ڤیتامین D بۆ ژنانی دووگیان یارمەتی ڕێکخستنی هەڵمژینی کەلسیۆم و فۆسفات دەدات و گەشەی تەندروستی ئێسک و بەرگریی دایک و منداڵ پشتگیری دەکات.
گرنگی و سوودی ڤیتامین D
ئەم ڤیتامینە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر گەشەی منداڵ هەیە، چونکە وەرگرەکانی لە ماسولکەکانی منداڵدان و جفتدا هەن. گرنگترین سوودەکانی ئەمانەن:
- ڕێکخستنی هۆرمۆنی گۆنادۆتڕۆپینی کۆریۆنی جفت و زیادکردنی بەرهەمهێنانی ستێرۆید لە جفتدا.
- بەهێزکردنی کارکردی بەرگریی جفت بۆ پاراستن لە تووشبوون بە نەخۆشی.
- پشتگیریکردنی هێزی ماسولکەکان، کۆنترۆڵکردنی وەڵامە هەوکردنییەکان و ڕێکخستنی گەشەی خانەکان.
مەترسییەکانی کەمی ڤیتامین D لە ماوەی دووگیانی و شیرداندا
کەمی ڤیتامین D پەیوەندی بە زیادبوونی ئەگەری تووشبوون بە هەندێک ئاڵۆزیی تەندروستییەوە هەیە، لەوانە:
- زیادبوونی مەترسیی تووشبوون بە شەکرەی دووگیانی و پڕێ‌ئێکلەمپسیا تا ڕێژەی ٥٠%.
- زیادبوونی ئەگەری بەرزبوونەوەی فشاری خوێن کە پەیوەندی بە دووگیانییەوە هەیە بە ڕێژەی ٥٠%.
- کەمییەکە پەیوەندی بە زیادبوونی ژمارەی لەدایکبوونی بە نەشتەرگەریی سیزەری، هەوکردنی بەکتریاییی ڤاجینا و سقطەوە هەیە.
- بۆ کۆرپە، کەمییەکە لەوانەیە ببێتە هۆی دواخستنی گەشە، یان شێواندنی ئێسکەکان؛ لە حاڵەتە توندەکاندا منداڵەکان لەوانەیە تووشی ڕیکێتس ببن.
دۆزی ڤیتامین D بۆ ژنانی دووگیان و شیردەر
دۆزی پێشنیارکراو بەپێی دۆخی تەندروستی جیاوازە:
- دۆزی گشتی: ٤٠٠ یەکەی نێودەوڵەتی ڕۆژانە بۆ هەموو ژنانی دووگیان.
- حاڵەتی تایبەت: ١٠٠٠ یەکە ڕۆژانە بۆ ئەوانەی کێشی زیادەیان هەیە، ڕەنگی پێستیان تۆخە، یان کەم لەبەر خۆر دەکەونەوە.
- کەمیی توند: چارەسەرکردن بە ٢٠,٠٠٠ یەکە هەفتانە جارێک، یان ١٠,٠٠٠ یەکە دوو جار لە هەفتەیەکدا دەکرێت.
- ماوەی شیردان: پێشنیار دەکرێت ٤٠٠ یەکەی نێودەوڵەتی ڕۆژانە بە دڵۆپکردن لە دەمەوە بدرێت بە منداڵەکە تا لە شیر بکرێتەوە. هەندێک پزیشک هەروەها پێشنیاری ئەوە دەکەن دایکەکە ٦٤٠٠ یەکە ڕۆژانە بخوات، تا بۆ خۆی و منداڵەکەی بەس بێت.
هۆکارەکانی کەمی ڤیتامین و ئەو فاکتەرانەی کاریگەرییان هەیە
هۆکارەکانی کەمی ڤیتامین D زۆرن، لەوانە:
- فاکتەری جەستەیی: قەڵەوی (چونکە چەوری ڤیتامینەکە لە پێستدا هەڵدەگرێت)، و پێستی تۆخ کە بەهۆی مێلانینەوە هەڵمژینی تیشکی خۆر کەم دەکاتەوە.
- دەرمانەکان: هەندێک دەرمانی میزڕەو، ستێرۆید و دەرمانی دژە ئۆکسیدان لەوانەیە ڕێگری لە هەڵمژینی ڤیتامینەکە لە ڕوودە بکەن.
- فاکتەری ژینگەیی: ژیان لە ناوچە جەمسەرییەکان (بەتایبەتی لە زستاندا)، پیسبوونی زۆری هەوا، هەوری چڕ و بەکارهێنانی کرێمی پارێزەری خۆر یان جل کە پێست دادەپۆشێت.
کەی لە ماوەی دووگیانیدا پشکنینی ڤیتامین D دەکرێت؟
پشکنینەکە بە شێوەی ڕۆتین بۆ هەموو ژنان ناکرێت، بەڵکو لە حاڵەتی دیاریکراودا داوا دەکرێت، وەک:
- هەبوونی نەخۆشییەکانی سیستەمی گەدە و ڕوودە کە ڕێگری لە هەڵمژینی چەوری دەکەن.
