خەواڵوویی لە دووگیانیدا لە نیشانە باوەکانی دووگیانییە و زۆرجار بەهۆی گۆڕانکارییە جەستەیی و هۆرمۆنییەکانەوە دروست دەبێت.
هۆکارەکانی خەواڵوویی لە دووگیانیدا
هۆکارەکانی ماندووبوون و ئارەزووی خەوتن بە پێی قۆناغی دووگیانی جیاوازن:
- سەرەتای دووگیانی: گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان لە مانگی یەکەم و نیوەدا دەبنە هۆی زیادبوونی هەستی ماندووبوون.
- قۆناغی ناوەڕاست: گەورەبوونی سک لە مانگەکانی شەشەم و حەوتەمدا دەبێتە هۆی تێکچوونی خەو و نائاسوودەیی.
- قۆناغی کۆتایی: زیادبوونی کێشی دایک و منداڵ لە مانگەکانی هەشتەم و نۆیەمدا بە هەستی ماندووبووندا دەبێت.
- هۆکارە جەستەییەکانی تر:
- فشاری منداڵدان لەسەر مەتانە، کە ژمارەی جارەکانی میزکردن لە شەودا زیاد دەکات.
- ئازاری حەوز، ڕان و پشت.
- نزمبوونەوەی ئاستی شەکر یان فشاری خوێن.
- تووشبوون بە ترشەڵۆکی گەدە لە کاتەکانی شەودا.
خەواڵوویی دووگیانی تا کەی بەردەوامە؟
ماوەی هەستی ماندووبوون لە ژنێکەوە بۆ ژنێکی تر دەگۆڕێت، بەڵام زۆرجار ئەم ڕەوتەی خوارەوەی هەیە:
١. نیشانەکان لە قۆناغە سەرەتاییەکاندا دەردەکەون و بە گشتی تا کۆتایی مانگی سێیەم بەردەوام دەبن.
٢. لە مانگی چوارەمدا وزەی ژن زیاد دەبێت و خەواڵوویی بە هێواشی کەم دەبێتەوە تا کۆتایی مانگی شەشەم.
٣. لە سێیەکی کۆتایی دووگیانیدا بەهۆی فشاری جەستەیی و کەمبوونەوەی کوالێتی خەوەوە ماندووبوون دووبارە دەگەڕێتەوە و ڕەنگە تا کاتی لەدایکبوون بەردەوام بێت.
ڕێگاکانی کەمکردنەوەی خەواڵوویی لە دووگیانیدا
بە ڕەچاوکردنی ئەم ڕێنماییانە دەتوانیت ئاستی وزەی ڕۆژانەت باشتر بکەیت:
- ڕێکخستنی خەو: پابەندبوون بە کاتێکی جێگیر بۆ خەوتن و هەستان، و بۆ ماوەیەکی کورت خۆدان بە تیشکی خۆر بۆ ڕێکخستنی کاتژمێری زیندەوەری جەستە.
- پشووی نیوەڕۆ: بۆ ماوەی ٣٠ خولەک لە شوێنێکی سارد و ئارامدا پشووبدە، بەڵام لە ئێواراندا مەخەوە بۆ ئەوەی کوالێتی خەوی شەوت باش بێت.
- چالاکی جەستەیی: بۆ کەمکردنەوەی سترێس و ئازاری لاقەکان، ڕۆژانە بۆ ماوەی ٣٠ خولەک وەرزش بکە؛ بە مەرجێک لە ئێواراندا نەبێت، چونکە دەرچوونی ئەدرینالین ڕەنگە ببێتە هۆی بێخەوی.
- خواردن: خواردنەکانت بکە بە ژەمە بچووکەکان لە ماوەی ڕۆژدا و پێش خەوتن لە خواردنی چەور دوور بکەوە بۆ ئەوەی ترشەڵۆکی گەدە ڕوونەدات.
- ڕێکخستنی کافایین: خواردنەوەی چا و قاوە کەم بکەرەوە، بۆ ئەوەی ڕۆژانە لە ٢٠٠ mg زیاتر نەبێت (بەرامبەر بە یەک یان دوو کوپ)، چونکە زۆر خواردنەوەیان لە شەودا دەبێتە هۆی بێخەوی.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ماندووبوون بەهۆی دۆخێکی وەک شەکرەی دووگیانی، کەمخوێنی، وەستانی هەناسەدان لە خەودا (ئەپنیای خەوی ئینسیدادی) یان ژەهراویبوونی دووگیانییەوە بێت، پێویستە ڕاوێژی پزیشکی وەربگریت. هەروەها، ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ پزیشک ببینیت:
- سەرئێشەی توند یان سەرگێژە، یان تێکچوونی بینین.
- ئاوسانی قوڵەپێ، پێ یان دەست.
- لێدانی خێرای دڵ، تەنگەنەفەسی یان ئازار لە بەشی سەرەوەی سک.
- تێبینی کەمبوونەوەی بڕی میزکردن.
پرسیارە باوەکان
بۆچی ژنی دووگیان زۆر خەواڵوو دەبێت؟
زۆرجار هۆکارەکەی گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکانی سەرەتای دووگیانییە، یان زیادبوونی کێش و فشاری جەستەیی لە قۆناغە پێشکەوتووەکاندا؛ هەروەها هۆکارگەلێکی وەک نزمبوونەوەی شەکر یان فشاری خوێنیش کاریگەرییان هەیە.
خەواڵوویی لە چەندەم مانگی دووگیانیدا دەست پێدەکات؟
خەواڵوویی لە سێیەکی یەکەمدا (لە مانگی یەکەم تا سێیەم) و سێیەکی سێیەمدا (لە مانگی حەوتەمەوە تا کاتی لەدایکبوون) بە ئاشکرا دەردەکەوێت.
ئایا زۆر خەوتن لە نیشانەکانی دووگیانییە؟
بەڵێ، زۆر خەوتن لە نیشانە باوەکانی دووگیانییە، لەگەڵ دڵتێکچوون و ئازاری مەمک.
تێبینی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ئازاری کەمەر لە دووگیانیدا: ڕێگاکانی کەمکردنەوە
- گرژبوونی ماسولکەی قاچ لە دووگیانیدا: هۆکار و پێشگیری
- دووگیانی دووانە؛ ڕاستییە زانستییەکان
- نیشانەکانی دووگیانی و ڕێگاکانی کەمکردنەوەیان
- زیاتر دەربارەی سکپڕی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team