گۆڕانی ڕەنگی پێست لە زیادبوونی بەرهەمهێنانی ڕەنگدانەی مێلانینەوە ڕوودەدات؛ ئەمەش دەبێتە هۆی دەرکەوتنی لکەی تاریکتر لە پێست، بە بەراورد بە ناوچە دەوروبەرەکانی.
جۆرەکانی گۆڕانی ڕەنگی پێست
شێوەکانی لکەکانی پێست بەگوێرەی سروشت و شوێنی دەرکەوتنیان جیاوازن:
- خاڵەکانی خۆر: لکەی بچوکی قاوەیی یان ڕەش (نزیکەی ٠.٥ سم) کە زۆرجار لە تەمەنی پێنج ساڵیدا لەو ناوچانەی پێست دەردەکەون کە بەرکەوتەی خۆرن، وەک شان و ڕوو؛ لە هاویندا دیارتر دەبن.
- خاڵەکانی پیری (لکە جگەرییەکان): لکەی تەخت و سنووردار کە لە دەست و ڕوو دەردەکەون و لە کەسانی بەساڵدا باون.
- کەلف (ماسکی دووگیانی): لکەی گەورەی قاوەیی یان خۆڵەمێشی کە زۆرجار لە ژنان دەردەکەون (٩٠%ی حاڵەتەکان)، بە تایبەتی ژنانی دووگیان یان بەکارهێنەرانی حەبی ڕێگری لە دووگیانی؛ لەسەر ناوچەکانی پێشانی، گۆنەکان یان ژێنەچان بڵاودەبنەوە.
- خاڵەکان: لکەیەکن کە پانیان لە نێوان ٠.٥ و ١ سم دەبێت و لە هەر تەمەنێکدا و لە هەر شوێنێکی پێست یان پەردەی موکۆزیدا دەردەکەون.
- گۆڕانی ڕەنگی پێست دوای هەوکردن: لکەی تاریکن کە دوای چاکبوونەوەی هەوکردنی پێست، وەک ئێکزێما یان ئەکنە، دەردەکەون.
هۆکارەکانی زیادبوونی ڕەنگی پێست
چەندین هۆکار هەیە کە خانە ڕەنگدانەکانی پێست هان دەدەن مێلانین زیاتر بەرهەم بهێنن؛ گرنگترینیان ئەمانەن:
- هۆکارە هۆرمۆنییەکان: وەک دووگیانی، تێکچوونی غوددەکانی هێلکەدان و زیادبوونی هۆرمۆنی ئیسترۆجین.
- هۆکارە دەرەکییەکان: زۆر بەرکەوتن بە تیشکی خۆر، گەرمای بەرز، جگەرەکێشان و بەکارهێنانی بۆنییە کحولییەکان لەسەر مل.
- هۆکارە نەخۆشییەکان: نەخۆشی ئەدیسۆن (تێکچوونی غوددەی ئەدرینال)، نەخۆشی کۆبوونەوەی ڕەنگدانەکان لە جەستە و هەوکردنی بەرهەمهێنەری هۆرمۆنی ACTH لە غوددەی هیپۆفیز.
- دەرمانەکان: هەندێک دژەملاریا، دژەخەمۆکییە سێ‌حلقەییەکان، سایکڵۆفۆسفاماید و ئارسەنیک.
- هۆکارەکانی تر: سترێسی دەروونی، لێکدان لە ناوچەکانی ئارەقکردن (وەک ژێرباڵەکان) و تەمەن‌پێگەیشتن.
ڕێگاکانی چارەسەری لکەکانی پێست
هەڵبژاردەکانی چارەسەری بەپێی قووڵایی ڕەنگ‌گۆڕانەکە (لە پێست یان ئەدێرم) و جۆرەکەی دەگۆڕێن:
چارەسەری ماڵەوە و ڕێگری
- بەکارهێنانی کرێمی پاراستن لە خۆری فراوان‌مەودا (هێزی پاراستن +٣٠) و دووبارە بەکارهێنانەوەی هەر دوو کاتژمێر جارێک.
- بەکارهێنانی ماددە سروشتییەکان، وەک ئەلۆڤێرا (کە ئەلۆسین لەخۆدەگرێت)، دەرهێنراوەکانی شیرین‌بیان یان چا سەوز.
