کەسانی زۆر خەوتوو بە سروشتی پێویستیان بە پشووی زیاترە؛ زۆرجار بۆ ئەوەی تازە و چالاک هەستن، پێویستیان بە زیاتر لە ٩ کاتژمێر خەوتن هەیە.
ناسینەوەی کەسانی زۆر خەوتوو
کەسێک بە زۆر خەوتوو دادەنرێت ئەگەر بەردەوام لە کەسانی هاوتەمەنی خۆی زیاتر بخەوێت. بۆ گەورەساڵان، ئەمە بە گشتی واتە زیاتر لە ٩ یان ١٠ کاتژمێر پشووی شەوانە. زۆربەی ئەوان دوای ئەم ماوە درێژە وزەیان دەگەڕێتەوە، بەڵام ئەوانەی خشتەی ڕۆژانەیان ڕێگەیان پێ نادات بەوەندە بخەون، لەوانەیە لە ڕۆژدا کەم‌وزە بن یان کێشەی سەرنجیان هەبێت.
ئەم تایبەتمەندییە جیاوازە لە خەوتنی زۆر کە لەبەر کەمخەوی کاتی یان نەخۆشییەکی دیاریکراو دروست دەبێت. هەندێک کەس لە منداڵییەوە بەو شێوەیە دەخەون، هەندێکی دیکەش لە گەورەساڵیدا پەرەی پێ دەدەن. خەمڵێنراوە نزیکەی ٢%ی دانیشتووان بە سروشتی زۆر دەخەون.
هۆکارەکان و کاریگەرییە تەندروستییەکان
هۆکارێکی تاک و ناسراو بۆ ئەم شێوەیە نییە. هەندێک پسپۆڕ پێیان وایە ئەمە تەنها پێداویستییەکی زیندەییە و لەوانەیە پەیوەندییەکی وەراثەتی هەبێت، هەرچەندە پێویستی بە توێژینەوەی زیاترە.
کاریگەرییەکەی لەسەر تەندروستی بە تەواوی تێنەگەیشتوون و ڕوون نییە کە ئایا خودی ماوەی خەوتن ئەم کێشانە دروست دەکات یان لە هۆکارەکانی دیکەوە سەرچاوە دەگرن. بەڵام، داتاکانی کۆمەڵە گەورەکان نیشان دەدەن کە ئەم کەسانە لەوانەیە مەترسیی زیاتر بۆ ئەمانەیان هەبێت:
- شەکرە
- قەڵەوی و زیادبوونی کێش
- کێشەی دڵ و ڕەگەکان، وەک جەڵتەی مێشک و نەخۆشیی دڵ
- ڕێژەی مردنی زیاتر بە بەراورد لەگەڵ ئەوانەی ٧ تا ٨ کاتژمێر دەخەون
دەستنیشانکردنی زۆر خەوتن
بۆ ناسینەوەی ئەم شێوەیە، پزیشکان لەوانەیە داوا لە نەخۆشەکە بکەن بۆ ماوەی لانیکەم حەوت ڕۆژ، ڕەفتاری خەوتنی شەوانەی لە ڕۆژنامەیەکدا تۆمار بکات. ئەمە یارمەتی دەدات بزانرێت ئایا ماوەی خەوتن بەردەوامە یان نا.
پێوەرەکان بەپێی تەمەن جیاوازن:
- گەورەساڵان: بە گشتی ئەوانەی زیاتر لە ١٠ کاتژمێر دەخەون، هەرچەندە هەندێک پزیشک سنووری ٨ تا ٩ کاتژمێر بەکار دەهێنن.
- منداڵان و هەرزەکاران: لەبەر ئەوەی کەسانی تەمەن‌کەم بە سروشتی پێویستیان بە پشووی زیاترە، بە گشتی ئەگەر دوو کاتژمێر یان زیاتر لە بڕی پێشنیارکراوی تەمەنی خۆیان زیاتر بخەون، بە زۆر خەوتوو دادەنرێن.
هەروەها لەم پرۆسەیەدا دەبێت دۆخە پزیشکییەکان یان نەخۆشییەکانی خەوتنی دیکە، وەک وەستانی هەناسە لە خەودا، لاببرێن.
