کرم سنجاقی یکی از شایع‌ترین انگل‌های روده در سطح جهان است؛ این‌ها کرم‌های سفید و کوچکی هستند که در روده انسان زندگی می‌کنند و به راحتی بین افراد منتقل می‌شوند.
کرم سنجاقی چیست؟
این انگل‌ها رشته‌های نازک و سفید رنگی هستند که طول کرم بالغ آن‌ها بین ۶ تا ۱۳ میلی‌متر (یا کمتر از ۱.۵ سانتی‌متر) است. بیماری ناشی از این انگل‌ها را Enterobiasis می‌نامند.
علائم کرمک و نحوه تشخیص آن
ممکن است در فرد مبتلا هیچ نشانه‌ای ظاهر نشود، اما در موارد دیگر علائم زیر بروز می‌کند:
- خارش شدید و مداوم در ناحیه مقعد یا واژن که اغلب در شب شدت می‌یابد.
- بی‌خوابی، اختلال در خواب، بی‌قراری و دندان‌قروچه.
- مشاهده واقعی کرم‌ها در مدفوع یا اطراف فتحه مقعد.
- بث‌های پوستی یا درد مقعدی، همراه با احتمال احساس تهوع و دردهای متناوب در معده.
برای تشخیص، پزشک ممکن است از «تست نوار چسب» استفاده کند؛ به این صورت که بلافاصله پس از بیدار شدن از خواب، یک نوار چسب شفاف را روی پوست اطراف مقعد فشار می‌دهد تا تخمک‌ها جمع‌آوری شده و زیر میکروسکوپ بررسی شوند.
علت ابتلا به کرمک و عوامل خطر
عفونت زمانی رخ می‌دهد که تخمک‌های میکروسکوپی موجود در غذا، نوشیدنی یا روی انگشتان، بلع یا استنشاق شوند. این تخمک‌ها در روده شکسته شده و طی چند هفته به کرم‌های بالغ تبدیل می‌شوند. کرم ماده شب‌ها برای تخم‌گذاری هزاران تخمک در چین‌های پوست اطراف مقعد خارج می‌شود که باعث خارش می‌گردد. هنگام خاراندن این ناحیه، تخمک‌ها زیر ناخن‌ها گیر کرده و به سطوحی مانند اسباب‌بازی‌ها و توالت‌ها منتقل می‌شوند و می‌توانند بین دو تا سه هفته زنده بمانند.
گروه‌های در معرض خطر بیشتر عبارتند از:
- کودکان سن مدرسه (به‌ویژه ۵ تا ۱۰ سال) و کودکانی که به مهدکودک می‌روند.
- ساکنان مکان‌های شلوغ یا مراکز جمعی.
- اعضای خانواده فرد مبتلا.
- کسانی که قوانین بهداشت عمومی را رعایت نمی‌کنند یا عادت به مکیدن انگشت شست و جویدن ناخن دارند.
گزینه‌های درمان کرمک و پیشگیری
برای بهبودی، مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک لازم است و توصیه می‌شود تمام اعضای خانواده به طور همزمان درمان شوند تا از عفونت مجدد جلوگیری شود.
داروهای پزشکی
ضد انگل‌های خوراکی مانند موارد زیر استفاده می‌شوند:
- مِبندازول (Mebendazole).
- آلبندازول (Albendazole).
- پیرانتل (Pyrantel).
همچنین پزشک ممکن است برای تسکین خارش، کرم‌های موضعی تجویز کند.
استراتژی‌های بهداشت خانگی
- شستن دست‌ها با آب گرم و صابون قبل از غذا و بعد از استفاده از توالت.
- حمام روزانه و تعویض روزانه لباس‌های زیر و ملحفه‌های تخت.
- شستن ملحفه‌ها و لباس‌ها با آب داغ و خشک کردن آن‌ها در دمای بالا.
- کوتاه کردن مداوم ناخن‌ها و جلوگیری از جویدن آن‌ها یا خاراندن ناحیه مقعد.
- نظافت دقیق فرش‌ها، سطوح و اسباب‌بازی‌ها.
درمان گیاهی کرم سنجاقی: آیا ممکن است؟
نظرات در این مورد متفاوت است؛ در حالی که برخی منابع به امکان استفاده از سیر خام، روغن نارگیل، هویج، تخه کدو، پاپایا، گریپ‌فروت و گیاه درمنه (به شرط عدم استفاده بیش از ۴ هفته) اشاره می‌کنند، منابع دیگر تأکید دارند که شواهد علمی کافی برای حمایت از اثربخشی این درمان‌های خانگی در نابودی کامل انگل‌ها وجود ندارد و فایده آن‌ها ممکن است تنها به کاهش علائم محدود شود.
عوارض عفونت
این عفونت معمولاً مشکلات جدی ایجاد نمی‌کند، اما در موارد نادر ممکن است منجر به موارد زیر شود:
- عفونت‌های مجاری ادراری.
- کاهش وزن.
- التهاب پریتون در شکم.
- در زنان، ممکن است کرم‌ها از مقعد به واژن، رحم و لوله‌های فالوپ منتقل شده و باعث التهاب واژن و آستریت شوند.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در موارد زیر باید فوراً با پزشک مشورت کنید:
- احساس خارش شدید مقعد، به‌ویژه در هنگام شب.
- مشاهده خون در ادرار یا مدفوع.
- احساس دل‌پیچه و دردهای شدید شکمی.
- تداوم علائم با وجود امتحان کردن درمان‌های خانگی.
پرسش‌های متداول
کرم سنجاقی چیست؟
یک عفونت انگلی بسیار شایع است که به‌ویژه در کرمک در کودکان ۵ تا ۱۰ سال دیده می‌شود و به راحتی از طریق اسباب‌بازی‌های آلوده یا اشتراک غذا منتقل می‌گردد.
علت کرمک چیست؟
ورود تخمک‌های میکروسکوپی به بدن از طریق دهان یا استنشاق است؛ این تخمک‌ها روی سطوح آلوده یا زیر ناخن‌ها وجود دارند.
درمان کرمک در بزرگسالان چگونه است؟
درمان از طریق داروهای ضد انگلی تجویز شده توسط پزشک (مانند مبندازول یا آلبندازول) همراه با رعایت سخت‌گیرانه نکات بهداشتی در منزل انجام می‌شود.
شکل کرم سنجاقی چگونه است؟
کرم‌هایی بسیار کوچک، نازک و سفید رنگ هستند که طول آن‌ها بین ۶ تا ۱۳ میلی‌متر است.
سلب مسئولیت پزشکی: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- راهنمای تحویل دارو با نسخه الکترونیکی
- حقایق علمی و اطلاعات جامع درباره ویروس‌ها
- شناخت ویروس‌ها و بررسی ویروس آنفلوآنزا
- علت ابتلا به کرونا و تأثیر آن بر بارداری
- بیشتر درباره بیماری‌های عفونی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team