- کێشی زیادە یان زیادبوونی ڕەنگی پێست.
- نیشتەجێبوون لە ناوچەیەک کە ڕووناکیی پێویستی تێدا نییە.
- هەبوونی مەترسیی تووشبوون بە پڕێ‌ئێکلەمپسیا.
ڤیتامین و کانزاکانی دیکەی پێویست بۆ ژنانی دووگیان و شیردەر
لەگەڵ ڤیتامین D، ژن پێویستی بە توخمەکانی دیکەش هەیە:
- ڤیتامین B12: بۆ سیستەمی دەمار و ڕێگریکردن لە کەموکوڕییە لەدایکبوونییەکان پێویستە؛ ژنی دووگیان ڕۆژانە پێویستی بە ٢.٦ مایکڕۆگرام هەیە.
- ڤیتامین A: گەشەی ئەندامەکانی کۆرپە پشتگیری دەکات؛ دۆزی ڕۆژانەی ژنانی دووگیانی سەرووی ١٩ ساڵ ٧٧٠ مایکڕۆگرامە.
- ڤیتامین C: یارمەتی هەڵمژینی ئاسن و دروستبوونی نەرمەئێسکی کۆرپە دەدات. ڕاسپاردەکان سەبارەت بەوە جیاوازن؛ ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی تەنها سەرچاوە خۆراکییەکان پێشنیار دەکات، لە کاتێکدا هەندێک پزیشک وەک پاشکۆ بۆ ئەوانەی خراپ‌خۆراکن دەینووسن.
- کانزاکان: ژنی شیردەر ڕۆژانە پێویستی بە ١٠٠٠ ملغ کەلسیۆم و پاشکۆی ئاسن هەیە بۆ قەرەبووکردنەوەی لەدەستدانی خوێن لە کاتی لەدایکبوون و مانگانەدا.
پرسیارە باوەکان
هۆکاری کەمی ڤیتامین D لە ژنی دووگیاندا چییە؟
زۆرجار بەهۆی قەڵەوی، پێستی تۆخ، کەم لەبەر خۆرکەوتنەوە، یان خواردنی دەرمانێکە کە کاریگەری لەسەر هەڵمژینی ڕوودەیی هەیە.
دۆزی ڤیتامین D بۆ ژنی دووگیان چەندە؟
دۆزی گشتی نزیکەی ٤٠٠ یەکەی نێودەوڵەتی ڕۆژانەیە و لە حاڵەتی کێشی زیادە یان کەم لەبەر خۆرکەوتنەوەدا دەگاتە ١٠٠٠ یەکە؛ دۆزەکانی چارەسەری کەمیی توندیش دەگەنە ٢٠,٠٠٠ یەکە هەفتانە.
کەی ژنی دووگیان پێویستی بە پاشکۆی ڤیتامین B12 هەیە؟
ئەو ژنانە پێویستیان پێی هەیە کە ڕێژیمی خواردنی ڕووەکی پەیڕەو دەکەن، یان تووشی کێشەی هەرسکردن وەک نەخۆشی کرۆن دەبن، یان نەشتەرگەریی قەڵەویان کردووە.
ئایا ژنی دووگیان دەبێت ڤیتامین Cی فواری بەکاربهێنێت؟
باشترە لە ڕێگەی خواردنەوە وەریبگرێت؛ ئەگەر ئەوەی نەکرا، دەبێت ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت بۆ دیاریکردنی دۆزی سەلامەت و دوورکەوتنەوە لە دۆزی زۆر کە لەوانەیە زیان بە کۆرپە بگەیەنێت.
کەی دەبێت سەردانی پزیشک بکرێت؟
کاتێک نیشانەکانی کەمیی ڤیتامین یان ئاڵۆزییەکانی دووگیانی دەردەکەون، وەک ئەمانە، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت:
- دەرکەوتنی نیشانەکانی پڕێ‌ئێکلەمپسیا یان بەرزبوونەوەی فشاری خوێن.
- هەستکردن بە ماندووبوونی زۆر، سەرگێژی یان کاڵبوونەوەی ڕەنگی پێست (لەوانەیە نیشانەی کەمی B12 بن).
- وشکیی پەردەی سپیی چاو یان لاوازیی بینینی شەوانە (لەوانەیە نیشانەی کەمی ڤیتامین A بن).
- هەبوونی پێشینەی نەخۆشییەکانی سیستەمی گەدە و ڕوودە کە کاریگەرییان لەسەر هەڵمژین هەیە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکاری سووتانی میز لە کاتی دووگیانیدا چییە؟
- گرژبوونی ماسولکەی قاچ لە دووگیانیدا: هۆکار و پێشگیری
- خەواڵوویی لە دووگیانیدا: هۆکار و ڕێگاکانی مامەڵەکردن
- کاریگەرییەکانی چسپێکی ڕێگری لە دووگیانی
- زیاتر دەربارەی سکپڕی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team