ئەم ڕێنماییە هەنگاوەکانی یارمەتیی یەکەم بۆ برین و کۆنترۆڵکردنی خوێنبەربوون ڕوون دەکاتەوە، بۆ کەمکردنەوەی ئاڵۆزی تا گەیشتن بە چاودێری پزیشکی.
هەنگاوەکانی یارمەتیی یەکەم بۆ برین و خوێنبەربوون
کاتێک برینداربوونێک ڕوودەدات، پێویستە ڕیزبەندییەکی دیاریکراو جێبەجێ بکرێت بۆ دڵنیابوون لە پاکیی برین و خێرا چاکبوونەوەی:
- کۆنترۆڵکردنی خوێنبەربوون: سەرەتا دەستەکانت باش بشۆ بۆ ڕێگریکردن لە تووشبوون. ئەگەر خوێنبەربوون زۆر بوو، بە پارچە قوماشێکی پاک فشار بخە سەر شوێنەکە و ئەندامی بریندار تا ئاستی دڵ بەرز بکەرەوە ئەگەر بتوانیت. ئەگەر قوماشەکە بە خوێن تەڕ بوو، پارچە گازێکی تر لەسەر یەکەمەکە دابنێ، بەبێ ئەوەی لایببەیتەوە. تەنها لە حاڵەتی خوێنبەربوونی زۆر تونددا بەندی خوێن‌وەستان (تۆورنیکێ) بەکاربهێنە.
- پاککردنەوەی شوێنەکە: نزیکەی ٥ خولەک برینەکە بە ئاوی شیر بشۆ. لە بەکارهێنانی ماددە پاککەرەوەکان کە پێرۆکسیدی هایدرۆجین یان یۆدیان تێدایە خۆت بپارێزە، چونکە ڕەنگە ئازاری شانەکان بدەن. پنسێکی بە ئەلکۆل سترێلکراو بەکاربهێنە بۆ لابردنی پیسییە چەسپاوەکان، و پێستی دەوروبەری بە سابون بشۆ، بەبێ ئەوەی سابونەکە بگاتە خودی برینەکە.
- شێدارکردن و پاراستن: چینێکی باریکی ڤازیلین یان مەرهەمی دژەباکتریا دابنێ بۆ پاراستنی شێداریی شوێنەکە و ڕێگریکردن لە دروستبوونی برینەجۆش.
- داپۆشین و چاودێری: بە لەزقەی برین یان گازێکی پزیشکی برینەکە دابپۆشە؛ دەتوانیت خشۆکە بچووکەکان بەبێ داپۆشین بهێڵیتەوە. بانداژەکە لانیکەم ڕۆژێک جار بگۆڕە، یان هەر کاتێک پیس بوو یان تەڕ بوو.
چاودێریکردنی چاکبوونەوە و ڕێگریکردن
پێویستە ئاگاداری نیشانەکانی هەوکردن بیت، بە تایبەتی ئەگەر شەکرەت هەیە یان کێشەی کەمی بەرگریی جەستەت هەیە، وەک:
- دەرکەوتنی چرک.
- ئاوسان و سووربوونەوە لە شوێنی برینداربوون.
- هەستکردن بە ئازاری توند.
سەبارەت بە کزاز، ئەگەر برینەکە بە پیسی پیس بووە، پێویستە دڵنیا بیت کە لە ماوەی ٥ ساڵی ڕابردوودا دەرزیی کزازت وەرگرتووە؛ ئەگەر نا، پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت.
کەی پێویستە داوای یارمەتیی پزیشکی بکەیت؟
لەو حاڵەتانەدا پێویستە پزیشک ببینیت:
- ئەگەر برینەکە لە ڕووخسار بێت، یان قووڵ بێت و لێوارەکانی کراوە بن.
- دەرکەوتنی هێڵی سوور لە دەوروبەری برینەکە یان هەستکردن بە بێ‌هەستی.
- بەردەوامبوونی خوێنبەربوون سەرەڕای فشارخستن لەسەری.
- ئەگەر برینداربوونەکە بەهۆی کارەبای گرتن یان گازگرتنی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە بووبێت.
- ١٠ ساڵ تێپەڕیوە و دەرزیی کزازت وەرنەگرتووە، لەگەڵ بوونی برینێکی قووڵ.
لەو حاڵەتانەدا دەبێت دەستبەجێ پەیوەندی بە فریاکەوتنەوە بکەیت:
- خوێنبەربوونی توند کە دوای ١٠ خولەک فشارخستنی بەهێزیش وەستانی پێ نایەت.
- بوونی برین لە ناوچەی سک یان سنگ.
پرسیارە باوەکان دەربارەی یارمەتیی یەکەم بۆ برین
یارمەتیی یەکەم بۆ برینی بچووک چییە؟
دەستشۆردن، پاککردنەوەی برین بە ئاو، پاشان دانانی مەرهەمی دژەباکتریا یان ڤازیلین، و ئەگەر پێویست بوو داپۆشینی بە لەزقەی برین لەخۆدەگرێت.
چۆن پیسییە چەسپاوەکان لە برین لادەم؟
دەتوانیت پنسێک بەکاربهێنیت کە بە ئەلکۆل سترێل کراوە بۆ لابردنیان؛ ئەگەر نەکرا، پێویستە بچیتە لای پزیشک بۆ پاککردنەوەی برینەکە.
ئایا دەتوانرێت یۆد بۆ پاککردنەوەی برین بەکاربهێنرێت؟
باشترە لە ماددە پاککەرەوە تێکەڵکراوەکان، وەک یۆد و پێرۆکسیدی هایدرۆجین، دوور بکەویتەوە، چونکە ڕەنگە ببنە هۆی ئازار لە ناوچەی برینەکە.
بەرپرسیاریەتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ یان وەرگرتنی ڕاهێنانی پەسەندکراوی یارمەتیی یەکەم ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- یارمەتیی سەرەتایی بۆ منداڵان؛ ڕێنمایی فریاکەوتن
- فریاکەوتنی سەرەتایی و حاڵەتە بەپەلەکان
- یارمەتی سەرەتایی بۆ خنکان: هەنگاوە گرنگەکان
- چۆنیەتی بەکارهێنانی جبیره و ڕێنماییە گرنگەکان
- زیاتر دەربارەی فریاکەوتنی سەرەتایی و حاڵەتە بەپەلەکان
Photo: Signal Corps Archive, PDM 1.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team