لەم پوختەیەدا دەزانیت کەمخوێنی و خەو چۆن پەیوەندییان هەیە، کەمبوونی ئاسن چۆن خەو تێکدەدات و چارەسەری کەمخوێنی چۆن پشوودانت باشتر دەکات.
کەمخوێنی چییە؟ پێناسەی ئەم دۆخە
کەمخوێنی ئەو کاتە ڕوودەدات کە ژمارەی خانە سوورەکانی خوێن لە جەستەدا بە ئەندازەی پێویست نەبێت. ئەم خانانە هیمۆگڵۆبین بەکاردەهێنن بۆ گواستنەوەی ئۆکسجین لە سییەکانەوە بۆ بافتەکانی تر. کاتێک ئاستی ئەم خانانە دادەبەزێت، ڕەنگە ئۆکسجینی پێویست بە جەستە نەگات و ببێتە هۆی نیشانەکانی کەمخوێنی، وەک:
- سەرگێژە
- خێرا هەناسەدان
- لاوازی و ماندووبوون
- ئارەقکردن و تینوێتی
ئەگەر دۆخەکە بە هێواشی پەرە بسەنێت یان سووک بێت، هەندێک کەس ڕەنگە هیچ نیشانەیەکیان نەبێت. ئەم دۆخە دەتوانێت بەهۆی لەدەستدانی خوێن، نەتوانینی بەرهەمهێنانی ژمارەی پێویستی خانە سوورەکانی خوێن، یان لەناوچوونی خێرای ئەم خانانەوە دروست بێت. هۆکارە باوەکان بریتین لە کەمی ڤیتامین B12 یان ئاسن، شێرپەنجە، دۆخی ئۆتۆئیمیوون، یان چاکبوونەوە لە منداڵبوون و برینداری.
کەمخوێنی و خەو چۆن کاریگەری لە کوالێتی خەو دەکات؟
هەردوو جۆری کەمخوێنی—ئەوانەی بەهۆی کەمی ئاسنەوەن و ئەوانەی هۆکاری تریان هەیە—پەیوەندییان بە خەوتنی قورس یان کەمتر پشوودانەوە هەیە. سەرەڕای هەبوونی ئەم پەیوەندییە، بەڵگەکان هێشتا نایسەلمێنن کە کەمخوێنی بە ڕاستەوخۆیی ئەم کێشانە دروست دەکات.
چەند تیۆرییەک هەیە کە ڕوون دەکەنەوە کەمخوێنی چۆن دەبێتە هۆی تێکچوونی خەو:
- ناتەبایی لە نێوان ماددە گواستنەوە عەصەبییەکاندا: ئاسن بۆ بەرهەمهێنانی دۆپامین و سیرۆتۆنین پێویستە. کەمبوونی ئاسن ڕەنگە ئاستی ئەم ماددانە کەم بکاتەوە؛ ئەم ماددانەش خەو ڕێکدەخەن.
- بازنەی ماندووبوون: لە کەمخوێنییەکانی جگە لە کەمبوونی ئاسندا، دۆخەکە ڕەنگە ماندووبوونی زۆر دروست بکات. ئەمە دەتوانێت کاتی بەسەربردن لە دەرەوە لە ژێر تیشکی خۆر و چاڵاکی جەستەیی کەم بکاتەوە؛ هەردووکیان دەتوانن بازنە سروشتییەکانی خەو و بەئاگا بوون تێکبدەن.
بەپێچەوانەی ئەوەی هەندێک کەس چاوەڕوانی دەکەن، توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە خەڵکی هەموو تەمەنەکان—لە منداڵە شیرخۆرەکانەوە تا بەساڵاچووان—کاتێک ئەم دۆخەیان هەیە، زۆرجار کەمتر دەخەون، نەک زیاتر.
کەمی ئاسن و نەخۆشییەکانی خەو
ئاستی نزمەکانی ئاسن پەیوەندییان بە دۆخی دیاریکراوەوە هەیە، وەک وەستانی ڕێگای هەناسەدان لە خەودا و سندرۆمی نائارامی قاچ. لە هەندێک حاڵەتدا، چارەسەری کەمخوێنی بە ئاسن ڕەنگە یارمەتی چارەسەرکردنی ئەم کێشانەی دیاریکراو بدات.
ڕۆڵی پاشکۆکانی ئاسن
ئەگەر کێشەی خەو بە کەمی ئاسنەوە پەیوەست بێت، پاشکۆکان ڕەنگە یارمەتیدەر بن. بەڵام پێش بەکارهێنانیان زۆر گرنگە ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت، چونکە خواردنی ئاسنی زۆر مەترسیدارە؛ لە منداڵاندا، خواردنەوەی بە هەڵەی ئاسن دەتوانێت ببێتە هۆی مردن.
کێشەی خەو کاریگەرییەکی لاوەکی باوی ئەم پاشکۆیانە نییە، بەڵام دەتوانن کێشەی گوارشی وەک سکچوون یان قەبزی دروست بکەن. ئەگەر ئەم کێشانەی گوارشی شەوانە ڕووبدەن، ڕەنگە پشوودان تێکبدەن.
پرسیارە باوەکان
کەمخوێنی چۆن کاریگەری لە خەو دەکات؟
پەیوەندی بە کورتبوونەوەی ماوەی خەو و کێشەی گشتی لە خەوتندا هەیە. ئەمە ڕەنگە بەهۆی کەمی ماددە گواستنەوە عەصەبییە ڕێکخەرەکانی خەوەوە بێت، یان بەهۆی بازنەیەک کە تێیدا ماندووبوون چاڵاکی جەستەیی و بەرکەوتن بە تیشکی خۆر کەم دەکاتەوە؛ ئەمانە بۆ خەوی تەندروست پێویستن.
ئایا کەمبوونی ئاسن کێشەی خەو دروست دەکات؟
بەڵێ، کەمبوونی ئاسن پەیوەندی بە نەخۆشییەکانی وەک سندرۆمی نائارامی قاچ و وەستانی ڕێگای هەناسەدان لە خەودا هەیە.
ئایا کەمخوێنی وای دەکات زیاتر بخەویت؟
نەخێر، توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەوانەی ئەم دۆخەیان هەیە بە گشتی کەمتر دەخەون.
ئایا پاشکۆی ئاسن کاریگەری لە خەو دەکات؟
پاشکۆکان بە شێوەی ئاسایی ڕاستەوخۆ کێشەی خەو دروست ناکەن، بەڵام دەتوانن ببنە هۆی ناڕەحەتیی گوارشی شەوانە، وەک قەبزی، کە ڕەنگە پشوودان تێکبدات.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ماندووبوونی زۆر، هەناسەتەنگی یان سەرگێژەت هەیە، ڕاوێژ بە پزیشک یان پێشکەشکاری تەندروستی بکە. پێش دەستپێکردنی هەر پاشکۆیەکی ئاسنیش پێویستە ڕاوێژی پزیشکی وەربگریت، بۆ ئەوەی لە ژەهراویبوون یان خواردنی دۆزێکی زۆر و مەترسیدار خۆت بپارێزیت.
تێبینی: ئەم زانیارییە بۆ مەبەستی پەروەردەییە و جێگرەوەی ڕاوێژ، دەستنیشانکردن یان چارەسەری پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خەوتن چۆن کار دەکات؟ ڕوونکردنەوەی زانستی
- ڕێنمایی قەبارەی مەترەسەکان
- داپۆشینی Medicare بۆ خەو و تێکچوونەکانی خەو
- کاریگەری خەوی نیوەڕۆ لەسەر خەوی شەو
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team