خواردنەوە بۆ خەوتنی شەو دەتوانێت ئارامبوون و خەوتن ئاسانتر بکات؛ هەندێک جۆری تەندروست سترێس کەم دەکەنەوە و کوالێتی پشووی شەوانە باشتر دەکەن.
هەڵبژاردە سروشتییەکانی خواردنەوە بۆ خەوتنی شەو
چەندین هەڵبژاردەی سروشتی هەن کە دەتوانرێت پێش چوونە جێخەو بخورێنەوە بۆ ئامادەکردنی جەستە بۆ خەوتن:
- بەرهەمەکانی شیر: شیری گەرم ئاسیدی تریپتۆفان دابین دەکات کە ئاستی سیرۆتۆنین بەرز دەکاتەوە؛ سیرۆتۆنین نێرڤ-گواستەرێکە کە ئارامی دەروونی هاندەدات و دواتر دەگۆڕێت بۆ مێلاتۆنین، کە خەوتن ڕێک دەخات. شیری بادامیش وەک هەڵبژاردەیەک دەردەکەوێت کە مەگنیزیۆم و تریپتۆفانی زۆری تێدایە؛ یەک پەرداخی نزیکەی ١٧ گرام مەگنیزیۆمی تێدایە، بۆیە بە تایبەتی بۆ بەساڵاچووان سوودبەخشە.
- شەربەتی میوە: شەربەتی گێلاس ترش بە بڕی زۆری مێلاتۆنین ناسراوە؛ لەم جۆرەدا بڕی مێلاتۆنین تا ٦ هێندەی گێلاسی شیرین دەگات، کە یارمەتی ڕێکخستنی بازنەی خەوتن و بەئاگاهاتن دەدات. هەروەها شەربەتی مۆز، بە تایبەتی کاتێک لەگەڵ بادام یان شیر تێکەڵ دەکرێت، بەهۆی پۆتاسیۆم و مەگنیزیۆمەوە یارمەتی شلکردنەوەی ماسولکەکان دەدات.
- گیای ئارامکەرەوە: چاوی بابوونە ئاستی گلایسین زیاد دەکات؛ گلایسین نێرڤ-گواستەرێکە کە یارمەتی ئارامبوون دەدات. دەتوانرێت بە دانانی دوو کەوچکی گەورە گوڵی وشک یان ٤ کەوچکی گوڵی تازە لە ئاوی کوڵاو بۆ ماوەی ٥ خولەک ئامادە بکرێت. چاوی پونەش یارمەتی ئارامکردنەوەی ئاڵۆزییەکانی سیستەمی هەرسکردن و کۆڵۆنی هەستیار دەدات، کە ڕێگا بۆ خەوتنێکی ئاسانتر خۆش دەکات.
- هەڵبژاردەکانی تر: ئاوی ناریل مەگنیزیۆم و پۆتاسیۆمی پێویست بۆ پشوودان دابین دەکات؛ چا سەوزی بێ کافەینیش ماندووبوونی گشتی و سترێس کەم دەکاتەوە.
خواردنەوەی تەندروست و ئاگادارییەکانی بەکارهێنان
سەرەڕای سوودەکانی ئەم خواردنەوانە، پێویستە ئەم ئاگادارییانە لەبەرچاو بگیرێن:
- کاریگەرییەکانی لەگەڵ دەرمان: ئەگەر دەرمانی شەکرە، دەرمانی فشاری خوێن یان چارەسەری هەرسکردنی قورس بەکاردەهێنیت، پێش خواردنەوەی چاوی پونە ڕاوێژ بە پزیشک بکە.
- هەستیاری: ئەوانەی نەبوونی توانای هەرسکردنی لاکتۆز یان هەستیاری بە بەرهەمەکانی شیرەوەیان هەیە، نابێت شیر بخۆنەوە.
- کاتی خواردنەوە: پێش خەوتن بە ڕاستەوخۆ پێشنیار دەکرێت لە خواردنەوەی شلە خۆ بپارێزیت، بۆ ئەوەی بەهۆی میزکردنەوە بەردەوام لە خەو هەڵنەستیت.
خواردنەوەیەکانی پێویستە بۆ باشی خەوتن خۆت لێیان بپارێزیت
هەندێک شلە هەن کە دەکرێت ببنە هۆی بێخەوی یان پچڕانی خەو:
١. هاندەرەکان: قاوە، چا ڕەش و چا سەوزی ئاسایی بەهۆی کافەینەوە؛ باشترە ٨ کاتژمێر پێش خەوتن قاوە نەخۆیتەوە و ٤ تا ٦ کاتژمێر پێش خەوتن چا نەخۆیتەوە.
٢. خواردنەوەی شیرین: سۆدا و خواردنەوە گازییەکان، چونکە شەکر و کافەین ڕێژەی بەئاگاهاتن لە شەودا زیاد دەکەن.
٣. خواردنەوەی وزەبەخش: بڕی کافەینیان دەکرێت دوو یان سێ هێندەی قاوە بێت.
٤. کحول: کوالێتی خەوی جووڵەی چاو بە خێرایی (REM) کەم دەکاتەوە و کێشەکانی هەناسەدان و خڕەپە زیاد دەکات.
پرسیارە باوەکان دەربارەی خەوتن و خواردنەوە
ئایا خواردنەوەیەک هەیە کە یارمەتی خەوتنی خێرای منداڵان بدات؟
شیری گەرم یەکێکە لە هەڵبژاردە گرنگە گونجاوەکان بۆ منداڵان و گەورەکان، بەهۆی کاریگەریی ئارامکەرەوەی و بڕی تریپتۆفانی.
شەربەتی گێلاس ترش چۆن کاریگەری لەسەر خەوتن دەکات؟
هۆرمۆنی مێلاتۆنینی تێدایە کە بازنەی خەوتن و بەئاگاهاتن ڕێک دەخات و دەکرێت یارمەتی زیادکردنی ماوەی خەوتن و باشترکردنی کوالێتی بدات.
بۆچی پێویستە ماوەیەکی زۆر پێش خەوتن قاوە نەخۆینەوە؟
چونکە کافەین بەئاگایی زیاد دەکات و وزە بەرز دەکاتەوە؛ هەروەها کاریگەریی زیادکردنی میزکردنی دەکرێت خەوتن بپچڕێنێت بۆ چوونە سەر ئاودەست.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لەو حاڵەتانەدا پێویستە پەیوەندی بە پسپۆڕەوە بکەیت:
- بەردەوامبوونی کێشەی بێخەوی و سەختی خەوتن، سەرەڕای باشترکردنی ڕەفتارەکان و خواردنەوەی خواردنەوە ئارامکەرەوەکان.
- دەرکەوتنی نیشانە جەستەیی و دەروونی وەک خەمۆکی یان تێکچوونی نیگەرانی بەهۆی کەمی خەوەوە.
- کاریگەری لەسەر ئەدای کار یان خوێندن، یان زیادبوونی ئەگەری ڕوودانی ڕووداو لە کاتی لێخوڕین بەهۆی خەواڵووییەوە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- تاقیگەی پزیشکی بەرهەمەکانی خەو چۆن کار دەکات؟
- ترسی شەوانە لە خەودا: هۆکار و چارەسەر
- نەخۆشی خەو و بەئاگایی نۆن ٢٤: ڕێنمایی ژیان
- پیاسەکردن لە خەودا: هۆکار و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team