لەوەدا فێر دەبیت چۆن بە ڕێگای ڕەفتاری و خۆراکی، کێش لەدەستدان بەردەوام بکەیت و جیاوازی لەگەڵ لەدەستدانی چەوری، ماسولکە یان شلەکان بزانیت.
کێش لەدەستدان چییە و جیاوازییەکەی لەگەڵ لەدەستدانی چەوری چییە؟
زۆر کەس ئەم دوو چەمکە تێکەڵ دەکەن، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە وردترە سەرنج بخەینە سەر «لەدەستدانی چەوری»، چونکە قەڵەوی واتە کۆبوونەوەی چەوریی زیادە. پیاو ئەگەر چەوریی جەستەی لە ٥%ی کێشی زیاتر بێت، بە قەڵەو پۆلێن دەکرێت؛ لە ژنیشدا ئەگەر چەوری لە چارەکی کێشی زیاتر بێت. بەڵام لەدەستدانی کێش بە گشتی لەوانەیە بەهۆی لەدەستدانی ئاو و شلەکانەوە بێت (وەک ئەوەی بەکارهێنانی دەرمانە نەرمکەرەوەکان یان میزڕەوەکان ڕوودەدات)، یان بەهۆی لەدەستدانی ماسولکەوە؛ ئەمەش بە مانای لەدەستدانی چەوری نییە.
قەڵەوی وەک ئاڵۆزییەکی ڕەفتاری و ڕێگاکانی کێش لەدەستدان
قەڵەوی تەنها پەیوەندی بە جۆری خواردنەوە نییە، بەڵکو نەخۆشییەکە کە پەیوەندی بە ڕەفتاری مرۆڤەوە هەیە. بۆیە کۆنترۆڵکردنی بەردەوامی پێویستی بە شێوازی ژیانێکی بەردەوامە کە ئەمانە دەگرێتەوە:
- چارەسەرکردنی لایەنە دەروونییەکان و ڕەفتارە خۆراکییەکان.
- قبووڵکردنی شێوەی جەستە و هۆشیاری بە کاریگەریی دەوروبەریان.
- بەردەوام ڕاهێنانی چالاکیی جەستەیی و هەڵبژاردنی خواردنی تەندروست.
- دیاریکردنی ئامانجی بەردەوام (وەک تەندروستی و لەشجوانی) لەبری ئامانجی کاتی (وەک بەشداری لە بۆنەیەک).
ڕاوێژ بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئارەزووی خواردن
بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئارەزووی توندی خواردن، دەتوانرێت ئەمانە جێبەجێ بکرێن:
- ١٠ تا ١٥ خولەک چاوەڕێ بکە تا ئارەزووەکە کەم ببێتەوە.
- خۆت بە چالاکییەکەوە سەرقاڵ بکە کە پەیوەندی بە خواردنەوە نییە، وەک خوێندنەوە یان پاککردنەوەی ماڵ.
- بە هێواشی بخۆ و بڕی گونجاو دیاری بکە.
- ئەگەر ئارەزووی شۆکۆلاتەت کرد، دەتوانیت بە خرنوب بیگۆڕیتەوە، یان جۆری ڕەشی هەڵبژێریت، یان ١٥ خولەک دوای خواردنی سەرەکی بیخۆیت بۆ کەمکردنەوەی حەزەکە.
ڕەفتارە هەڵەکان کە پێویستە دووریان لێ بکرێتەوە
هەندێک خوو هەن کە کێش لەدەستدان قورس‌تر دەکەن، لەوانە:
- بە خێرایی خواردن یان بەکارهێنانی قاپی گەورە.
- ناچارکردنی خۆت بە تەواوکردنی قاپەکە، سەرەڕای هەستکردن بە تێربوون.
- خواردن لە کاتی ئەنجامدانی چالاکییەکانی دیکەدا، وەک خوێندنەوە یان تەماشاکردنی تەلەفزیۆن.
- خواردن لە ژووری جیاوازی ماڵ یان لە کاتەکانی درەنگی شەو.
- پشتگوێخستنی یەکێک لە ژەمەکانی ڕۆژ، کە برسێتی لە ژەمی دواتر زیاد دەکات.
ئاگاداری لە ڕێژیمە توندەکان
پێویستە لە «ڕێژیمە باوەکان» کە پرۆتین لە کاربۆهایدرەت و چەوری جیا دەکەنەوە، یان لە ڕێژیمەکانی هۆکاری گۆڕانی کێش (ڕێژیمی یۆیۆ) وریا بیت؛ ئەم ڕێژیمانە لەوانەیە مەترسیی نەخۆشیی دڵ زیاد بکەن. هەروەها ڕێژیمە پڕپرۆتین و کەم‌کاربۆهایدرەتەکان لەوانەیە ببنە هۆی شکاندنی ماسولکەکان، کە توانای جەستە بۆ سووتاندنی کالۆری لاواز دەکات. پسپۆڕان پێشنیار دەکەن کالۆریی ڕۆژانە لە ١٢٠٠ کالۆری کەمتر نەبێت، بۆ دڵنیابوون لەوەی جەستە شانە ناوخۆییەکانی خۆی بەکارناهێنێت.
