ئەم ڕێنماییانە یارمەتی سەرەتایی بۆ خنکان و مامەڵەکردن لەگەڵ بریندارییەکانی غووسان و مەلەوانی ڕوون دەکەنەوە، بۆ یارمەتیدانی خێرا.
یارمەتی سەرەتایی بۆ خنکان و چۆنیەتی مامەڵەکردن
خنکان کاتێک ڕوودەدات کە هەناسەدان بەهۆی نوقمبوون لە شلەیەک تێکدەچێت؛ پێویست ناکات سییەکان بە ئاو پڕ ببن. کاتێک کەسێک دەبینیت خنکێت، دەستبەجێ داوای یارمەتی بکە و شوێنەکە بە وردی دیاری بکە.
بۆ پاراستنی سەلامەتی، ئەم ڕێنماییانە جێبەجێ بکە:
- مەچۆ ناو ئاو، مەگەر ڕاهێنراو بیت بۆ ڕزگارکردن لە ئاو.
- هەوڵ بدە لە شوێنێکی سەلامەتەوە یارمەتیی خنکاو بدەیت؛ شتێکی مەلەوانی بۆ فڕێبدە یان ئامرازێکی درێژی بۆ درێژ بکە.
- خنکاوەکە زوو بگوازەوە بۆ شوێنێکی جێگیر، پاشان وەڵامدانەوە و هەناسەدانی بپشکنە.
- ئەگەر خنکاوەکە وەڵام ناداتەوە و بە ئاسایی هەناسە نادات، دەست بە ڕزگارکردنی دڵ و سییەکان (CPR) بکە بە فشارەکانی سنگ و هەناسەی ڕزگارکەر.
- ئەگەر هەناسە دەدات بەڵام وەڵام ناداتەوە، بە لایەکدا و لە دۆخی هۆشیارکردنەوە دایبنێ و چاودێری بکە.
- هەر کات ئامێری ئۆتۆماتیکیی لێدانی دڵ (AED) بەردەست بوو، بەکاری بهێنە و ڕێنماییەکانی جێبەجێ بکە.
هەڵە باوەکان لە جێبەجێکردنی یارمەتیی سەرەتایی بۆ خنکان
لەو کردارە هەڵانە خۆ بپارێزە کە ڕزگارکردن دوا دەخەن:
- فشار خستنە سەر سک یان هەڵواسیندنی خنکاوەکە بە پێیەکانی بۆ دەرکردنی ئاو.
- ئەنجامدانی فشارەکانی سنگ لە کاتێکدا خنکاوەکە هێشتا لە ناو ئاوە.
- بەجێهێشتنی خنکاوەکە بە تەنیا، تەنانەت دوای باشبوونی دۆخەکەی.
- پێدانی خواردن یان خواردنەوە بە کەسێک کە هۆشیاری لەدەستداوە یان ئاڵۆزە.
- جوڵاندنی مل کاتێک گومان لە برینداربوونی ستوونی پشت هەیە، مەگەر بۆ کردنەوەی ڕێڕەوی هەناسە یان ئەنجامدانی ڕزگارکردن زۆر پێویست بێت.
بریندارییەکانی غووسان و مەترسییەکانی فشار
بریندارییەکانی غووسان لە برینداری بەهۆی لێکەوتنی ڕاستەوخۆ یان گۆڕانی فشار جیاوازن:
برینداریی سەر و ستوونی پشت
بازدان بۆ ناو ئاوی کەم‌قووڵ دەتوانێت ببێتە هۆی برینداربوونی پەراسووەکانی مل یان سەر. لەم دۆخەدا دەستبەجێ داوای یارمەتیی فریاکەوتن بکە و ڕێنمایی کەسی هۆشیار بدە کە بێجوڵە بمێنێتەوە و سەر و ملی نەجوڵێنێت.
تێکچوونی فشار لە کاتی غووسان
ئەم بریندارییانە نەخۆشیی کەمکردنەوەی فشار، ئەمبۆلی گازیی شەریانی، و برینداریی فشار لە گوێ یان سییەکان دەگرنەوە.
- نەخۆشیی کەمکردنەوەی فشار: بە ئازاری جومگەکان، بێ‌هەستی لە ئەندامەکان، سەرگێژە یان پەڵەی پێست دەردەکەوێت.
- ئەمبۆلی گازیی شەریانی: کاتێک گڵۆپی گاز دەچێتە ناو شەریانەکان ڕوودەدات و دەتوانێت ببێتە هۆی تشەنج یان لەدەستدانی خێرای هۆشیاری.
- برینداریی فشار: دەتوانێت ببێتە هۆی ئازاری گوێ، خوێنبەربوونی پەردەی گوێ یان لاوازیی بیستن.
یارمەتی سەرەتایی بۆ نەخۆشیی فشاری غووسان
کاتێک بریندارییەک بەهۆی فشارەوە ڕوودەدات، ئەم هەنگاوانە جێبەجێ بکە:
- دەستبەجێ غووسان بوەستێنە و داوای یارمەتیی فریاکەوتن بکە.
