آزمایش بیلیروبین میزان یک رنگدانه زرد-نارنجی را در خون شما اندازهگیری می‌کند تا به تشخیص بیماری‌های کبدی، کم‌خونی یا زردی کمک کند.
آزمایش بیلیروبین یعنی چه؟
بیلیروبین رنگدانه‌ای است که به‌طور طبیعی هنگام تجزیه گلبول‌های قرمز خون تولید می‌شود. کبد این ماده را پردازش می‌کند تا محلول در آب شود و از طریق ادرار و مدفوع از بدن خارج گردد. این تست تعیین می‌کند که آیا کبد به‌طور مؤثر این رنگدانه را پاک می‌کند یا اینکه گلبول‌های قرمز بیش از حد سریع تجزیه می‌شوند.
پزشکان از این ابزار برای پایش یا تشخیص شرایط زیر استفاده می‌کنند:
- هپاتیت و سیروز
- سنگ‌های صفراوی و بیماری‌های مجرای صفراوی
- کم‌خونی همولیتیک، از جمله بیماری داسی‌خلالی
نحوه اندازهگیری بیلیروبین خون
برای بررسی این سطوح، روش‌های مختلفی وجود دارد:
- نمونه‌گیری خون: تکنسین خون را از رگی در بازو جمع‌آوری می‌کند. برای نوزادان، از یک سوزن کوچک در پاشنه پا استفاده می‌شود.
- آنالیز ادرار: آزمایش‌های استاندارد ادرار اغلب وجود این رنگدانه را بررسی می‌کنند.
- اندازهگیری از طریق پوست (Transcutaneous): یک دستگاه غیرتهاجمی روی سر یا قفسه سینه قرار می‌گیرد تا نور را از پوست عبور دهد. این روش اغلب برای نوزادان یا کسانی که ترس از سوزن دارند، استفاده می‌شود.
برای آماده‌سازی، باید تا ۴ ساعت قبل از انجام procedure از خوردن یا نوشیدن خودداری کنید. پزشک خود را از میزان فعالیت‌های بدنی و هرگونه داروی مصرفی مطلع کنید، زیرا برخی داروها می‌توانند نتیجه را تغییر دهند.
درک جواب آزمایش بیلیروبین
این تست بیلیروبین کل را اندازهگیری می‌کند که به دو نوع تقسیم می‌شود:
- غیرکونژوگه (غیرمستقیم): حاصل تجزیه گلبول‌های قرمز پیش از رسیدن به کبد.
- کونژوگه (مستقیم): شکلی که پس از پردازش رنگدانه در کبد ایجاد می‌شود.
محدوده نرمال
- بزرگسالان (۱۸+ سال): سطح کل تا ۱.۲ میلی‌گرم در دسی‌لتر (mg/dl).
- کودکان (زیر ۱۸ سال): تا ۱ میلی‌گرم در دسی‌لتر.
- نوزادان: می‌تواند تا ۱۲ میلی‌گرم در دسی‌لتر برسد.
- بیلیروبین مستقیم: باید کمتر از ۰.۳ میلی‌گرم در دسی‌لتر باشد.
به‌طور کلی، مردان سطوح کمی بالاتر از زنان دارند و افراد سیاه‌پوست معمولاً سطوح پایین‌تری نسبت به سایر نژادها دارند.
بالا بودن بیلیروبین در چه حالتی رخ می‌دهد؟
در بزرگسالان، سطح بالاتر از ۲.۰ میلی‌گرم در دسی‌لتر نشان‌دهنده زردی است. در مورد تست بیلیروبین نوزاد، اگر سطوح از ۱۵ میلی‌گرم در دسی‌لتر فراتر رود، معمولاً درمان توصیه می‌شود.
علل بالا بودن این سطح در بزرگسالان می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- بیماری کبدی الکلی یا هپاتیت ویروسی
- سندرم ژیله (کمبود آنزیمی ارثی)
- ورزش‌های شدید، مانند دویدن در ماراتن
- واکنش‌های ناشی از انتقال خون
در نوزادان، تداوم سطوح بالا ممکن است نشان‌دهنده کمبود اکسیژن، عفونت‌های ارثی، بیماری کبدی یا عدم سازگاری گروه خونی بین والدین و فرزند باشد.
سطوح پایین
سطوح پایین (هیپوبیلیروبینمی) معمولاً نگران‌کننده نیستند. این حالت ممکن است با مصرف کافئین، برخی داروها، بیماری‌های قلبی-عروقی یا شرایط خودایمنی مانند لوپوس و روماتیسم مفصلی مرتبط باشد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم هشداردهنده زیر را مشاهده کردید، با یک ارائه‌دهنده خدمات بهداشتی مشورت کنید:
- زرد شدن پوست یا چشم‌ها (زردی)
- ادرار تیره رنگ
- مدفوع با رنگ خاک رس
- تورم یا درد شکمی
- تهوع و استفراغ مداوم
- خستگی غیرعادی
سوالات متداول
آزمایش بیلی روبین چیست و چه چیزی را اندازهگیری می‌کند؟
این آزمایش سطح یک رنگدانه زرد-نارنجی را در خون یا ادرار اندازهگیری می‌کند تا عملکرد کبد و سلامت گلبول‌های قرمز خون را بررسی کند.
آزمایش بیلی روبین برای چیست و چگونه انجام می‌شود؟
این تست برای تشخیص اختلالات کبدی و تخریب گلبول‌های قرمز است و معمولاً از طریق خون‌گیری از بازو یا پاشنه پا انجام می‌شود؛ هرچند برای کودکان می‌توان از اسکن پوستی با نور استفاده کرد.
دریافت نتایج چقدر زمان می‌برد؟
از آنجایی که نمونه‌ها توسط دستگاه در آزمایشگاه پردازش می‌شوند، نتایج معمولاً چند ساعت یا یک روز زمان می‌برند.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جایگزینی برای توصیه، تشخیص یا درمان پزشکی تخصصی نیست.
مقالات مرتبط
- تطبیق دهنده و گیرنده در پیوند کبد زنده
- دلایل و علت بزرگ شدن کبد چیست؟
- جدیدترین داروها برای درمان التهاب کبد نوع B
- درمان و مدیریت بیماری کبد و هپاتیت B مزمن
- بیشتر درباره کبد و هپاتیت
Photo: City Foodsters, BY 2.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team