اختلال عاطفی فصلی نوعی از افسردگی مرتبط با تغییر فصل‌ها است که می‌تواند الگوهای خواب و خلق‌وخوی کلی را مختل کند. این وضعیت بین ۳٪ تا ۵٪ از مردم را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
اختلال عاطفی فصلی چیست؟
اختلال عاطفی فصلی که اغلب افسردگی فصلی نامیده می‌شود، وضعیتی است که در آن افراد در زمان‌های خاصی از سال علائم افسردگی را تجربه می‌کنند. اگرچه این حالت می‌تواند در تابستان نیز رخ دهد، اما در پاییز و زمستان که ساعات روشنایی روز کوتاه‌تر است، شایع‌تر است.
علائم افسردگی فصلی رایج عبارتند از:
- انرژی کم و خستگی
- تحریک‌پذیری و تغییرات خلقی
- دشواری در تمرکز
- احساس ناامیدی یا غم
- تغییر در وزن یا اشتها
تاثیر اختلال عاطفی فصلی بر خواب
رابطه بین این وضعیت و خواب پیچیده است. در حالی که برخی ممکن است تمایل به خواب بیشتر داشته باشند، برخی دیگر کاهش در کمیت و کیفیت خواب را تجربه می‌کنند. یک نظرسنجی نشان داد افرادی که دچار این اختلال هستند، در ماه اکتبر ۵۲.۹ دقیقه کمتر از ماه سپتامبر خوابیده‌اند.
افراد مبتلا به این اختلال عاطفی بیشتر در معرض اختلالات خواب قرار دارند. برای مثال، ۷۰.۹٪ از افراد متأثر گزارش کردند که دچار اختلال خواب هستند، در حالی که این میزان در افراد بدون تشخیص، ۲۶.۹٪ بود. مشکلات رایج شامل بی‌خوابی، آپنه خواب و سندرم پای بی‌قرار است. متخصصان معتقدند این مسائل ناشی از کمبود خواب عمیق ترمیمی است که باعث می‌شود افراد احساس تازگی نکنند.
ارتباط بین نور و ریتم‌های شبانه‌روزی
قرار گرفتن در معرض نور به شدت بر فیزیولوژی انسان و ساعت بیولوژیکی داخلی که به عنوان ریتم شبانه‌روزی شناخته می‌شود، تاثیر می‌گذارد. این ریتم دمای بدن، ترشح هورمون‌ها و خواب را تنظیم می‌کند.
زمانی که نور خورشید در زمستان کاهش می‌یابد، می‌تواند باعث عدم تعادل در این ریتم‌ها شود. دو نظریه اصلی این موضوع را توضیح می‌دهند:
- فرضیه دوره نوری: روزهای کوتاه‌تر ممکن است باعث ایجاد «پاسخ خواب زمستانی» یا افزایش ترشح ملاتونین شود که منجر به افسردگی می‌گردد.
- فرضیه تغییر فاز: شروع دیرتر روز در زمستان ممکن است ساعت داخلی فرد را با برنامه واقعی خواب او ناهماهنگ کند.
به دلیل این عوامل، افسردگی زمستانی در ایالت‌های شمالی که دورترین نقاط از استوایی هستند و کمترین نور خورشیدی را در زمستان دارند، شایع‌تر است.
گزینه‌های درمان و مدیریت
مدیریت این وضعیت اغلب شامل ترکیبی از تغییرات سبک زندگی و درمان‌های پزشکی است.
نور و فعالیت
- طیف‌درمانی (نوردرمانی): استفاده از یک جعبه نوری که خورشید را شبیه‌سازی می‌کند (معمولاً ۱۰,۰۰۰ لوکس برای ۳۰ دقیقه در روز) می‌تواند به حدود ۶۰٪ از افراد کمک کند.
- قرار گرفتن در فضای باز: پیاده‌روی یا ورزش در بیرون در روشن‌ترین ساعات روز به همگام‌سازی ریتم شبانه‌روزی کمک می‌کند.
- خورشید صبحگاهی: برای مبارزه با خستگی، دریافت نور خورشید در ساعات اولیه روز توصیه می‌شود.
بهداشت خواب
- ثبات: بیدار شدن و رفتن به رختخواب در زمان یکسانی در هر روز.
- محدودیت‌های شبانه: کاهش نور مصنوعی و نور آبی نمایشگرها تا دو ساعت قبل از خواب.
- محیط: خنک، ساکت و تاریک نگه داشتن اتاق خواب با استفاده از ماسک چشم یا پرده‌های blackout.
مداخلات پزشکی
- درمان: درمان شناختی رفتاری (CBT) یکی از گزینه‌ها برای مدیریت است.
- دارو: ممکن است داروهای ضد افسردگی تجویز شوند؛ این داروها معمولاً یک تا دو هفته یا بیشتر زمان می‌برند تا اثر کنند.
- مکمل‌ها: مکمل‌های ویتامین D ممکن است به جایگزینی آنچه در اثر نبود نور خورشید کم شده است، کمک کنند.
سوالات متداول
اختلال عاطفی فصلی چه احساسی دارد؟
این وضعیت اغلب به صورت کمبود انرژی، کاهش علاقه به فعالیت‌ها و دشواری در بیدار شدن صبحگاهی، در کنار احساس غم یا تحریک‌پذیری ظاهر می‌شود.
چه چیزهایی به درمان اختلال عاطفی فصلی کمک می‌کند؟
استراتژی‌های موثر شامل نوردرمانی، ورزش منظم در فضای باز، حفظ برنامه خواب دقیق و استفاده از داروهای ضد افسردگی یا CBT است.
این وضعیت با چه چیزهایی مرتبط است؟
این اختلال به شدت با اختلال در ریتم‌های شبانه‌روزی و شیوع بیشتر اختلالات خواب مانند بی‌خوابی و آپنه خواب مرتبط است.
درمان اختلال عاطفی فصلی چیست؟
درمان برای هر فرد متفاوت است اما معمولاً شامل جعبه‌های نوری، ویتامین D، اصلاحات سبک زندگی و دارو است.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم
اگر در طول پاییز یا زمستان تغییرات خلقی شدید یا افسردگی را تجربه می‌کنید، با یک ارائه‌دهنده خدمات بهداشتی یا مشاور سلامت روان مشورت کنید.
اگر افکار آسیب رساندن به خود یا دیگران را دارید، فوراً با خدمات اورژانس تماس بگیرید.
سلب مسئولیت پزشکی: این محتوا تنها برای اهداف اطلاع‌رسانی است و توصیه پزشکی محسوب نمی‌شود. همیشه در مورد هرگونه سوال در رابطه با یک وضعیت پزشکی، از راهنمایی یک ارائه‌دهنده بهداشت و درمان واجد شرایط بهره بگیرید.
مقالات مرتبط
- شناخت جن فلج خواب و راهکارهای مقابله با بختک
- تاثیر الکل و آپنه خواب بر تنفس و کیفیت خواب
- علت‌ها و درمان سردی پاها موقع خواب
- آشنایی با خواب غیر REM و مراحل آن
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team