ئەم وتارە باس لە خەوتن و فشاری خوێنی بەرز دەکات، و باشترین شێوازی خەوتن و کاریگەری کوالێتی و ماوەی پشووی شەوانە لە ئاستی فشاری خوێن ڕوون دەکاتەوە.
باشترین شێوازی خەوتن و فشاری خوێنی بەرز چییە؟
پێشنیار دەکرێت ئەو کەسانەی فشاری خوێنیان بەرزە، لە کاتی پشوودا بە شێوەیەکی دیاریکراو بخەون بۆ ئەوەی فشار لەسەر ئەو خوێن‌بەرگانە کەم ببێتەوە کە خوێن دەگەڕێننەوە بۆ دڵ. شێوازەکە بەم جۆرەیە:
- شێوازی سەرەکی: بە لای چەپدا پاڵ بکەوە، بە جۆرێک کە سەر و جەستەت لەم ئاراستەیەدا بن.
- شێوازی دانانی دەستەکان: دەستەکە کەمێک بەرەو پێش درێژ بکە یان لە ژێر جەستەت دایبنێ، و ڕێگە بدە هەندێک فشار بکەوێتە سەر شانەی چەپ.
- شێوازی دانانی قاچەکان: ئەژنۆکانت چەم بکە و بەرەو بەشی سەرەوەی جەستەت ڕایانکێشە، پاشان قاچەکانت لەسەر یەک دابنێ یان بە شێوەیەکی ئاڵۆز.
ئەم شێوازە بەسوودە، چونکە خوێن‌بەرگەکانی خوێن بەرەو دڵ لە لای ڕاستدان؛ بۆیە خەوتن بە لای ڕاستدا لەوانەیە جووڵەی خوێن هێواش بکاتەوە و فشار زیاد بکات. هەروەها پێشنیار دەکرێت ژنانی دووگیان بەو شێوازە بخەون بۆ ئەوەی ڕێگری لە بەرزبوونەوەی فشار بکەن کە بەهۆی فشاری کۆرپە لەسەر ئەندامە ناوخۆییەکان دروست دەبێت.
ئاگاداری: پێویستە ئاستی فشاری بەرز پێش چوونە جێخەو کۆنترۆڵ بکرێت بۆ ڕێگریکردن لە ئاڵۆزییە تەندروستییە مەترسیدارەکان.
پەیوەندی خەوتن و فشاری خوێن
خەوتن یارمەتی جەستە دەدات هۆرمۆنەکانی سترێس ڕێک بخات؛ ئەو هۆرمۆنانەی فشار بەرز دەکەنەوە. بەڵام بێبەشبوون لە پشوودان دەبێتە هۆی ئەوەی ئاستی ئەم هۆرمۆنانە بەرز بمێنێتەوە، کە لەوانەیە ببێتە هۆی تەسکبوونەوەی خوێن‌بەرگەکان.
- کاریگەری ژمارەی کاتژمێرەکان: پێویستە پێگەیشتووی تەندروست لانیکەم ٧ کاتژمێر بخەوێت. خەوتن بۆ کەمتر لە ٦ کاتژمێر مەترسی تووشبوون بە فشاری خوێنی بەرز زیاد دەکات، یان لە نەخۆشانی فشاردا دۆخەکە خراپتر دەکات.
- کوالێتی خەوتن: کەمبوونی خەوتنی قووڵ مەترسییەکان زیاد دەکات؛ توێژینەوەیەک نیشانی دا کە پیاوانی سەرووی ٦٥ ساڵ کە تەنها ٤%ی خەوتنیان خەوتنی قووڵ بوو، مەترسی تووشبوونیان ١.٨٣ جار زیاتر بوو بە بەراورد بەوانەی ڕێژەکەیان ١٧% بوو.
- ناڕێکییەکانی هەناسەدان: وەستانی هەناسەدانی خەوتن، کە بە وەستانی دووبارەی هەناسەدان و خڕەخڕە ناسراوە، لەوانەیە مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ و فشاری خوێن زیاد بکات.
