آسم ناشی از تمرین ورزشی زمانی رخ می‌دهد که مجاری تنفسی در حین فعالیت بدنی شدید تنگ شده و منجر به تنگی نفس، سرفه و خس‌خس سینه می‌شود. این وضعیت می‌تواند با مدیریت صحیح و انجام هر تمرین ورزشی کنترل شود.
آسم ناشی از تمرین ورزشی چیست؟
این حالت در اصطلاح پزشکی «تنگی قصبات ناشی از فعالیت بدنی» نامیده می‌شود. این عارضه تا ۹۰ درصد از افراد مبتلا به آسم را درگیر می‌کند، اما ممکن است در افرادی که آسم مزمن ندارند (از جمله ورزشکاران حرفه‌ای) نیز ظاهر شود.
این وضعیت در اثر استنشاق هوای خشک رخ می‌دهد که باعث خشک شدن و انقباض مجاری هوایی شده و جریان هوا را مختل می‌کند. عوامل دیگر نیز می‌توانند باعث تحریک پوشش مجاری تنفسی شوند، مانند:
- هوای سرد.
- آلودگی هوا.
- بخارات رنگ، عطرها یا کلر در استخرها.
- فعالیت‌هایی که نیاز به تنفس عمیق و طولانی‌مدت دارند، مانند دویدن یا فوتبال.
علائم تنگی قصبات در حین ورزش
علائم معمولاً در حین فعالیت بدنی یا پس از آن شروع می‌شوند و در صورت عدم درمان ممکن است یک ساعت یا بیشتر ادامه یابند. این علائم عبارتند از:
- فشار یا درد در قفسه سینه.
- سرفه، خس‌خس سینه و تنگی نفس.
- احساس خستگی سریع و کاهش عملکرد ورزشی.
- بی‌میلی کودکان به ورزش کردن.
تشخیص بیماری
پزشک ابتدا تاریخچه پزشکی را بررسی کرده و معاینه بدنی انجام می‌دهد، سپس ممکن است آزمایش‌های زیر را تجویز کند:
- اسپیرومتری: دستگاهی که مقدار هوای دم و بازدم و سرعت بازدم را برای ارزیابی کارایی ریه اندازه‌گیری می‌کند.
- تست‌های چالش ورزشی: انجام فعالیت شدید روی تردمیل یا بالا رفتن از پله‌ها برای تحریک علائم، همراه با اندازه‌گیری تنفس قبل و بعد از آن.
- تست متاکولین: استنشاق ماده‌ای که باعث تنگی مجاری تنفسی می‌شود تا شرایط بیماری شبیه‌سازی شود.
گزینه‌های درمان و کنترل
افراد مبتلا می‌توانند با پیروی از یک برنامه درمانی، فعالیت بدنی خود را ادامه دهند:
داروهای پیش از ورزش
این داروها برای باز کردن مجاری هوایی قبل از شروع فعالیت استفاده می‌شوند:
- بتا-آگونیست‌های کوتاه اثر (SABA): مانند آلبوتِرول و لوآلبوتِرول. توصیه نمی‌شود این داروها را روزانه استفاده کنید زیرا ممکن است اثربخشی خود را از دست بدهند.
- ایپراتروپیوم: داروی استنشاقی که به آرام کردن مجاری هوایی کمک می‌کند.
داروهای کنترل‌کننده طولانی‌مدت
این داروها برای کنترل وضعیت زمینه‌ای به صورت روزانه استفاده می‌شوند:
- کورتیکواستروئیدهای استنشاقی: برای کاهش التهاب؛ ممکن است چهار هفته طول بکشد تا به حداکثر اثربخشی برسند.
- اسپری‌های ترکیبی: حاوی کورتیکواستروئید و بتا-آگونیست‌های طولانی‌مدت هستند.
- تعدیل‌کننده‌های لکوترین: حداقل دو ساعت قبل از ورزش به صورت خوراکی مصرف می‌شوند، اما ممکن است باعث تغییر در خلق‌وخو یا رفتار شوند.
توصیه‌های مراقبت شخصی
برای پیشگیری از حملات تنگی قصبات در حین فعالیت، موارد زیر توصیه می‌شود:
- انجام گرم کردن به مدت حدود ۱۵ دقیقه.
- تنفس از طریق بینی برای رطوبت‌بخشی و گرم کردن هوا.
- استفاده از شال یا ماسک صورت در هوای سرد و خشک.
- اجتناب از ورزش در مکان‌هایی با آلودگی هوای بالا یا زمان‌هایی که سطح گرده‌های گیاهان زیاد است.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت ظهور علائم تنگی قصبات، برای اطمینان از تشخیص صحیح باید با پزشک مشورت کنید. همچنین در موارد زیر فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید:
- بدتر شدن سریع تنگی نفس یا خس‌خس سینه که تنفس را بسیار دشوار کند.
- عدم بهبود وضعیت پس از استفاده از اسپری نجات‌بخش تجویز شده.
سوالات متداول
چه فعالیت‌هایی این وضعیت را تحریک می‌کنند؟
علائم اغلب در فعالیت‌هایی که نیاز به تنفس عمیق و مداوم دارند، مانند شنای استقامت، دویدن یا فوتبال ظاهر می‌شوند.
آیا مکمل قبل از تمرین به درمان کمک می‌کند؟
برخی پیشنهاد می‌کنند که ویتامین C یا روغن ماهی ممکن است مفید باشند، اما شواهد پزشکی موجود محدود است و دلیل کافی برای اثبات اثربخشی آن‌ها وجود ندارد.
در محیط مدرسه چگونه با این وضعیت برخورد شود؟
توصیه می‌شود یک برنامه اقدام دقیق با هماهنگی پزشک تهیه شود و به مربیان، پرستاران و معلمان تحویل داده شود. این برنامه باید داروهای مورد نیاز، زمان مصرف و نحوه برخورد با علائم کودک را توضیح دهد.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- تاثیر آسم مزمن و حساسیت بر سلامت قلب
- بررسی خطر بیماری نزدیک استوا و رابطه آن با آسم
- معرفی دستگاه آسم برای شب و کاهش علائم
- ارتباط کرونا و آسم و مدیریت علائم تنفسی
- بیشتر درباره آسم
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team