ئەم وتارە ناساندنی تێکچوونەکانی خەو، کەسانی زیاتر تووشی بێخەوی، و ژمارەی کاتژمێرەکانی پێویستی جەستە بە خەو بۆ پشوودان ڕوون دەکاتەوە.
بێخەوی چییە و نیشانەکانی چۆن دەردەکەون؟
بێخەوی بریتییە لە ڕووبەڕووبوونەوەی کێشە لە هەوڵدان بۆ خەوتن، نەتوانین بەردەوام بین لە خەو، یان لە خەو هەستان بەبێ ئەوەی کەسەکە هەست بە پشوودان و چالاکی بکات. ئەم دۆخە کێشەیەکی بەردەوام دادەنرێت ئەگەر لانیکەم هەفتەیی سێ جار بۆ ماوەی مانگێک دووبارە ببێتەوە؛ ئەمەش کاریگەریی نەرێنی لەسەر توانای ئەنجامدانی ئەرکە ڕۆژانەکان دادەنێت.
نیشانەکانی ئەم دۆخە جۆراوجۆرن و ئەمانە دەگرنەوە:
- ماوەیەکی زۆر لە جێگای خەو بەسەربردن پێش خەوتن.
- چەندین جار لە شەودا لە خەو هەستان.
- زۆر زوو لە خەو هەستان و سەختی لە دووبارە خەوتنەوە.
- سەرلێشێواوی و کەمبوونی تمرکز لە ڕۆژدا.
- هەستکردن بە بێهێزی و توندوتیژی لە مامەڵەکردن لەگەڵ کەسانی تر.
- ماندووبوونی گشتی کاتی لە خەو هەستان.
پسپۆڕان ئاماژە بەوە دەکەن کە زۆربەی ئەو کەسانەی تووشی ئەم کێشەیەن، لە ڕۆژدا بە ڕاستی هەستیان بە خەواڵوویی ناکەن؛ بەڵکو کەمبوونی وزە و دۆخێکی بەئاگایی ماندووکەر دەیانگرێتەوە کە بە نەبوونی زیندوویی دیاری دەکرێت.
کەسانی زیاتر تووشی بێخەوی و هۆکارەکان
ئەگەری تووشبوون بەو تێکچوونانە لە ژنان و بەساڵاچووان زیاترە. گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان و شێوازی ژیان ڕۆڵیان هەیە، هەروەها جیاوازیی نێوان ڕەگەزەکان لەوانەیە بەوەوە پەیوەندی هەبێت کە پیاوان کەمتر باسی ئەم کێشانە دەکەن. بە گشتی، کەسانی زیاتر تووشی بێخەوی ژنان و بەساڵاچووانن.
هەندێک هۆکاری دیاریکراو ئەگەری تووشبوون زیاد دەکەن، لەوانە:
- ماوەی دووگیانی.
- قۆناغی یائیس.
- سووڕی مانگانە.
- فشارە پەیوەستەکان بە پەروەردەکردنی منداڵان.
بڕی خەوی پێویست بەپێی تەمەن
پێویستی جەستە بە پشوودان بەپێی قۆناغی تەمەن جیاوازە، و بڕی خەوی پێویستی گەورەساڵان و کەسانی تر بە شێوەی خوارەوە کورت دەکرێتەوە:
- تازە لەدایکبووان: ڕۆژانە پێویستیان بە ١٦ کاتژمێر خەوە.
- منداڵانی قوتابخانە: ناوەندی پێویستییان ١٠ کاتژمێرە.
- گەورەساڵان: زۆرجار شەوانە پێویستییان بە نێوان ٦ و ٩ کاتژمێرە، هەرچەندە هەندێکیان لەوە کەمتر بەسەریان دێت.
- ئەوانەی تەمەنیان لە ٧٠ ساڵ زیاترە: زۆرجار خەویان سووکە و شەوانە پێویستیان بە کەمتر لە ٦ کاتژمێرە.
پێوەری سەرەکی بۆ دیاریکردنی بڕی خەوی پێویست ئەوەیە کە کەسەکە لە ڕۆژی دواتردا هەست بە تازەبوونەوە بکات و بتوانێت بە چالاکی کار بکات.
پرسیارە باوەکان
بێخەوی چییە؟
بێخەوی تێکچوونێکە کە بە سەختی لە خەوتن، سەختی لە بەردەوامبوون لە خەو، یان لە خەو هەستان بەبێ هەستکردن بە تازەبوونەوە دیاری دەکرێت.
کەی بێخەوی کێشەیەکی بەردەوام دادەنرێت؟
کاتێک ئەم سەختییانە هەفتەیی سێ جار یان زیاتر ڕووبدەن و بۆ لانیکەم مانگێک بەردەوام بن.
گەورەساڵان چەند کاتژمێر بخەون؟
زۆربەی گەورەساڵان پێویستیان بە نێوان ٦ و ٩ کاتژمێر خەو لە یەک شەودایە.
کێ زیاتر تووشی بێخەوی دەبێت؟
بەساڵاچووان و ژنان ئەو گرووپانەن کە زیاتر تووشی ئەم کێشەیە دەبن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەین؟
ئەگەر نیشانەکان مەترسیدار یان بەردەوام بن، پێشنیار دەکرێت دەستبەجێ سەردانی پسپۆڕ بکرێت؛ بە تایبەتی ئەگەر کەمبوونی خەو ببێتە هۆی خراپبوونی بەرهەمهێنانی پیشەیی، کاریگەرییەکی زۆر لەسەر کوالێتی ژیانی کەسی دابنێت، یان ببێتە هۆی دەرکەوتنی نیشانەکانی خەمۆکی؛ چونکە بێخەویی درێژخایەن لەوانەیە چاکبوونەوە لە نەخۆشییەکان دوا بخات.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی: ئەم زانیارییانە بۆ فێرکاریی تەندروستیی گشتییە و وەک دەستنیشانکردنی پزیشکی یان جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ دانانرێت.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- مانەوە لە جێگا بۆ ماوەی درێژ چییە؟
- وەستانی هەناسەی ناوەندی لە خەودا: نیشانە و چارەسەر
- خەو و جێگیرکردنی یادەوەری: پەیوەندییەکی گرنگ
- گوێگیر بۆ خەوتن؛ هەڵبژاردن و سوودەکان
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team