کاریگەری ماوەی خەوتن لەسەر تەندروستی
پەیوەندی نێوان ماوەی خەوتن و بەرزبوونەوەی فشار بە پێی تەمەنی کەس جیاوازە:
- ناوەڕاستی تەمەن: لە توێژینەوەیەکدا کە کەسانی تەمەنیان لە ٣٣ تا ٤٥ ساڵ بوون بەشدارییان تێدا کرد، هەر کاتژمێرێک کەمبوونەوەی خەوتن پەیوەندی بە زیادبوونی ئەگەری بەرزبوونەوەی فشار بە ڕێژەی ٣٧% هەبوو.
- بەساڵاچووان: هەندێک داتا ئاماژە بەوە دەکەن کە پەیوەندی نێوان کورتبوونەوەی ماوەی خەوتن و بەرزبوونەوەی فشار لە کەسانی تەمەنیان لە ٥٨ ساڵ زیاترە، لەوانەیە کەمتر گرنگ بێت.
سەبارەت بە زۆر خەوتن، زیانی وەک کەم‌خەوتنی نییە، بەڵام لەوانەیە ببێتە هۆی زیادبوونی کێش و بەرزبوونەوەی ڕێژەی شەکر لە خوێندا.
پرسیارە باوەکان دەربارەی خەوتن کاتێک فشار بەرزە
ئایا خەوتنی پچڕپچڕ فشاری خوێن بەرز دەکاتەوە؟
بەڵێ، ناڕێکییەکانی خەوتن یان خەوتنی نەبوو بە پشووی نوێکەرەوە دەتوانن مەترسی تووشبوون بە فشاری خوێنی بەرز زیاد بکەن یان دۆخی ئێستای نەخۆشی خراپتر بکەن.
پەیوەندی نێوان خەوتن و بەرزبوونەوەی ئاستی فشاری خوێن چییە؟
خەوتنی ئاسایی یارمەتی کەمکردنەوەی فشاری خوێن دەدات، لە کاتێکدا بێخەوی و شەونخوونی هۆرمۆنەکانی سترێس، وەک کۆرتیزۆڵ، زیاد دەکەن و ئەمەش ئاستی فشار لە ئاستی ئاسایی بەرزتر دەکاتەوە.
ئایا خەوتن فشاری خوێن دادەبەزێنێت؟
پشوودان و خەوتنی ئاسایی یارمەتی کەمکردنەوەی فشاری خوێن دەدەن و ئەم کاریگەرییە لە ماوەی ڕۆژدا زیاترە. هەروەها باشترکردنی کوالێتی خەوتن یارمەتی جەستە دەدات هۆرمۆنەکانی ڕێکخەری سترێس و میتابۆلیزم کۆنترۆڵ بکات.
هۆکاری بەرزبوونەوەی فشاری خوێن لە کاتی خەوتندا چییە؟
هۆکارەکە لەوانەیە پەیوەندی بە فاکتەرگەلێکەوە هەبێت، وەک وەستانی هەناسەدانی خەوتن، شێوازی خەوتنی نادروست کە فشار دەخاتە سەر خوێن‌بەرگەکان، یان کۆنترۆڵنەکردنی ئاستی فشار پێش خەوتن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، پێویستە ڕاوێژ بە پسپۆڕ بکەیت:
- تەنانەت دوای خەوتنی تەواوی شەو، هەستکردن بە ماندووبوون و بێهێزیی بەردەوام.
- خڕەخڕەی زۆر بەهێز لە کاتی خەوتندا (گومان لە وەستانی هەناسەدانی خەوتن).
- هەستکردن بە نیشانەکانی دابەزینی فشاری خوێن لە کاتی شەونخوونی یان بێخەویدا.
- سەختی لە کۆنترۆڵکردنی ئاستی فشار پێش خەوتن.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پسپۆڕی پزیشکی نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خەوتنی دوو قۆناغی: ڕێنما و سوودەکان
- ژووری نووستن کێشت زیاد دەکات؟
- خەوی قووڵ: سوودەکان و باشترکردنی کوالێتیی خەو
- کاتی خەوتن لە ڕووی زانستییەوە؛ ڕێنمایی تەمەنی
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team