هەندێک توێژینەوە پەیوەندیی نێوان پشووی زیاتر لە منداڵیدا و باڵابوون دەبینن، بەڵام خەوتن باڵا زیاد دەکات؟ لە گەورەساڵاندا ڕوون نییە.
خەوتن باڵا زیاد دەکات؟ ژین و ژینەوە چۆن کاریگەری دەکەن
باڵای کۆتاییی کەسێک زۆربەی کات بە تێکەڵەیەکی ئاڵۆزی ژینەوە، ژینگە و خۆراک دیاری دەکرێت. زیاتر لە ٣,٠٠٠ جۆری گۆڕانی جین دەتوانن کاریگەری لەسەر گەشەی منداڵ هەبێت.
خەو پەیوەندی بە گەشەوە هەیە، لە ڕێگەی غودەی هیپۆفیزی مێشکەوە کە هۆرمۆنی گەشەی مرۆڤ (hGH) بەرهەم دەهێنێت. لەبەر ئەوەی جەستە زۆربەی ئەم هۆرمۆنە لە شەودا ئازاد دەکات، منداڵانی کە بە ئەندازەی پێویست ناخەون لەوانەیە ئاستی hGHیان نزمتر بێت. بەڵام کەمیی ڕاستەقینەی ئەم هۆرمۆنە دەگمەنە، و توێژەران پێیان وایە کە کەمیی کاتیی خەو لە منداڵیدا باڵای گەورەساڵی کەس ناگۆڕێت.
پرۆسەی گەشەی جەستەیی
منداڵان کاتێک گەشە دەکەن کە شانەی نوێ لە پەڕەکانی گەشە، کە لە کۆتایی ئێسکە درێژەکان وەک ئێسکی پەنجەکان، ساعد و ڕانەکان هەن، دروست دەبێت. ئەمە بە خێراییەکی یەکسان ڕوونادات، بەڵکو لە قۆناغەکانی خێرا گەشەکردندا ڕوودەدات:
- ساوايی: گەشە بەخێرایی ڕوودەدات؛ هەندێک منداڵی ساوا لە ساڵی یەکەمی ژیانیاندا نزیکەی ١٠ ئینچ گەشە دەکەن.
- منداڵی: لە تەمەنی ٢ ساڵییەوە تا سەرەتای هەرزەکاری، گەشە بە شێوەیەکی ئاسایی لە ساڵێکدا ٢ تا ٤ ئینچە.
- هەرزەکاری: زۆرجار لە نێوان تەمەنی ٨ و ١٢ ساڵیدا قۆناغێکی زۆر خێرای گەشەکردن دەست پێ دەکات، کە هەندێک منداڵ ساڵانە ٣ تا ٤ ئینچ گەشە دەکەن.
گەشە کاتێک وەستێت کە پەڕەکانی گەشە دادەخرێن. کاتی ئەمە بە پێی ڕەگەز، تەمەن و پێگەیشتنی جەستەیی جیاوازە.
پێشبینیکردن و بەڕێوەبردنی قەد
پزیشکان چەندین ڕێگا بەکاردەهێنن بۆ خەمڵاندنی باڵای داهاتووی منداڵ؛ لەوانە تیشکی X بۆ تەمەنی ئێسک لە مچ و دەست، خشتەکانی گەشە، و ڕێگای «باڵای ناوەندیی دایک و باوک» کە ناوەندی باڵای دایک و باوک هەژمار دەکات و بە پێی ڕەگەزی منداڵ کەمێک ڕاستی دەکاتەوە.
هەرچەند خواردنی تەندروست و خەوی بە ئەندازەی پێویست پشتگیری لە گەشە دەکەن، زۆربەی دەستێوەردانە پزیشکییەکان بۆ زیادکردنی قەد جێی مشتومڕن. بەکارهێنانی هۆرمۆنی گەشە بۆ منداڵانی تەندروست گرانە و پێویستی بە ساڵانێک دەرزیی ڕۆژانە هەیە، بێ ئەوەی دڵنیایی بدات لە ئەنجام. نەشتەرگەری درێژکردنی ئێسکیش بۆ مەبەستی جوانکاری جێی مشتومڕە، بەهۆی مەترسییەکانی سەلامەتی.