چارەسەری خەوتنی زۆر
لە ئێستادا هیچ چارەسەرێکی پزیشکیی تایبەت بۆ ئەم دۆخە نییە. توێژەران لەوە دەکۆڵنەوە کە ئایا کەمکردنەوەی کاتی خەوتن سوودبەخشە یان نا. توێژینەوەیەکی بچووک کە بەشداریی کەسانی بەساڵاچووی تێدا بوو دۆزییەوە کە سنووردارکردنی خەوتن کاریگەریی نەرێنی لەسەر توانای جەستە بۆ بەرگەگرتنی گلوکۆز یان هەستیاریی بە ئینسولین نەبوو، بەڵام پێویستە توێژینەوەی گەورەتر و جۆراوجۆرتری زیاتر بکرێت.
ڕێنمایی بۆ ئەوانەی زۆر دەخەون
بەڕێوەبردنی ڕۆتینێکی ڕۆژانە لەوانەیە کاتێک پێویستت بە پشووی زیاترە قورس بێت. بۆ کەمکردنەوەی خەواڵوویی ڕۆژانە، ئەم ڕێکارانە لەبەرچاو بگرە:
- خشتەکەت بگۆڕە: زووتر بچۆ جێخەوە بۆ ئەوەی پێش کار یان قوتابخانە بەوەندە کاتژمێرەی پێویستت دەگات.
- خەوتن خێراتر دەست پێ بکە: شێوازی ئارامبوونەوە بەکاربهێنە و پێش خەوتن ڕووناکیی توند کەم بکەرەوە بۆ ئەوەی خێراتر بخەویت.
- ژینگەکەت باشتر بکە: ژووری نووستن تاریک، بێدەنگ و فێنک بهێڵەرەوە بۆ ئەوەی لە خەو هەڵنەستیت.
- چاودێریی ئەوە بکە چی دەخۆیتەوە: پێش خەوتن کافایین و ئەلکۆل کەم بکەرەوە، چونکە ئەمانە دەتوانن کوالێتیی پشووت خراپ بکەن.
پرسیارە باوەکان
کەسانی زۆر خەوتوو کێن؟
ئەوانە کەسانێکن بە سروشتی لە کەسی ئاسایی زیاتر پێویستیان بە خەوتنە؛ بۆ گەورەساڵان زۆرجار ئەمە واتە زیاتر لە ٩ کاتژمێر، بۆ ئەوەی بە ئاگایی و هۆشیاری لە خەو هەستن.
ئایا زۆر خەوتن کێشەی تەندروستی دروست دەکات؟
هەندێک توێژینەوە پەیوەندییەک لەگەڵ شەکرە، نەخۆشیی دڵ و قەڵەوی نیشان دەدەن، بەڵام هێشتا نەسەلمێنراوە کە ماوەی زۆری خەوتن ئەم دۆخانە دروست دەکات.
چۆن دەستنیشان دەکرێن؟
دەستنیشانکردن بە شێوەیەکی ئاسایی بریتییە لە بەکارهێنانی ڕۆژنامەی خەوتن بۆ لانیکەم هەفتەیەک و بەراوردکردنی ئەنجامەکان لەگەڵ ڕێنماییەکانی خەوتن بەپێی تەمەن.
کەی پێویستە لەگەڵ پزیشکت قسە بکەیت
ئەگەر:
- نیگەرانیت لەوەی چەند کاتژمێر دەخەویت.
- لە ڕۆژدا بە شێوەیەکی بەرچاو یان زۆر خەواڵوو دەبیت.
- گومانت هەیە کە کێشەیەکی تەندروستیی بنەڕەتی یان نەخۆشییەکی خەوتن دەکرێت هۆکاری شێوازی خەوتنت بێت.
پێویستە کاتێک بۆ چاوپێکەوتن دابنێیت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی: ئەم زانیارییانە بۆ مەبەستی فێرکارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە، دەستنیشانکردن یان چارەسەر نین.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چۆنیەتی خواردنی مێلاتۆنین و کاتی کاریگەری
- سندرۆمی تەقینەوەی سەر چییە؟
- مێلاتۆنین یان ئاشواگاندا بۆ خەو: کامیان هەڵبژێریت؟
- خەوی گیamerەکان و خەوتنی تەندروست
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team