بە تاری دید کاتێک لە خەو هەڵدەستیت سەرسام بوویت؟ زۆرجار هۆکارەکە کێشەیەکی سادەیە، وەک وشکی چاو یان پێویستی بە لێنزی ڕاستکەرەوەی نوێ.
هۆکارە باوەکانی تاری دید دوای خەبەربوونەوە
زۆر کەس کاتی خەبەربوونەوە بۆ ماوەیەکی کاتی ڕوونی بیناییان کەم دەبێتەوە. چەندین هۆکار دەتوانن ببنە هۆی ئەمە:
- وشکی چاو: لە کاتی خەوتندا زۆرجار بەرهەمهێنانی فرمێسک کەم دەبێتەوە. ئەگەر چاوت شێی پێویست بەرهەم نەهێنێت یان فرمێسکەکان زۆر خێرا هەڵمژرێن، ڕەنگە سووربوونەوە، سووتان یان هەستی بوونی تۆز لە چاوەکانت هەبێت.
- لاگۆفتالمۆسی شەوانە: ئەمە کاتێک ڕوودەدات کە پلکەکان لە کاتی خەوتندا تەواو داخراو نین و ڕووی چاو دەکەوێتە بەر هەوا و وشک دەبێت.
- هەستیاری: کاردانەوە بە گوڵەباڕان، کێوی تۆز یان پەڕۆی ئاژەڵی ماڵی دەتوانێت ببێتە هۆی ئاوسان و فرمێسککردنی چاوەکان؛ زۆرجار لەگەڵ لووت‌ڕژانیشدا دەردەکەوێت.
- بەکارهێنانی لێنزی پەیوەندی: خەوتن لەگەڵ لێنزی پەیوەندیدا دەتوانێت پیسی و خاشاک لە چاوەکاندا گیر بخات و مەترسی تووشبوون بە هەوکردن زیاد بکات؛ ئەمەش دەبێتە هۆی هەستیاربوون و تەم‌گرتنی دید.
- فشاری جەستەیی: بە سەرەوە خەوتن یان بەکارهێنانی ماسکی خەوی زۆر توند دەتوانێت فشار بخاتە سەر چاوەکان و ڕەنگە نیشانەکان خراپتر بکات.
- چرچ و پیسی چاو: ئەم کۆبوونەوەیە کە بە ناوی ڕیومیش ناسراوە، لە بەکتریا، تۆز و خانە مردووەکان پێک دێت و لە شەودا لەسەر پلکەکان کۆدەبێتەوە. هەرچەندە پلک‌لێدان یارمەتی پاککردنەوەی دەدات، ئەم خاشاکە بە شێوەیەکی باو لە بەیانیاندا دەبینرێت.
تێگەیشتن لە هۆکارەکانی تاری دید
جگە لە کێشە تایبەتەکانی بەیانیان، چەندین نەخۆشیی درێژخایەن دەتوانن کاریگەری لەسەر بیناییت هەبێت.
هەڵەکانی شکاندنی تیشک
ئەم کێشانە کاتێک ڕوودەدەن کە شێوەی چاو ڕێگری لەوە دەکات تیشک بە دروستی لەسەر تۆڕەچاو فوکەس ببێت.
- کورت‌بینی: سەیرکردنی شتە دوورەکان بە قورسایی دەبێت.
- دووربینی: سەیرکردنی شتە نزیکەکان بە قورسایی دەبێت.
- ئەستیگماتیزم: بەهۆی شێوەی نائاسایی ڕووی چاو، دید لە هەموو دوورییەکاندا تەم دەبێت.
- پیرچاوێتی: بەهۆی تەمەنەوە سەیرکردنی شتە نزیکەکان بە قورسایی دەبێت و بە شێوەی ئاسایی دوای تەمەنی ٤٠ ساڵی دەست پێ دەکات.
نەخۆشییە تایبەتەکانی چاو
هەندێک نەخۆشی دەتوانن عدسیی چاو تەم بکەن یان زیان بە دەمارە بینایییەکە بگەیەنن. ئاوە سپیی چاو دەبێتە هۆی تەم‌گرتنی عدسی، کە ڕەنگە ببێتە هۆی کەم‌ڕەنگبوونی ڕەنگەکان یان دروستبوونی بازنە لە دەوری ڕووناکییەکان. گلوکۆما و تەمەڵبوونی ماکولاش کاریگەری لەسەر ڕوونی دید دادەنێن؛ تەمەڵبوونی ماکولا بە تایبەتی کاریگەری لەسەر ناوەندی مەیدانی بیناییت هەیە. دیستڕۆفی فۆکس نەخۆشییەکی قەرنیەیە کە زۆرجار دەبێتە هۆی تاری دیدی بەیانیان و بە تێپەڕبوونی ڕۆژ ڕوون دەبێتەوە.
