خواب غیر REM دوره‌ای از استراحت شامل سه مرحله متمایز است که بازسازی جسمی و ذهنی بدن را تسهیل می‌کند و ۷۵٪ تا ۸۰٪ از کل زمان خواب را تشکیل می‌دهد.
درک معنا و مراحل خواب غیر REM
خواب غیر سریع‌الرخداد چشم (NREM) با کاهش ضربان قلب، تنفس، فعالیت عضلانی و سرعت امواج مغزی شناخته می‌شود. تفاوت اصلی آن با خواب REM در این است که حرکات چشم در این حالت کند می‌شود. یک چرخه کامل خواب که شامل هر دو حالت NREM و REM است، حدود ۹۰ دقیقه زمان می‌برد.
مراحل خواب نان ریم به شرح زیر تقسیم می‌شوند:
- مرحله ۱: این مرحله انتقال اولیه از بیداری است. ضربان قلب و تنفس شروع به کند شدن می‌کنند و ممکن است دچار پرش‌های عضلانی کوتاهی به نام «جerk های هیپنیک» شوید.
- مرحله ۲: این مرحله از خواب سبک، تقریباً نیمی از شب را شامل می‌شود. دمای بدن کاهش می‌یابد و مغز «K-کمپلکس‌ها» و «دوک‌های خواب» (رگه‌های کوتاهی از فعالیت به مدت ۰.۵ تا ۳ ثانیه) تولید می‌کند که به مسدود کردن صداهای خارجی و حمایت از یادگیری کمک می‌کنند.
- مرحله ۳: این مرحله که خواب موج آهسته یا خواب عمیق نیز نامیده می‌شود، دارای کندترین امواج مغزی است (امواج دلتا در ۱ تا ۴ هرتز و نوسانات آهسته در ۰.۵ تا ۱ هرتز). بیدار شدن از این مرحله دشوارترین است و ممکن است باعث احساس گیجی شود که به آن «اینرسی خواب» می‌گویند.
اهمیت خواب غیر REM برای سلامتی
این فاز استراحت برای مغز و بدن حیاتی است. در طول خواب عمیق، بدن هورمون‌های رشد را برای ترمیم استخوان‌ها، عضلات و بافت‌ها آزاد می‌کند. همچنین به تنظیم سیستم ایمنی، ترشح هورمون‌ها و متابولیسم گلوکز کمک می‌کند.
از منظر قلبی-عروقی، فشار خون در طول خواب موج آهسته کاهش می‌یابد که می‌تواند از بیماری‌های قلبی محافظت کند. از نظر ذهنی، این دوره به مغز اجازه می‌دهد تا مهارت‌ها و خاطرات جدید را تثبیت کند؛ این شامل حافظه اظهاری (یادآوری حقایق) و حافظه رویه‌ای (یادگیری وظایف) می‌شود.
مشکلات خواب بدون حرکات سریع چشم و خطرات سلامتی
خواب تکه‌تکه یا کم‌خوابی می‌تواند زمان سپری شده در خواب عمیق را محدود کرده و منجر به مشکلات سلامتی مختلف شود. برای مثال، افراد مبتلا به بی‌خوابی ممکن است ضربان قلب و متابولیسم سریع‌تری در حین خواب داشته باشند که مانع از آرامش کامل می‌شود.
اختلال در خواب همچنین می‌تواند متابولیسم چربی و سطح هورمون‌های رشد را مختل کند. علاوه بر این، برخی مشکلات خواب بدون حرکات سریع چشم یا شرایطی مانند آپنه خواب و فشار خون بالا ممکن است مانع از کاهش لازم فشار خون شوند و خطر مشکلات قلبی را افزایش دهند. محققان همچنین پیشنهاد می‌کنند که ناهنجاری‌ها در این فرآیندهای خواب ممکن است با اختلالات طیف اتیسم، صرع، آلزایمر، بیماری پارکینسون و اسکیزوفرنیا مرتبط باشد.
سوالات متداول
خواب NREM مخفف چیست؟
این عبارت مخفف Non-Rapid Eye Movement یا خواب بدون حرکات سریع چشم است.
خواب غیر REM چه کاری انجام می‌دهد؟
این مرحله بازیابی جسمی را تسهیل می‌کند، بافت‌ها و عضلات را ترمیم می‌نماید و خاطرات و مهارت‌ها را برای بهینه‌سازی یادگیری آینده تثبیت می‌کند.
خواب غیر REM به زبان ساده چیست؟
بخش‌هایی از چرخه خواب است که REM نیست و طیفی از چرت‌های سبک تا عمیق‌ترین سطوح خواب ترمیمی را شامل می‌شود.
خواب غیر REM چه زمانی است و با افزایش سن چه تغییری می‌کند؟
خواب عمیق با افزایش سن کاهش می‌یابد. بین ۱۰ تا ۲۰ سالگی، خواب موج آهسته معمولاً بیش از ۶۰٪ کاهش می‌یابد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر در خوابیدن مشکل دارید و علت آن ناشناخته است، با یک ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی مشورت کنید. به علائم هشداردهنده زیر توجه کنید:
- احساس مداوم خستگی و عدم تازگی پس از بیدار شدن.
- تغییر در الگوهای معمول خواب و بیداری.
- علائم آپنه خواب یا بی‌خوابی مزمن.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و توصیه پزشکی محسوب نمی‌شود. همیشه در مورد هرگونه سوال در رابطه با یک بیماری، با پزشک یا سایر ارائه‌دهندگان واجد شرایط خدمات بهداشتی مشورت کنید.
مقالات مرتبط
- هیپوونتیلاسیون مرتبط با خواب: علائم، علت‌ها و درمان
- هیپوپنه چیست و چگونه درمان می‌شود؟
- تاثیر دستگاه بخور و خواب بر کیفیت استراحت شبانه
- خوابیدن در طول شب: زمان مناسب برای خوابیدن نوزاد روی شکم
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team