جار بۆ چەند ڕۆژێک بۆ چارەسەرکردنی هێرشە توندەکان بەکاردێت. یەکێک لە کاریگەرییە لاوەکییە ناسراوەکانی ئەم دەرمانە گۆڕانی دۆخی دەروونییە، کە دەتوانێت هەستی دڵەڕاوکێ زیاد بکات. بەڵام، ئەم کاریگەرییانە بە گشتی کورتخایەنن و زۆرجار دۆخی دەروونی دوای تەواوکردنی ماوەی کۆرسەکەی ستێرۆیدی خواردنی دەگەڕێتەوە بۆ ئاسایی. ستێرۆیدی هەناسەدراو گۆڕانی هەمیشەیی لە دۆخی دەروونی دروست ناکات.
ڕێکارەکانی بەڕێوەبردنی سترێس لەگەڵ ئەستما
کەمکردنەوەی کاریگەریی سترێس دەتوانێت یارمەتی بدات بۆ پێشگرتن لە کورتەهەناسەیی و دوورکەوتنەوە لە هێرشەکان.
- گۆڕینی شێوازی بیرکردنەوە: ئەو شێوازانەی بیرکردنەوە بناسە و بیگۆڕە کە سترێس دروست دەکەن، و لە بارودۆخە سترێس‌هێنەرە ناسراوەکان دوور بکەوە.
- ڕەفتاری شێوازی ژیان: بە کەمکردنەوەی ئەلکۆل، کافین و شەکرە پاڵاوتراوەکان، خواردنی تەندروست بپارێزە. خەوتن بخەرە پێشەوە؛ بە پەیڕەویکردنی ڕێوڕەسمێکی جێگیری خەوتن و دوورکەوتنەوە لە چالاکیی بەهێز پێش خەوتن.
- چالاکیی ڕۆژانە: وەرزشی بەردەوام ڕێگایەکی بەسوودە بۆ دەربڕینی سترێسی کۆبووەوە و پاراستنی تەندروستیی جەستە.
- ڕێکخستن: بۆ ئەوەی هەست بە زۆربوونی ئەرکەکان نەکەیت، شارەزایی بەڕێوەبردنی کات بەکاربهێنە و بەرپرسیارییەکان بە کەسانی تر بسپێرە.
- تەکنیکەکانی ئارامبوونەوە: هەناسەدانی قووڵ وەک هەناسەدانی دیافراگمی یان بە لێوەکانی پێکەوە، وێناکردن و ئارامکردنەوەی پێشکەوتووی ماسولکەکان ڕاهێنە.
کاریگەریی ئەستما و جگەرەکێشان
ئەستما و جگەرەکێشان پێکەوە تێکەڵەیەکی مەترسیدارن. جگەرەکێشان نیشانە باوەکان وەک ویزە، کۆکە و بەرهەمهێنانی بەڵغەم زیاد دەکات. هەروەها مەترسیی نەخۆشیی دڵ، فشاری خوێنی بەرز، ئیمفیزیما و جۆرە جیاوازەکانی شێرپەنجەی قوڕگ و سییەکان بەرز دەکاتەوە. وازهێنان لە جگەرەکێشان دەتوانێت ببێتە هۆی ژیانێکی درێژتر و ڕەنگە بڕی ئەو دەرمانانە کەم بکاتەوە کە بۆ کۆنترۆڵکردنی بارودۆخەکە پێویستن.
دۆزینەوەی پاڵپشتی
پاڵپشتیی کۆمەڵایەتی بەرگرییەکی گرنگە لە بەرامبەر سترێسدا. هاوڕێ و خێزان دەتوانن بە دڵنەواییی سۆزداری، یارمەتیدان لە کارە ڕۆژانەکان و فێربوونی شێوازی وەڵامدانەوە لە کاتی بارودۆخی تونددا یارمەتی بدەن. هەروەها، گرووپەکانی پاڵپشتیی کۆمەڵگا و بۆردەکانی گفتوگۆی ئۆنلاین دەتوانن یارمەتی نەخۆشان بدەن هەست بە تەنهایی نەکەن.
پرسیارە باوەکان
ئایا دڵەڕاوکێ دەتوانێت ئەستما خراپتر بکات؟
بەڵێ. دڵەڕاوکێ و تەنگەنەفەسی زۆرجار خولێکی خراپی پێکەوە دروست دەکەن؛ ویزە و کۆکە دڵەڕاوکێ زیاد دەکەن و ئەمەش بە نۆرەی خۆی نیشانەکانی هەناسەدان خراپتر دەکات.
ئەستما چۆن پۆلێن دەکرێت؟
پزیشکان ئەم بارودۆخە بەپێی ژمارەی جارەکانی دەرکەوتنی نیشانەکان پۆلێن دەکەن:
- سووکی ناوبەناو: نیشانەکان کەمتر لە دوو جار لە هەفتەیەکدا ڕوودەدەن.
- سووکی بەردەوام: نیشانەکان لە هەفتەیەکدا سێ تا شەش جار دەردەکەون.
- مامناوەندی بەردەوام: نیشانەکان ڕۆژانە ڕوودەدەن.
- توندی بەردەوام: نیشانەکان بەردەوام لە ڕۆژ و شەودا هەن و چالاکی سنووردار دەکەن.
هێرشی ئەستما چییە؟
هێرشێک ڕوودەدات کاتێک ماسولکەکانی دەوروبەری ڕێگاکانی هەناسە توند دەبن (برۆنکۆسپازم)، ناوپۆشەکە هەڵدەئاوسێت و بەڵغەمی ئەستوور بەرهەم دێت. ئەمە دەبێتە هۆی ویزەی توند، کورتەهەناسەیی و گوشار لە سنگدا.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر هەر یەکێک لەم نیشانە ئاگادارکەرەوانەیەی خوارەوەت هەبوو، دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکە:
- ڕەنگپەڕیوویی یان شینی لێو، ڕووخسار یان ناخنەکان.
- خێرایی هەناسەدان، یان کێشانەوەی پێستی دەوروبەری پەراسووەکان بۆ ناوەوە لە کاتی هەناسەهەڵکێشاندا.
- کێشەی زۆر بۆ ڕۆیشتن، قسەکردن یان هەناسەدان.
- نیشانەکان دوای بەکارهێنانی دەرمانی فریاکەوتن باشتر نابن.
بەیاننامەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە لەبارەی هەر پرسیارێک سەبارەت بە بارودۆخێکی پزیشکی، ڕێنماییی دابینکەری چاودێریی تەندروستیی شیاو وەربگرە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- دەرمان بۆ باشکردنی کارکردنی سییەکان و ئەسمە
- دەرمانی ئەسم و سپری بۆ بەڕێوەبردنی ئەسم
- چارەسەری ئەسمە و کۆنترۆڵی نیشانەکان
- ڕێنمایی بۆ هەناسەتەنگی: چاودێریی خۆ
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team