- بەکارهێنانی کرێمی شێدارکەرەوە کە گلیسەرین یان ئەسیدی هیالورۆنیک لەخۆدەگرێت.
چارەسەری پزیشکی و دەرمانی
- کرێمی ناوخۆیی: وەک هایدرۆکینۆن بە ڕێژەی ٢-٤%، ترێتینۆین و ستێرۆیدی کۆرتیکۆ.
- ئەسیدەکان و نیاسیناماید: ئەسیدی ئەزیلاییک و ئەسیدی کۆجیک بەکاردەهێنرێن. هەروەها نیاسیناماید (ڤیتامین B3) بە ڕێژەی ٥% یان کەمتر یارمەتی ڕووناککردنەوەی لکەکان دەدات.
- ڕێکارە جوانکارییەکان: پیلینگی کیمیایی، چارەسەری بە لەیزەر، تیشکی پەڵەییی چڕ (IPL) و تراشینی وردی پێست دەگرێتەوە.
- ئاگاداری: لەیزەر و پیلینگی کیمیایی لە حاڵەتی کەلفی دووگیانیدا ڕەنگە ببنە هۆی زیادبوونی ڕەنگ‌گۆڕان.
لکەکانی ڕوو و نیاسیناماید
نیاسیناماید لە سێرەمەکاندا هەڵبژاردەیەکی باوە بۆ چارەسەری لکەکانی ڕوو، چونکە ڕێگری لە گەیشتنی مێلانین بە ڕووی پێست دەکات. جگە لە ڕووناککردنەوە، ڕەنگە یارمەتی ڕێکخستنی چەوری پێست، چارەسەری ئەکنە و بەرەنگاربوونەوەی چین‌وچرووکەکان بدات. بەڵام ژنانی دووگیان و نەخۆشانی شەکرە، نەخۆشی جەگەر و نەقرس دەبێت لێی دوور بکەونەوە؛ هەروەها باشترە لەگەڵ ڕیتینۆڵ تێکەڵ نەکرێت، بۆ ئەوەی پێست هەستیار نەبێت.
پرسیارە باوەکان
گۆڕانی ڕەنگی پێست چییە؟
بارودۆخێکە کە تێیدا بەهۆی زیادبوونی بەرهەمهێنانی ڕەنگدانەی مێلانین، لکەی پێست بە ڕەنگێکی تاریکتر لە پێستی دەوروبەری دەردەکەوێت.
ئایا دەتوانرێت کەلف بە تەواوی لاببرێت؟
دەتوانرێت کەلف تا ڕادەیەکی زۆر ڕوون بکرێتەوە یان بۆ ماوەیەک لاببرێت، بەڵام ناتوانرێت دڵنیایی بدرێت کە ناگەڕێتەوە؛ چونکە خانە ڕەنگدانەکان هەر ماون و ڕەنگە جارێکی تر وەڵامی هاندەرەکان بدەنەوە.
ئایا خاڵەکانی خۆر پێویستیان بە چارەسەری پزیشکی هەیە؟
بە گشتی خاڵەکانی خۆر پێویستیان بە چارەسەری پزیشکی نییە؛ تەنها پێویستە لە خۆر دووربکەویتەوە و کرێمی پاراستن لە خۆر بەکاربهێنیت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لەو حاڵەتانەی خوارەوەدا ڕاوێژ بە پزیشکی پسپۆڕ بکە:
- گۆڕانی لەناکاوی شێوە، ڕەنگ یان قەبارەی خاڵەکان.
- دەرکەوتنی ڕەنگ‌گۆڕان لەگەڵ نیشانەکانی نەخۆشییەکی تر (وەک نیشانەکانی نەخۆشی ئەدیسۆن).
- ئەگەر دەتەوێت کرێمی چارەسەر بە ڕێژەی بەرز، وەک هایدرۆکینۆن، بەکاربهێنیت؛ بۆ ئەوەی لە کاریگەرییە لاوەکییەکان دووربکەویتەوە.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- سوودەکانی حەنا بۆ قژ و پێست
- سپری ژێرباڵی نیڤیا و سەلامەتی تەندروستی
- خواردنی باش بۆ کەمبوونەوەی قژ
- پاراستنی بینایی لە تیشکی خۆر
- زیاتر دەربارەی چاودێری پێست
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team