- ئەگەر ڕزگارکەر ڕاهێنراوە و کەرەستەکان بەردەستن، ئۆکسجین بە چڕییەکی بەرز دابین بکە.
- وردەکارییەکانی غووسان تۆمار بکە؛ وەک قوڵایی، ماوە و خێرایی بەرزبوونەوە، بۆ یارمەتیدانی تیمی پزیشکی.
- ڕێگە مەدە بریندارەکە فڕین بکات یان بگوازرێتەوە بۆ شوێنی بەرز، پێش پشکنینی پزیشکی.
- هەوڵی گەڕاندنەوەی فشار لە ناو ئاو مەدە؛ ئەمە لە ژووری تایبەتیی فشاردا ئەنجام دەدرێت.
خنکان و بریندارییەکانی مەلەوانی و غووسان: ڕێگریکردن
بۆ پاراستنی خۆتان لە مەترسیی خنکان و بریندارییەکانی غووسان و مەلەوانی، ئەمانە پێشنیار دەکرێن:
- کاتێک منداڵان لە نزیک ئاون، بەردەوام و ڕاستەوخۆ چاودێرییان بکەن و دەوروبەری حەوزەکان بەربەست دابنێن.
- لە کەشتییەکاندا جلی ڕزگاربوون لە ئاو لەبەر بکەن و پشت بە ئامرازی هەوایی پڕکراو مەبەستن وەک جێگرەوەی ئەو جلە.
- بە تەنیا مەلەوانی مەکەن و دوای خواردنی دەرمانی خەواڵووکەر یان کحوول مەلەوانی مەکەن.
- پێش بازدان، دڵنیابن لە قوڵایی ئاو و ئەوەی هیچ بەربەستێکی تێدا نییە.
- فێری مەلەوانی و ڕزگارکردنی دڵ و سییەکان ببن.
- ئەوانەی بە سیلەندەر غووسان دەکەن، دەبێت پلانی بەرزبوونەوە جێبەجێ بکەن و هەناسەیان نەگرن.
کەی پەیوەندی بە فریاکەوتنەوە دوای ڕووداوی خنکان بکەین؟
ئەگەر هەر یەکێک لەم نیشانانە دەرکەوت، دەبێت دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکرێت:
- لەدەستدانی هۆشیاری، وەستانی هەناسەدان یان نائاساییبوونی هەناسەدان.
- شینبوونی لێوەکان یان هەستکردن بە سەرلێشێواوی.
- ڕشانەوەی دووبارە یان کۆکەی بەردەوام.
- تەنگەنەفەسی یان ئازاری سنگ.
- دەرکەوتنی نیشانەی نائاسایی دوای غووسان، وەک لاوازیی ئەندامەکان یان سەرگێژە.
پرسیارە باوەکان
یارمەتیی سەرەتایی بۆ خنکان چییە؟
بریتییە لە گواستنەوەی خنکاوەکە بۆ شوێنێکی جێگیر، پشکنینی هەناسەدان و دەستپێکردنی ڕزگارکردنی دڵ و سییەکان (فشارەکانی سنگ و هەناسەی ڕزگارکەر) ئەگەر هەناسە نادات؛ یان دانانی لە دۆخی هۆشیارکردنەوە ئەگەر هەناسە دەدات بەڵام بێهۆشە.
کاتێک کەسێک دەبینیت خنکێت، چی بکەیت؟
دەستبەجێ داوای یارمەتیی فریاکەوتن بکە و هەوڵ بدە لە شوێنێکی سەلامەتەوە بە ئامرازێکی درێژ یان شتێکی مەلەوانی یارمەتیی بدەیت؛ ئەگەر ڕاهێنراو نیت، مەچۆ ناو ئاو.
بریندارییەکانی غووسان چین؟
ئەو بریندارییانەن کە دەتوانن لە لێکەوتن بە بنەوەی حەوزی مەلەوانی (برینداریی سەر و ستوونی پشت) یان بەهۆی گۆڕانی فشار لە کاتی غووسانەوە ڕووبدەن؛ وەک نەخۆشیی کەمکردنەوەی فشار و برینداریی فشار.
چۆن خۆمان لە خنکان و بریندارییەکانی مەلەوانی و غووسان بپارێزین؟
بە چاودێریکردنی منداڵان، لەبەرکردنی جلی ڕزگاربوون لە ئاو، فێربوونی مەلەوانی و ڕزگارکردن، دڵنیابوون لە قوڵایی ئاو پێش بازدان و پابەندبوون بە ڕێساکانی بەرزبوونەوەی سەلامەت لە غووسان.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ بە پزیشکی پسپۆڕ یان داواکردنی یارمەتیی پزیشکیی خێرا نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- گۆڕینی پانسمانی برین: ڕێنماییی تەواو
- یارمەتیی سەرەتایی بۆ منداڵان؛ ڕێنمایی فریاکەوتن
- مامەڵە لەگەڵ نەخۆشانی هاوکاری ناکەن
- فریاکەوتنی لەدایکبوون: ڕێنمایی گرنگ
- زیاتر دەربارەی فریاکەوتنی سەرەتایی و حاڵەتە بەپەلەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team