درمان رتینوپاتی دیابتی به کند کردن روند تخریب بینایی یا متوقف کردن آن کمک می‌کند و این کار از طریق تکنیک‌هایی صورت می‌گیرد که هدف آن‌ها کنترل آسیب‌های عروق خونی در چشم است.
رتینوپاتی دیابتی چیست؟
این بیماری در اثر آسیب به رگ‌های خونی کوچک در شبکیه چشم به دلیل بالا بودن قند خون در مدت‌زمان طولانی رخ می‌دهد. این آسیب منجر به انسداد برخی رگ‌ها و کمبود اکسیژن در بافت‌ها میشود که در نتیجه، چشم برای جبران تلاش می‌کند رگ‌های خونی جدیدی بسازد؛ اما این رگ‌ها شکننده هستند و باعث نشت مایعات و خون می‌شوند.
تأثیر دیابت بر شبکیه معمولاً در دو نوع اصلی تقسیم میشود:
- نوع غیرتکاثری: مرحله اولیه است که در آن دیواره رگ‌ها ضعیف شده و تورم‌های کوچکی ایجاد میشود که ممکن است مایعات را نشت دهند.
- نوع تکاثری: مرحله پیشرفته‌ای است که در آن رگ‌های خونی جدید و غیرطبیعی رشد می‌کنند و می‌توانند باعث جدا شدن شبکیه یا افزایش فشار چشم شوند.
روشهای درمان شبکیه برای بیماران دیابتی
بسته به شدت بیماری و نوع آسیب، گزینه‌های مختلفی برای درمان رتینوپاتی دیابتی وجود دارد:
درمان با لیزر (فوتوکوگولاسیون)
- لیزر کانونی: برای متوقف کردن یا کند کردن نشت مایعات و خون از رگ‌های غیرطبیعی استفاده میشود.
- لیزر پراکنده: هدف آن کاهش رگ‌های خونی جدید و غیرطبیعی از طریق سوزاندن بخش‌هایی از شبکیه دور از مرکز است که ممکن است بر بینایی محیطی یا دید در شب تأثیر بگذارد.
تزریق‌های داخل چشم
- مهارکننده‌های VEGF: این داروها (مانند رانیبیزوماب، افیلبرسپت و بوازیکیزوماب) به داخل تاندوم vitreous تزریق می‌شوند تا از رشد رگ‌های جدید جلوگیری کرده و تجمع مایعات را کاهش دهند.
- تزریق استروئیدها: در موارد ادم مزمن لکه زرد که به لیزر پاسخ نداده‌اند، برای کاهش نشت و جذب مایعات استفاده میشود.
مداخلات جراحی
عمل ویترکتومی برای برداشتن خون و بافت‌های زخم‌مانندی که بر شبکیه چشم اثر می‌گذارند، انجام میشود. هدف این جراحی کند کردن پیشرفت بیماری است، اما درمان قطعی و کامل محسوب نمی‌شود.
تشخیص وضعیت شبکیه چشم
پزشکان برای تعیین وضعیت بیماری از چندین روش تشخیصی استفاده می‌کنند:
۱. معاینه با اتساع مردمک: استفاده از قطره‌ها برای مشاهده جزئیات داخلی چشم.
۲. عکاسی با رنگ (فلوروسین): تزریق ماده رنگی برای شناسایی نقاط انسداد یا نشت رگ‌ها.
۳. تصویربرداری مقطعی (OCT): ارائه تصاویری دقیق از ضخامت شبکیه و میزان مایعات نشت کرده.
سوالات متداول
رتینوپاتی دیابتی چگونه درمان میشود؟
بسته به مرحله بیماری، درمان شامل کنترل قند خون، استفاده از لیزر برای بستن رگ‌های نشت‌کننده، تزریق داروهای ضد-VEGF برای کاهش تورم یا جراحی ویترکتومی برای برداشتن خون و بافت‌های زائد است.
ادم شبکیه چشم چیست؟
تجمع مایعات در لکه زرد (مرکز شبکیه که مسئول بینایی دقیق است) است که باعث تاری یا موج‌دار شدن دید میشود. دیابت شایع‌ترین علت بروز این وضعیت است.
چه تغییراتی در اثر رتینوپاتی دیابتی ایجاد میشود؟
تغییرات شامل آسیب به رگ‌های خونی کوچک، افزایش نفوذپذیری آن‌ها، نشت اجزای خون، خونریزی داخلی و افزایش فشار چشم است. همچنین این وضعیت ممکن است منجر به آب‌مروک چشم شود.
آیا رتینوپاتی دیابتی درمان می شود و چه زمانی درمان آن دشوارتر است؟
در مرحله تکاثری، درمان دشوارتر میشود؛ زیرا هدف، حذف رگ‌های جدید و جلوگیری از رشد مجدد آن‌هاست. در این موارد گاهی برای حفظ میدان بینایی مرکزی، باید بخشی از بینایی محیطی را فدا کرد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده علائم زیر، سریعاً به متخصص چشم مراجعه کنید:
- تغییرات ناگهانی در بینایی یا تاری دید.
- مشاهده لکه‌های تیره یا رشته‌های شناور (ماری‌شکل) در میدان دید.
- وجود نقاط کور یا تاریک در بینایی.
- تاری دیدی که بهبود نمی‌یابد.
سلب مسئولیت پزشکی: این محتوا صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و جایگزین توصیه پزشکی متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- راهنمای تشخیص و درمان کجی چشم در کودکان
- علائم بیماری‌های چشم و زمان مراجعه به پزشک
- خشکی چشم چیست و چگونه درمان میشود؟
- راهنمای جامع مراقبت از سلامت چشم و حفظ بینایی
- بیشتر درباره بیماری‌های چشم
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team