کێشەکانی تەندروستیی گشتی
کێشەکانی تەندروستیی گشتی دەتوانن بە گۆڕانی بینایی خۆیان نیشان بدەن:
- شەکرە: بەرزبوونەوە یان گۆڕانی ئاستی شەکری خوێن دەتوانێت ببێتە هۆی ڕێتینۆپاتی، ئاوە سپیی چاو یان گلوکۆما.
- نەخۆشییە دەمارەییەکان: سکلێرۆزی چەندگۆشەیی، نەخۆشیی پارکینسۆن و سەرئێشەی میگرێن هەموویان دەتوانن ڕێگای نێوان چاوەکان و مێشک تێک بدەن.
- پری‌ئیکلامپسیا: لە ژنانی دووگیاندا، گۆڕانی لەناکاوی بینایی دەتوانێت نیشانەی فشاری خوێنی مەترسیدار بەرز بێت.
تاری دید لە یەک چاو
کاتێک تەمبوون تەنها یەک چاو دەگرێتەوە، ڕەنگە ئاماژە بێت بە کێشەیەکی پزیشکیی پەلە. هەرچەندە ڕەنگە هەوکردنێکی ناوخۆیی وەک کۆنجەکتیڤایتس (چاوی سوور) یان ئاوە سپیی تەنها یەک چاو بێت، هەروەها دەتوانێت نیشانەی جەڵتەی مێشک، تومۆری مێشک یان جیا‌بوونەوەی تۆڕەچاو بێت.
چۆن گۆڕانەکانی بینایی بەیانیان بەڕێوە ببەیت
ئەگەر نیشانەکانت پەیوەندییان بە وشکی چاوەوە هەبێت، دەتوانیت ئەم گۆڕانکارییانە لە ماڵەوە تاقی بکەیتەوە:
- لە ژووری خەوتندا شێدارکەرەوە بەکاربهێنە.
- ڕاستەوخۆ لەژێر دەرچەی هەواکێشی کۆندیشنەر مەخەوە.
- ئاوی پێویست بخۆرەوە و بە قەدەر پێویست بخەوە.
- پێش خەوتن کاتی بەکارهێنانی شاشە کەم بکەرەوە.
- لە دەرەوە خۆرەتاوێژ بەکاربهێنە.
چاوت مەخەرێنە، چونکە ئەمە دەتوانێت زیان بە قەرنیەکان بگەیەنێت.
پرسیارە باوەکان
تاری دید واتای چییە؟
واتە ناتوانیت وێنەکان بە ڕوونی ببینیت. ئەمە دەتوانێت بەشێکی ئاساییی پیرانی بێت، نیشانەی پێویستبوونت بە چاویلکە بێت یان نیشانەی کێشەیەکی تەندروستیی بنەڕەتی بێت.
بۆچی کاتێک لە خەو هەڵدەستم دیدم تەمە؟
زۆرجار بەهۆی کەمبوونەوەی کاتی بەرهەمهێنانی فرمێسک لە کاتی خەوتندا، هەستیاری، یان خەوتن بە چاوە نیمچەکراوەکانەوەیە.
ئایا کەمئاوی دەتوانێت ببێتە هۆی تاری دید؟
بەڵێ. کەمی شلە لە جەستەدا دەتوانێت ڕێگری لەوە بکات چاوەکان بە شێوەیەکی دروست تەڕ بمێننەوە و ببێتە هۆی نیشانەکانی وشکی چاو.
چۆن بە شێوەی سروشتی تاری دید چاک بکەم؟
هەرچەندە پزیشک دەبێت هۆکارەکە دیاری بکات، دەتوانیت بە دوورکەوتنەوە لە دووکەڵ و تۆز، بەکارهێنانی فرمێسکی دەستکرد بۆ وشکی چاو و پشوودانی تەواو پشتگیری لە تەندروستیی گشتیی چاو بکەیت.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت
ئەگەر ئەمانەی خوارەوەت هەبوو، دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکە:
- لەدەستدانی بینایی یان تاری دیدی لەناکاو و بێ ئازار.
- تاری دید کە تەنها یەک چاو دەگرێتەوە.
- گۆڕانی بینایی لەگەڵ سەرئێشەی توند، قسەکردنی ناڕوون یان لاربوونی ڕوو.
- بینینی ڕووناکیی برقه‌دار یان خاڵ لە کاتی دووگیانیدا.
- ئازاری توندی چاو، دڵتێکچوون یان ڕشانەوە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژ، دەستنیشانکردن یان چارەسەری پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکارەکانی تەنگی هەناسە لە خەودا
- مێلاتۆنین بۆ سەگ: بەکارهێنان و دۆز
- هۆکار و چارەسەری خەو و تێکچوونەکانی خەو
- خواردنەوە بۆ خەوتن: هەڵبژاردەی باش
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team