چارەسەری ڕیتینۆپاتیای شەکرەیی دەتوانێت خراپبوونی بینین هێواش بکاتەوە یان بوەستێنێت، بە کۆنترۆڵکردنی زیانی ڕەگە خوێنییەکانی چاو.
ڕیتینۆپاتیای شەکرەیی چییە؟
ئەم نەخۆشییە بەهۆی زیانگەیشتن بە ڕەگە خوێنییە وردەکانی شەبەکی چاوەوە، لە ئەنجامی بەرزبوونەوەی شەکری خوێن بۆ ماوەیەکی درێژ ڕوودەدات. ئەم زیانە دەبێتە هۆی داخستنی هەندێک ڕەگە خوێنی و کەمبوونەوەی ئۆکسجین لە شانەکاندا؛ لەوەشدا چاو هەوڵ دەدات ڕەگە خوێنییە نوێکان دروست بکات، کە ناسک و لاوازن و شلە و خوێن لێیان دەڕژێت.
نەخۆشییەکە دوو جۆری سەرەکی هەیە:
- جۆری ناتەکثیری: قۆناغی سەرەتایییە؛ دیواری ڕەگە خوێنییەکان لاواز دەبن و ئاوسانە وردەکان دروست دەبن کە ڕەنگە شلەیان لێ بڕژێت.
- جۆری تەکثیری: قۆناغێکی پێشکەوتووە کە تێیدا ڕەگە خوێنییە نوێ و نائاساییەکان گەشە دەکەن؛ ئەمەش ڕەنگە ببێتە هۆی جیا بوونەوەی شەبەکی چاو یان زیادبوونی فشاری چاو.
چارەسەری ڕیتینۆپاتیای شەکرەیی: هەڵبژاردەکان
ڕێگاکانی چارەسەری شەبەکی چاو بە پێی توندیی دۆخەکە و جۆری زیانەکە دەگۆڕێن:
چارەسەر بە لەیزەر (کۆاگولاسیۆنی ڕووناکی)
- لەیزەری خاڵی: بۆ وەستاندن یان هێواشکردنەوەی دەرچوونی شلە و خوێن لە ڕەگە خوێنییە نائاساییەکان بەکاردێت.
- لەیزەری پەرتەوازە: ئامانجی بچووککردنەوەی ڕەگە خوێنییە نوێ و نائاساییەکانە، بە سووتاندنی بەشەکانی شەبەکی چاو کە دوورن لە ناوەڕاست. ئەمە ڕەنگە کاریگەری لەسەر بینینی شەوانە یان بینینی پەراوێزی هەبێت.
دەرزیی ناوچاو
- دژەکەرەوەکانی فاکتەری گەشەی ئەندۆتیلیی ڕەگە خوێنییەکان (VEGF): لە جەستەی شیشەیی چاو دەدرێن بۆ ڕێگریکردن لە گەشەی ڕەگە خوێنییە نوێکان و کەمکردنەوەی کۆبوونەوەی شلە؛ وەک دەرمانەکانی ڕانیبیزوماب، ئەفلیبەرسیپت و بێڤاسیزوماب.
- دەرزیی ستێرۆید: لە حاڵەتەکانی ئاوسانی درێژخایەنی پەڵەی زەرد کە وەڵامی لەیزەریان نەداوەتەوە بەکاردێت، بۆ کەمکردنەوەی دەرچوونی شلە و هەڵمژینی ئەو شلەیە.
دەستێوەردانی نەشتەرگەری
لە پرۆسەی لابردنی جەستەی شیشەییدا، خوێن و شانەی برینەوەیی لادەبرێن کە کاریگەرییان لەسەر شەبەکی چاو هەیە. ئامانجی ئەم پرۆسەیە هێواشکردنەوەی پێشکەوتنی نەخۆشییەکەیە، بەڵام چارەسەرێکی کۆتایی و تەواو نییە.
چۆن شەبەکی چاو دەستنیشان دەکرێت؟
پزیشکان چەندین پشکنین بەکاردەهێنن بۆ دیاریکردنی دۆخەکە:
١. پشکنینی فراوانکردنی کۆکەڵە: بەکارهێنانی دڵۆپ بۆ بینینی وردەکارییەکانی ناو چاو.
٢. وێنەگرتنی ڕەگە خوێنییەکان بە فلۆرۆسین: دەرزیی ڕەنگێک دەدرێت بۆ دیاریکردنی شوێنی داخستنی ڕەگە خوێنییەکان یان دەرچوونی شلە لێیان.
٣. تۆمۆگرافیی هاوکێشەی ئۆپتیکی: وێنەی وردی ئەستووری شەبەکی چاو و بڕی شلەی دەرچوو پیشان دەدات.
پرسیارە باوەکان
ئاوسانی شەبەکی چاو چییە؟
کۆبوونەوەی شلەیە لە پەڵەی زەرددا (ناوەندی شەبەکی چاو کە بەرپرسی بینینی تیژە)، و دەبێتە هۆی بینینی تەمومژاوی یان شەپۆلاوی. تووشبوون بە شەکرە باوترین هۆکاری ئەم ئاوسانەیە.
چ گۆڕانکارییەک ڕیتینۆپاتیای شەکرەیی دیاری دەکات؟
گۆڕانکارییەکان بریتین لە زیانگەیشتن بە ڕەگە خوێنییە بچووکەکان، زیادبوونی تێپەڕبوونی شلە لە ڕێیان، دەرچوونی پێکهاتەکانی خوێن، خوێنبەربوونی ناوخۆیی و بەرزبوونەوەی فشاری چاو؛ هەروەها دۆخەکە ڕەنگە بگاتە کاتاراکت.
کەی چارەسەری ڕیتینۆپاتیای شەکرەیی ئاڵۆزترە؟
لە حاڵەتی ڕیتینۆپاتیای تەکثیریدا چارەسەرکردن ئاڵۆزتر دەبێت؛ چونکە ئامانج دەبێتە ونکردنی ڕەگە خوێنییە نوێکان و ڕێگریکردن لە زیادبوونیان. بۆیە هەندێک جار پێویستە لە بینینی پەراوێزی چاو بگەڕێیتەوە بۆ پاراستنی مەیدانی بینینی ناوەندی.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
پێشنیار دەکرێت بە خێرایی سەردانی پزیشکی چاوت بکەیت ئەگەر ئەم نیشانانە ببینیت:
- گۆڕانی لەناکاوی بینین یان تەمومژاویبوونی.
- دەرکەوتنی خاڵی تاریک یان هێڵە هەڵواسراوەکان (فڵۆتەرس) لە مەیدانی بینینتدا.
- هەبوونی ناوچەی بەتاڵ یان تاریک لە بینینتدا.
- تەمومژاویبوونی بینین کە باشتر نابێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- دەستنیشانکردن و چارەسەرکردنی لوولی چاو
- نەخۆشییەکانی چاو و نیشانە گرنگەکانیان
- کەسی نابینا و ڕێگاکانی هەڵسوکەوت
- چاودێری و سەلامەتی لێنزی پزیشکی
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی چاو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team