کەمبوونی هەناسە هەستکردنە بەوەی هەوای پێویست وەرناگریت؛ دەتوانێت کاتی بێت یان نیشانەی کێشەیەکی تەندروستی بێت و پێویستی بە چارەسەری پزیشکی هەبێت.
هۆکارەکانی تەنگی هەناسە چین؟
هۆکارەکانی قورسایی هەناسەدان جۆراوجۆرن و دەتوانرێت بۆ هۆکاری ژینگەیی یان نەخۆشی دابەش بکرێن:
- هۆکارە نەنەخۆشییەکان:
- خۆماندووکردنی جەستەیی زۆر، وەک ڕاکردن یان چوونە سەر پلەکان.
- بوون لە ناوچە بەرزەکان، کە تێیدا فشاری ئۆکسجین کەمترە.
- گۆڕانی توندی کەشوهەوا، وەک سەرمای زۆر کە سییەکان هەڵدەچڵەکێنێت، یان گەرمی و شێی زۆر.
- دۆخە تەندروستییە دەروونییەکان:
- شێوەکانی نیگەرانی و سترێس و هێرشەکانی پانیک، کە دەتوانن ببنە هۆی گرژبوونی ماسولکەکانی سنگ یان نیشانەکانی هەناسەدانی زۆر.
- خەمۆکی، کە دەکرێت بە شێوەی هەناسەی قووڵ یان هەناسەدان بە ئازارەوە دەربکەوێت.
- کێشەکانی سییەکان:
- ئەسم و نەخۆشیی درێژخایەنی گیربوونی ڕێڕەوی هەوا لە سییەکان (لەوانەش ئەمفیزێم).
- هەوکردنی ڤایرۆسی یان بەکتریایی، وەک هەوکردنی سییەکان و سیل.
- کۆبوونەوەی شلە لە دەوری سییەکان یان فیبڕۆزی سییەکان.
- کێشەکانی دڵ:
- کەمیی کارکردنی دڵ، نەخۆشیی ماسولکەی دڵ و هێرشەکانی دڵ.
- کۆبوونەوەی شلە لە دەوری دڵ (فشاردان بەسەر دڵدا).
- هۆکارەکانی تر:
- کەمخوێنی بەهۆی کەمیی ئاسن، کە توانای خوێن بۆ گواستنەوەی ئۆکسجین کەم دەکاتەوە.
- هەستیاریی توند بە پەڕی ئاژەڵان یان تۆز.
- فتقی دیافراگم، شکانەوەی پەراسووەکان یان هەڵمژینی شتێکی نامۆ.
کەمبوونی هەناسە: تەنگی هەناسە کەی مەترسیدارە؟
هەموو حاڵەتەکانی قورسایی هەناسەدان جێی نیگەرانی نین؛ هەستکردن پێی لە کاتی چالاکیی جەستەیی زۆر یان گیربوونی لووت ئاساییە. بەڵام مەترسی لەم حاڵەتانەدا زیاترە:
- دەستپێکردنی تەنگی هەناسە بە شێوەیەکی لەناکاو و توند، بێ هۆکارێکی ڕوون.
- تەنگی هەناسە کاتی خەوتن، وەک لە خەو هەستان لە شەودا بەهۆی قورسایی هەناسەدان یان پێویستی بە بەکارهێنانی سەرینەی زیاتر بۆ بەرزکردنەوەی سەر.
- دەستپێکردنی تەنگی هەناسە دوای ئەنجامدانی هەوڵێکی زۆر کەم، یان لە کاتی پشووداندا.
- هەبوونی نیشانەی هاوڕێ، وەک ئازاری سنگ، شینبوونی لێو و ناخن، یان بێهۆشبوون.
- دەرکەوتنی ئاوسان یان ئازار لە پێکان و دواتر تەنگی هەناسەی لەناکاو؛ ئەمە دەکرێت ئاماژە بێت بۆ ئەمبۆلیی سییەکان (لختەی خوێن لە سییەکان).
چارەسەری ماڵەوەی تەنگی هەناسە
هەندێک ڕێکاری ماڵەوە دەتوانن یارمەتیی کەمکردنەوەی نیشانە سووکەکان بدەن، لەوانە:
- گرتنەبەری دۆخی دانیشتنی ئاسوودە، وەک دانیشتن و کەمێک بۆ پێشەوە لاربوون و پشتبەستن بەسەر مێزێک، یان وەستان و پشتبەستن بە دیوار یان پشتگیریی دەستەکان.
- ڕاهێنانی هەناسەدانی دیافراگمی یان هەناسەدان لە ڕێگەی دەم و لێوەوە.
- بەکارهێنانی پەنکە یان ئامێری هەڵم و شلەی سارد، و خواردنەوەی شلە بە بڕی زۆر.
- پاک و خاوێن ڕاگرتنی ماڵەوە لە تۆز و پەڕ، بە تایبەتی بۆ ئەوانەی ئەسمیان هەیە.
- لە هەندێک حاڵەتدا، خواردنەوەی قاوە.
سەردانی پزیشک و دەستنیشانکردن
لە کاتی سەردانی پسپۆڕدا، دڵ و سییەکان و ڕێڕەوی هەوا پشکنین دەکرێن. لەوانەیە پزیشک داوای ئەم پشکنینانە بکات:
- نەخشەی کارەبایی دڵ (ECG).
- تیشکی ئێکس (X-Ray) و پشکنینی خوێن و سنگ.
بەپێی دەستنیشانکردن، لەوانەیە پزیشک دەرمانی میزڕێژ، یان چارەسەری نەخۆشییەکانی دڵ و ئەسم بنووسێت، یان لە حاڵەتە توندەکاندا ڕاسپاردەی مانەوە لە نەخۆشخانە بکات. هەروەها چارەسەری بە ئۆکسجین لەوانەیە بۆ هەمووان سوودبەخش نەبێت و بۆ ئەوانەی ئەمفیزێمیان هەیە مەترسیدار بێت.
پرسیارە باوەکان
هۆکاری تەنگی هەناسەی لەناکاو چییە؟
دەکرێت هۆکاری نەنەخۆشی وەک وەرزشکردن یان بوون لە شوێنی بەرز بێت، یان هۆکاری پزیشکی وەک هێرشەکانی دڵ، ئەسم، لختەی خوێن لە سییەکان، یان هێرشەکانی نیگەرانی و پانیک.
چارەسەری تەنگی هەناسە چییە؟
چارەسەرەکە بە هۆکارەکەوە پەیوەستە؛ لەوانەیە گۆڕینی شێوازی ژیان، بەکارهێنانی دەرمانی فراوانکەری ڕێڕەوی هەوا، تەواوکەری ئاسن بۆ کەمخوێنی، یان دەستێوەردانی نەشتەرگەری بگرێتەوە، وەک لە حاڵەتی فتی گەورەی دیافراگمدا.
کەی پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت؟
ئەگەر تەنگی هەناسە توند و لەناکاو بێت، یان لەگەڵ ئازاری سنگ، دڵتێکچوون یان شینبوونی ڕەنگی پێستدا بێت، دەبێت دەستبەجێ چاودێریی پزیشکی وەربگیرێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ یان دەستنیشانکردنی وردی پزیشکی نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکاری زیادبوونی کۆخە لە کاتی خەوتندا
- چارەسەری جۆرەکانی کۆکە و ڕێگاکانی
- نەخۆشییەکانی سییەکان و پەیوەندیی خواردن
- کۆکی درێژخایەن: هۆکار و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team