گۆڕانی قەد لە گەورەساڵاندا
دوای تەمەنی ٤٠ ساڵی، کەمبوونەوەی قەد باوە؛ بە تێکڕا نزیکەی نیو ئینچ لە هەر دە ساڵێکدا تا تەمەنی ٧٠ ساڵی، کە لەوێوە کەمبوونەوەکە خێراتر دەبێت. زۆرجار هۆکارەکە گۆڕانەکانی ماسولکە، جومگە و ئێسکەکانە. بۆ خاوکردنەوەی ئەم پرۆسەیە، گەورەساڵان دەتوانن:
- خۆراکی جۆراوجۆر و تەندروست بخۆن.
- بەردەوام وەرزش بکەن.
- بەکارهێنانی تووتن و کحول سنووردار بکەن.
- لەگەڵ پێشەنگێکی تەندروستی دەربارەی مەترسیی پووکانەوەی ئێسک گفتوگۆ بکەن.
پرسیارە باوەکان
ئایا کەمیی خەو کاریگەری لەسەر باڵای کەسێک هەیە؟
لەوانەیە کەمیی خەو کاریگەری لەسەر بەرهەمهێنانی هۆرمۆنی گەشەی مرۆڤ هەبێت، بەڵام هیچ بەڵگەیەک نییە کە کەمیی کاتیی خەو لە منداڵیدا کاریگەری لەسەر باڵای گەورەساڵی هەبێت.
ئایا هۆرمۆنی گەشە یارمەتی منداڵان دەدات باڵاتر بن؟
پزیشکان لەوانەیە بۆ کەمیی دەگمەنی هۆرمۆنی گەشە ئەم هۆرمۆنانە بنووسن. بەڵام بەکارهێنانیان بۆ منداڵانی تەندروستی دیکە جێی مشتومڕە، چونکە گرانن و هەمیشە کاریگەر نین.
چۆن بزانم باڵای منداڵێک ئاساییە؟
پزیشکان سەیری «خێرایی گەشە» دەکەن، واتە ڕێژەی گەشەکردن لە ماوەی کاتدا؛ نەک تەنها یەک پێوانە. ئەوان ئەو ڕێژەیە بە خشتەکانی ناوەندیی گەشە بۆ ئەو تەمەن و ڕەگەزە بەراورد دەکەن.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر تێبینی شێوازی گەشەی نائاسایی لە منداڵێکدا کرد، ڕاوێژ بە پێشەنگێکی تەندروستی بکە. نیشانە ئاگادارکەرەوەکان یان ئەو هۆکارانەی لەوانەیە پێویستیان بە هەڵسەنگاندنی پزیشکی هەبێت، ئەمانەن:
- دواخستنی گەشە بەهۆی خراپیی خۆراک یان تووشبوونی درێژخایەن.
- بەکارهێنانی هاندەرەکان یان گلوکۆکۆرتیکۆیدەکان.
- نەخۆشییە ژینەوەییەکان یان بارودۆخی تەندروستیی درێژخایەن.
- کێشە تەندروستییە دەروونییەکان کە کاریگەری لەسەر گەشەکردن دەکەن.
تێبینی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە بۆ هەر پرسیارێک کە دەربارەی بارودۆخێکی پزیشکی هەتە، ڕاوێژ بە پزیشک یان پێشەنگێکی تەندروستیی شایستە بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- پێکەنینی منداڵی شیرخۆر لە خەودا: بۆچی؟
- ئادابی خەوتن و باشترکردنی کوالێتی خەو
- واتای cured و چارەسەری وەستانی هەناسە
- قەبارەی چوارچێوەی جێگا و هەڵبژاردنی گونجاو
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team