بەرنامەکانی کۆنترۆڵی عەفونەت لە نەخۆشخانە بڵاوبوونەوەی میکرۆب لەنێوان نەخۆش و کارمەندان کەم دەکەنەوە و مەترسییە تەندروستییەکان کەم دەکەنەوە.
مەترسی و سەرچاوەکانی عەفونەتی بەدەستهاتوو
ئەم عەفونەتانە کاتێک ڕوودەدەن کە میکرۆئۆرگانیسمە نەخۆشییەکان لە سەرچاوە جۆراوجۆرەوە دەگەنە نەخۆشان یان کارمەندان، لەوانە:
- ژینگەی دەوروبەر، وەک هەوا و ئاو و خواردنی ئامادەکراو لە چێشتخانەی نەخۆشخانە.
- ئامێرە پزیشکییەکان کە دەچنە ناو جەستە یان پەیوەندییان پێوە دەکەن، وەک بۆرییەکانی خۆراکدان و هەناسەدان و کاتێتەری میز.
- گواستنەوەی میکرۆب لە نەخۆشێکەوە بۆ نەخۆشێکی تر لە ڕێگەی کارمەندانی پزیشکی، ئەگەر پاککردنەوە و سترێلکردن نەکرێت.
- تووشبوونی خۆیی نەخۆش یان گواستنەوەی عەفونەت بۆ سەردانکەران.
ئەم میکرۆبانە لە ڕێگەی تژینەوەی دەرئەنجامی کۆکە و پژمین، پەیوەندیی ڕاستەوخۆ، هەوا، بەکارهێنانی هاوبەشی کەلوپەلی کەسی یان تەنانەت مێرووەکانەوە دەگوازرێنەوە.
میکرۆبەکانی عەفونەتی نەخۆشخانەیی
میکرۆبە هۆکارەکانی ئەم عەفونەتانە جۆراوجۆرن و دەتوانرێت بەپێی بڵاوبوونەوە و گرنگییان بە چوار جۆری سەرەکی دابەش بکرێن:
١. بەکتریا.
٢. ڤایرۆس.
٣. قارچ.
٤. پەراسیته لە هەندێک حاڵەتی تایبەتدا.
ئەو گرووپانەی زیاتر لە مەترسیی تووشبوون دان
ئەگەری تووشبوون لە هەندێک نەخۆشدا زیاترە، بە تایبەتی ئەوانەی تەمەنیان لە ٧٠ ساڵ زیاترە یان منداڵی بچووک. هەروەها ئەم گرووپانە لەوانەیە زیاتر تووش ببن:
- ئەوانەی نەشتەرگەرییان بۆ دەکرێت یان چارەسەری کیمیایی بۆ شێرپەنجە وەردەگرن.
- ئەوانەی نەخۆشیی بەرگریی جەستە، نەخۆشیی درێژخایەن یان شکستی حادی گورچیلەیان هەیە.
- نەخۆشانی کەوتووی کۆما یان ئەوانەی ماوەیەکی درێژ لە بەشی چاودێریی چڕدا دەمێننەوە.
- بەکارهێنەرانی کاتێتەری میز یان ئەوانەی تووشی هەوکردنی سییەکان بوون.
ڕێکارەکانی بەرنامەکانی کۆنترۆڵی عەفونەت لە نەخۆشخانە
سیاسەتە پەسەندکراوەکانی پێشگیری کۆمەڵێک ڕێکاری توندیان لەخۆ دەگرن:
- پاکوخاوێنیی دەست: دەست‌شوشتن بە ئاو و سابون بۆ ماوەی لانیکەم ٤٠ چرکە (ناو و دەرەوەی دەست و نێوان پەنجەکان) و وشککردنەوەیان بە دەستماڵی کاغەزی، یان بەکارهێنانی جێلی ئەلکۆلی بە مەرجێک دەست تەڕ یان پیس نەبێت.
- کەرەستەی پاراستن: پاش دەست‌شوشتن پێڵاوی پزیشکی لەبەر بکەن، لە کاتی پێویستدا ماسک و داپۆشی سەر و ڕوو بەکاربهێنن و لە کاتی پشکنین جل‌وبەرگی تایبەت لەبەر بکەن.
- سترێلکردن و چاودێری: دڵنیابوون لە پاکیی ڕووبەرەکان و ئەو کەرەستانەی دووبارە بەکاردێنەوە، و چاودێریکردنی سترێلکردنی چێشتخانە و شوێنی شۆردنەوە.
- بەڕێوەبردنی پاشماوە: جیاکردنەوەی پاشماوە پزیشکییەکان لە کیسەی تایبەتدا بەپێی مەترسییەکەیان، وەک پاشماوەی پەیوەست بە ڤایرۆسی هەپاتیت یان ئەیدز.
- ڕێنمایی بۆ سەردانکەران: لە ماچکردن یان دەستدان بە نەخۆش خۆ بپارێزن و پێش چوون لە لای نەخۆشێکەوە بۆ لای نەخۆشێکی تر، دەستیان بشۆن.
پرسیارە باوەکان
نەخۆش چۆن دەتوانێت خۆی لە عەفونەت بپارێزێت؟
نەخۆش دەتوانێت دڵنیا بێت کە کارمەندانی پزیشکی لە کاتی وەرگرتنی خوێندا دەرزیی نوێ و بەکارهێنەنەکراو بەکاردەهێنن، هەروەها ئاگاداری پاکیی ڕووبەرەکانی دەوروبەری خۆی بێت.
سەرەکی‌ترین ڕێگەی گواستنەوەی میکرۆب لە نەخۆشخانە کامەیە؟
دەستی ناپاک سەرچاوەی سەرەکیی گواستنەوەی میکرۆبە لەنێوان نەخۆشان و کارمەندانی چاودێریی تەندروستی.
ئایا ئەم عەفونەتانە کاریگەری لەسەر کەسانی دیکەش دەکەن؟
بەڵێ، ڕەنگە ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر پزیشکان، پەرستاران، تەکنیکەرانی تاقیگە، کارمەندانی خزمەتگوزاری و هەروەها سەردانکەران هەبێت.
کەی دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت؟
ئەگەر لە ماوەی مانەوە لە نەخۆشخانە یان دوای ئەوە نیشانەیەکی نائاسایی دەرکەوت، دەبێت تیمی پزیشکی ئاگادار بکرێتەوە، وەک:
- بەرزبوونەوەی لەناکاوی پلەی گەرمی.
- دەرکەوتنی هەوکردن لە شوێنی نەشتەرگەری.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی هەوکردنی سییەکان یان هەوکردنی ڕێگاکانی میز کە پەیوەندییان بە بەکارهێنانی کاتێتەرەوە هەیە.
- دەرکەوتنی ڕەشەڵەک یان نیشانەی عەفونەتی نادیار.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خۆشی چۆن دەگوازرێتەوە؟ بۆنی هەیە؟
- قانقاریا: نیشانە و چارەسەر
- نەخۆشی سیاه‌زەخم: نیشانە، چارەسەر و خۆپاراستن
- زانیاری لەبارەی ئەنفلۆنزای بەراز و H1N1
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییە درمەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team