Photo: Bango Renders, CC0 1.0, via stocksnap.io
تشەنجی تاو لەو منداڵانەدا ڕوودەدات کە بە شێوەیەکی ئاسایی گەشە دەکەن. دوای ڕوودانی تشەنجەکە، پزیشک دەست دەکات بە دیاریکردنی هۆکاری تاوەکە، لەگەڵ پێداچوونەوە بە مێژووی پزیشکی و گەشەیی منداڵەکە بۆ دەرخستنی هۆکارەکانی دیکەی سەرع.
دەستنیشانکردنی تشەنجی تاو
تشەنجی تاوی سادە
ئەو منداڵانەی لە کاتی دیاریکراودا ڤاکسینیان وەرگرتووە و یەکەم جار تووشی تشەنجی تاوی سادە دەبن، پێویستیان بە تاقیکردنەوە نییە، چونکە پزیشک بە پشتبەستن بە مێژووی نەخۆشییەکە دەستنیشانی دەکات.
بەڵام لەوانەیە پزیشک بۆ ئەو منداڵانەی لە ڤاکسین وەرگرتندا دوا کەوتوون یان بەرگریی جەستەیان لاوازە، ئەم تاقیکردنەوانە داوا بکات بۆ دڵنیابوون لە نەبوونی تووشبوونی توند:
- شیکردنەوەی خوێن.
- شیکردنەوەی میز.
- پەنکەکردنی پشت (قەتی)، بۆ دڵنیابوون لە پاکبوونی سیستەمی دەمارەکانی ناوەندی لە تووشبوون، وەک پەتاوەی مێشک.
تشەنجی تاوی ئاڵۆز
لە حاڵەتەکانی تشەنجی ئاڵۆزدا، لەوانەیە پزیشک پێشنیاری ئەنجامدانی تۆمارکردنی کارەباییی مێشک (EEG) بکات بۆ پێوانەکردنی چالاکیی مێشک. هەروەها لەوانەیە لە حاڵەتەکانی خوارەوە وێنەگرتن بە ڕەنینسی مێگناتیسی داوا بکرێت:
- گەورەییەکی نائاساییی سەر.
- دەرکەوتنی هەڵسەنگاندنێکی نائاساییی دەمارەکان.
- بوونی نیشانەکانی زیادبوونی فشار لە ناو کاسەی سەر.
- بەردەوامبوونی تشەنجەکە بۆ ماوەیەکی نائاسایی درێژ.
چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ تشەنجەکە (یارمەتیی سەرەتایی)
زۆربەی تشەنجەکانی تاو بە شێوەیەکی خۆکار لە ماوەی دوو خولەکدا دەوەستن. ئەگەر منداڵەکەت تووشی تشەنج بوو، ئەم هەنگاوانە جێبەجێ بکە:
- منداڵەکە بە لایەکی بخەوێنە سەر ڕوویەکی نەرم و تەخت، بۆ ڕێگریکردن لە کەوتن.
- ماوەی تشەنجەکە بە وردی هەژمار بکە.
- لە تەنیشت منداڵەکە بمێنەوە بۆ چاودێریکردن و دڵنەوایی پێدان.
- هەر کەرەستەیەکی ڕەق یان تیژ لە دەوروبەری دوور بخەرەوە.
- جلە تەنگەکانی شل بکە کە لەوانەیە جووڵەی ببەستن.
- جووڵەی منداڵەکە سنووردار مەکە یان ڕێگریی لێ مەکە.
- هیچ شتێک مەخەرە ناو دەمی منداڵەکە.
لە حاڵەتەکانی خوارەوە داوای یارمەتیی پزیشکیی فریاکەوتن بکە:
- ئەگەر تشەنجەکە زیاتر لە ٥ خولەک بەردەوام بوو.
- ئەگەر تشەنجەکان دووبارە بوونەوە.
- ئەگەر تشەنجەکە کەمتر لە ٥ خولەک بەردەوام بوو، بەڵام منداڵەکە بە خێرایی چاک نەبووەوە.
چارەسەر و چاودێریی پزیشکی
لەوانەیە پزیشک دەرمانێک بۆ وەستاندنی ئەو تشەنجانە بنووسێت کە ماوەیان لە ٥ خولەک زیاترە. لە هەندێک حاڵەتدا پێویستە منداڵەکە لە نەخۆشخانە بمێنێتەوە بۆ چاودێری، بە تایبەتی ئەگەر:
- ماوەی تشەنجەکە درێژ بووبێت.
