گاز لێدان لە خەودا بۆ زۆر کەس ڕووداوێکی باوە. ئەم ڕێنماییە هۆکارەکانی ڕوون دەکاتەوە و ڕێگای کرداری بۆ بەڕێوەبردنی پێشکەش دەکات.
ئایا گاز لێدان لە خەودا ئاساییە؟
لێدانی گاز لە کاتی خەودا زۆر باوە، هەرچەندە زۆربەی خەڵک ئاگاداری ڕوودانی نابن. ئەمە بەهۆی ئەوەیە کە ماسولکەی کۆنتڕۆڵکەری دەرچوونی گاز لە ڕوودەی گەورە، واتە ماسولکەی بازنەییی کونەدبرین، لە کاتی خەودا شل دەبێت. ئەم ماسولکەیە لە بەیانیاندا هەروەها چەند جارێک لە هەر کاتژمێرێکدا بەخۆی شل دەبێت، بۆیە دەرچوونی گاز لە شەو و بەیانی زوو باوە.
هۆکاری گاز لێدان لە شەودا چییە؟
هۆکارەکانی گاز لە شەودا هەمان ئەوانەن کە لە کاتی بێداریش هەن. گازی ناو ڕوودەکان بە گشتی لە سێ سەرچاوەوە دێت:
- بەکتریاکانی ناو ڕوودەکان مێتان و هایدرۆجین دروست دەکەن (نزیکەی ٧٥%ی دەرچوونی گاز پێکدەهێنن).
- هەوا قورتدان.
- بێلایەنکردنەوەی ترشیی گەدە.
خواردن و خواردنەوەکان
هەندێک خواردن و خواردنەوەی «گازدروستکەر» بڕی گازی دروستکراو زیاد دەکەن. ئەمانە لەخۆدەگرن:
- نیسک، نیسکە، گەنمەشامی و سۆیا.
- سەوزە خێزانییەکانی کەلەم، وەک برۆکۆلی، گوڵکەلەم، کەلەمی برۆکسڵ و کەلەم.
- پیاز، سیر و گەندەڵە.
- ئاوی گازدار و خواردنەوەی گازدار.
- نان، شیرینی و دانەوێڵە.
- قەیسی وشک، هەنجیر و شیرینکەرە دەستکردەکان.
هەندێک کەس بەهۆی نەگونجانی خواردنەوە، وەک نەگونجانی لاکتۆز کاتێک پەنیر یان شیر دەخۆن، زیاتر گازیان پێوە دروست دەبێت. زیادکردنی ڕیشاڵ لە ڕێگەی میوە و سەوزەوە لە سەرەتا دەکرێت گاز زیاد بکات، بەڵام زۆرجار کاتێک جەستە خۆی دەگونجێنێت ئەمە کەم دەبێتەوە.
شێوازی ژیان و هۆکارە تەندروستییەکان
عادەتە ڕۆژانەکان دەتوانن ببنە هۆی کۆبوونەوەی گاز. ئەمانە بریتین لە جگەرەکێشان، بە خێرایی خواردن، مەستیکە جوین (بەتایبەتی ئەوانەی شیرینکەری دەستکردیان تێدایە)، بەکارهێنانی ددانە دەستکردە شلەکان، یان خواردنی دژەبەکتریا.
هەندێک نەخۆشیش دەتوانن ببنە هۆی گازی زۆر، وەک:
- کێشەی ڕوودەی هەستیار (IBS): پەیوەندی نێوان ڕوودە و مێشک کاریگەر دەکات و دەکرێت ببێتە هۆی ئازاری سک یان سکچوون.
- نەخۆشییە ئاوساوەکانی ڕوودە: نەخۆشیی کرۆن (کە زۆرجار ڕوودەی بچووک دەگرێتەوە) و کۆڵایتیسی خوێناوی (کە زۆرجار ڕوودەی گەورە دەگرێتەوە).
- نەخۆشیی سێلیاک: وەڵامدانەوەیەکی خۆپارێزییە بەرامبەر گڵوتن کە لە جۆ، ڕای و گەنمدا هەیە.