هەڵبژاردە پزیشکی و نەشتەرگەرییەکان
- دەرمانی فێنتێرمین: پزیشک بۆ کەمکردنەوەی ئارەزووی خواردن دەینووسێت و بە شێوەی ئاسایی تا ١٢ هەفتە بەکاردێت. بۆ نەخۆشانی دڵ، فشاری خوێن یان چالاکیی زۆری غودەی تیروئید گونجاو نییە، و پێشنیار ناکرێت بۆ ژنانی دووگیان یان شیردەر.
- نەشتەرگەریی مژینی چەوری: ڕێکارێکی جوانکارییە بۆ ڕێکخستنی قەوام، نەک ڕێگایەک بۆ چارەسەرکردنی قەڵەوی یان کێش لەدەستدانی زۆر. سەرکەوتنەکەی بە سانتیمەتر پێوانە دەکرێت، نەک بە کیلۆگرام؛ ناوەندی کێش لەدەستدان دوای ڕاکێشانی سک تەنها لە نێوان ٣.٥ و ٥ کیلۆگرامدایە.
پرسیارە باوەکان
ڕێژیمی جۆ چی لەخۆدەگرێت؟
بنیاتەکەی لە خواردنی جۆ وەک ژەمی سەرەکییە. لە قۆناغی یەکەمدا، بۆ ماوەی هەفتەیەک ڕۆژانە لە ٣ ژەمدا دەخورێت (دانە تەواوەکان)، بە کالۆریی نێوان ٩٠٠-١٢٠٠. قۆناغی دووەم ژەمێک یان دوو ژەمی جۆ لەگەڵ خواردنی تەندروستی کەم‌چەوری لەخۆدەگرێت و تا ٣٠ ڕۆژ بەردەوام دەبێت.
چۆن خۆت لە ئارەزووی خواردن دەپارێزیت؟
کاتێک ئارەزووت هەست پێکرد، بۆ ماوەی ١٠-١٥ خولەک لە خواردن خۆبپارێزە، سەرنجت بە چالاکییەکی نامەربووط بە خواردنەوە لاببە و خواردن بە هێواشی بخۆ.
نەشتەرگەریی مژینی چەوری چییە؟
ڕێکارێکی نەشتەرگەرییە بۆ لابردنی کۆبوونەوەی چەوری لە ناوچە دیاریکراوەکان (وەک چەناگە یان کەمەر) بۆ باشترکردنی هاوسەنگیی جەستە، و بۆ ئەو کەسانە گونجاوە کە کێشیان نزیکە لە کێشی ئاسایی.
ئایا دەرمانی فێنتێرمین بۆ کێش لەدەستدان هەڵبژاردەیەکی سەلامەتە؟
دەرمانێکی پزیشکییە کە برسێتی کەم دەکاتەوە، بەڵام لەوانەیە ببێتە هۆی بێخەوی، تووڕەیی و خێرایی لێدانی دڵ. هەندێک ڕێگریی پزیشکیی وردی هەیە کە پێویستە لەگەڵ پزیشکدا پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر نیشانەی ئاگادارکەرەوە دەردەکەوێت، پێویستە ڕاوێژی پزیشکی وەربگریت، وەک:
- خێرایی لێدانی دڵ یان لێدانی نائاسایی لە کاتی ماندووبوونی کەمدا.
- زیادبوونی خڕەخڕ یان وەستانی هەناسە لە کاتی خەودا.
- ئازار و ئاوسان لە قاچ یان پشتدا.
- دەرکەوتنی هەوکردنی پێست و خوران لە ناوچەکانی چینەکانی جەستە.
- دەستنیشانکردنی پزیشکیی بەرزی فشاری خوێن یان کۆلیسترۆڵی خراپ.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نابێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکارە خۆراکییەکانی قەڵەوی و چارەسەر: ڕێنمایی
- هەرەمی خواردنی نوێ و ڕێنماییە سەرەکییەکان
- قەڵەویی بۆماوەییە؟ ڕۆڵی جینەکان
- خواردن بۆ کەمکردنەوەی کێش: ١٠ هەڵبژاردەی گرنگ
- زیاتر دەربارەی کەمکردنەوەی کێش و قەڵەوی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team