- تەمەنی منداڵەکە کەمتر لە ٦ مانگ بێت.
- تشەنجەکە لەگەڵ تووشبوونێکی مەترسیداردا ڕووی دابێت.
- سەرچاوەی تووشبوونەکە نەدۆزرابێتەوە.
بە تێبینیی ئەوەی مانەوە لە نەخۆشخانە زۆرجار لە حاڵەتەکانی تشەنجی تاوی سادەدا پێویست نییە.
ئامادەبوون بۆ سەردانی پزیشک
لەوانەیە سەردانەکە لە لای پزیشکی منداڵان یان پزیشکی خێزانەوە دەست پێ بکات، پاشان ڕەوانەی پزیشکی دەمارەکانێکی پسپۆڕ بکرێیت.
هەنگاوەکانی دەتوانیت بیانهێنیتە جێ:
- وردەکارییەکانی تشەنجەکە و نیشانەکانی پێش ڕوودانی (وەک تاو) بنووسە.
- لیستێک لە دەرمان، ڤیتامین و پاشکۆ خواردنییەکانی منداڵەکە ئامادە بکە.
- ئەو پرسیارانە بنووسە کە دەتەوێت لە پزیشک بپرسی.
پرسیارە پێشنیارکراوەکان بۆ پزیشک:
- هۆکاری زۆر ئەگەریی ئەم تشەنجە چییە؟
- ئایا منداڵەکەم پێویستی بە تاقیکردنەوەی دیاریکراو هەیە؟ ئایا پێویستی بە ئامادەکاریی تایبەت هەیە؟
- ئایا ئەگەری دووبارەبوونەوەی تشەنجەکە هەیە؟ ئایا منداڵەکە پێویستی بە چارەسەر هەیە؟
- ئایا دەرمانەکانی کەمکردنەوەی تاو یارمەتی ڕێگریکردن لە ڕوودانی تشەنج دەدەن؟
- لە جارێکی داهاتوودا کە منداڵەکەم تووشی تاو دەبێت، چۆن مامەڵەی لەگەڵدا بکەم؟
پزیشک چی لێت دەپرسی:
- ئایا منداڵەکە پێش تشەنجەکە تاوی هەبوو یان نەخۆش بوو؟
- وەسفێکی وردی تشەنجەکە: نیشانەکان، ئاماژەکان و ماوەی بەردەوامبوونی.
- ئایا پێشتر تشەنجی ڕوویداوە؟ ئایا مێژووی خێزانیی تشەنجی تاو یان تێکچوونی سەرع هەیە؟
- ئایا منداڵەکە مێژووی برینداربوونی سەر یان نەخۆشیی دەمارەکانی هەیە؟
پرسیارە باوەکان
ئەگەر منداڵەکەم لە کاتی تشەنجدا ڕشانەوەی کرد، چی بکەم؟
پێویستە منداڵەکە بە لایەکی بخەوێنرێت و ڕووخساری لەسەر لا بێت، لەگەڵ درێژکردنەوەی باڵی خوارەوە لە ژێر سەرەکەی، بۆ ڕێگریکردن لە هەڵمژینی ڕشانەوەکە.
ئایا پێویستە شتێک بخەمە ناو دەمی منداڵەکە بۆ ڕێگریکردن لە گازگرتنی زمان؟
نەخێر، لە کاتی تشەنجدا بە تەواوی قەدەغەیە هیچ شتێک بخرێتە ناو دەمی منداڵەکە. ئەگەر لە سەرەتای تشەنجەکەدا شتێک لە دەمی بوو، پێویستە لاببرێت بۆ ڕێگریکردن لە خنکان.
کەی تشەنجی تاو دەبێتە حاڵەتێکی فریاکەوتن؟
ئەگەر تشەنجەکە زیاتر لە ٥ خولەک بەردەوام بوو، یان تشەنجەکان دووبارەبوونەوە، یان منداڵەکە دوای تشەنجێکی کورت بە خێرایی هۆشی خۆی بەدەست نەهێنایەوە، ئەوا حاڵەتەکە بە فریاکەوتن دادەنرێت.
ئاگادارکردنەوەی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە. لە حاڵەتەکانی فریاکەوتندا، یان کاتێک پرسیارت هەیە دەربارەی تەندروستیی منداڵەکەت، هەمیشە داوای چاودێریی پزیشکیی دەستبەجێ بکە.
approved by: Medica Health team (demo)