- SIBO: زۆربوونی بەکتریا لە ڕوودەی بچووکدا.
- شێرپەنجە: وەرمی ناو گەدە یان ڕوودەی گەورە کە ببێتە هۆی گیران.
هەروەها ئەوانەی سووڕی مانگانەیان هەیە، لە کاتی نیشانەکانی پێش سووڕی مانگانە (PMS) یان لە ماوەی سووڕەکەدا دەکرێت ئاوسان و گازیان زیاد ببێت؛ ئەمەش ڕەنگە نیشانەکانی IBS خراپتر بکات.
لە کاتی خەودا چۆن گاز کەم بکەینەوە؟
بۆ کەمکردنەوەی ئەو بڕە گازەی لە شەودا دروستی دەکەیت، ئەم گۆڕانکارییانە لە شێوازی ژیانتدا تاقی بکەرەوە:
- ژەمە بچووکەکان بە ژمارەیەکی زیاتر بخۆ و لە کاتی دانیشتندا بە هێواشی بجوێ.
- بۆ خواردنەوەکان لولە بەکارمەهێنە و خواردنەوە گازدارەکان واز لێبهێنە.
- لە کاتی خواردندا قسە مەکە بۆ ئەوەی هەوای کەمتر قورت بدەیت.
- مەستیکە مەجوێ و شیرینی ڕەق مەخۆ.
- جگەرەکێشان بوەستێنە.
- هەوڵ بدە لەسەر لا بخەویت.
ئەگەر ئەم گۆڕانکارییانە کاریگەر نەبوون، پزیشک دەتوانێت دەرمانی بێ پێویستی بە ڕەچەتە بۆ کەمکردنەوەی گاز یان بۆنی گاز پێشنیار بکات. هەروەها لەوانەیە پرۆبیۆتیک، پاشکۆی خۆراکی، یان بەکارهێنانی لاکتەیز بۆ ئەوانەی نەگونجانی لاکتۆزیان هەیە پێشنیار بکات.
پرسیارە باوەکان
هۆکاری گاز لێدان لە خەودا چییە؟
سەرەکیترین هۆکارەکە شل‌بوونەوەی ماسولکەی بازنەییی کونەدبرین لە کاتی پشوودانە، لەگەڵ گازی دروستکراوی بەکتریاکانی ڕوودە، هەوای قورتدراو و هەندێک خواردن.
مانای گاز لێدان لە خەودا چییە؟
لە زۆربەی حاڵەتەکاندا کردارێکی ئاسایی و بێ‌زیانی جەستەیە. بەڵام ئەگەر زۆر بێت، دەکرێت پەیوەندی بە خواردن، عادەتەکانی شێوازی ژیان یان کێشەی بنەڕەتیی هەرسکردنەوە هەبێت.
چۆن لە کاتی خەودا گاز کەم بکەینەوە؟
دەتوانیت گازی شەوانە کەم بکەیتەوە بەوەی بە هێواشی بخۆیت، لە خواردنەوە گازدارەکان و مەستیکە دوور بکەویتەوە و ئەو خواردنانە کەم بکەیتەوە کە گاز دروست دەکەن.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر گازی زۆرت هەیە و لەگەڵ ئەم نیشانە ئاگادارکەرەوانەدا دێت، پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە:
- کەمبوونەوەی کێشی جەستە بەبێ هۆکارێکی ڕوون.
- خوێن لە پاشەڕۆتدا.
- هەستکردن بە گاز لە سنگتدا.
ئاگاداری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە سەبارەت بە دۆخێکی پزیشکی ڕاوێژ بە پزیشکت بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- مانای خەوی نیوەڕۆ چییە بۆ تەندروستی؟
- سوودەکانی خۆشۆردن پێش خەوتن بۆ خەوی باشتر
- پۆتاسیۆم لە ئێوارەدا و بێخەوی: توێژینەوە
- هاندانی عەسەبی ژێر زمان بۆ وەستانی هەناسە
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team