ئەم وتارە پەیوەندیی کۆرۆنا و کولێر و کاریگەریی کوالێتیی هەوای ناوەوە لە گواستنەوەی تووشبوون دەخاتەڕوو و ڕێنمایی پێشگیری دەدات.
تووشبوون لە شوێنە داخراوەکاندا چۆن دەگوازرێتەوە؟
زۆربەی خەڵک نزیکەی ٩٠%ی کاتی خۆیان لە ژینگەی ناوەوە بەسەر دەبەن، کە ڕێژەی پیسبوونەکانی تێیدا دەتوانێت بە بەراورد بە هەوای دەرەوە ١٠٠ هێندە زیادتر بێت. ڤایرۆسەکە بە چەند ڕێگایەک دەگوازرێتەوە:
- پەیوەندیی ڕاستەوخۆ: بەهۆی پاشکۆڵەیەکەوە کە پانییەکەی لە ١٠ میکرۆمەتر زیاترە؛ کاتی کۆکە، پژمین یان قسەکردن، ئەم پاشکۆڵانە بۆ مەودای ١ تا ٢ مەتر دەگوازنەوە.
- ڕووی پیسبوو: کاتێک پاشکۆڵەکان دەکەونە سەر مێز یان ئامێری کۆنترۆڵ، پاشان کەسێکی تووشنەبوو دەستیان لێ دەدات و دەیانگوازێتەوە بۆ چاو، لووت یان دەمەکەی.
- هەوا: ئەو وردەدانانەی پانییەکەیان لە ٥ میکرۆمەتر کەمترە، ئەگەر پاککردنەوەی پیشەیی نەکرێت، دەتوانن بۆ چەند کاتژمێر یان چەند ڕۆژێک لە هەوادا بمێننەوە؛ پانیی خودی ڤایرۆسەکەش لە ٨٠ تا ١٦٠ نانۆمەترە.
- ڕێگای پیسایی بۆ دەم: هەندێک داتا ئاماژەیان بەوە کردووە کە گواستنەوەی تووشبوون بەو ڕێگایەش دەکرێت؛ بۆیە پێش پاککردنەوەی ئاودەست پێشنیار دەکرێت سەرپۆشەکەی دابخرێت.
شیکردنەوەی پەیوەندیی کۆرۆنا و کولێر
هیچ توێژینەوەیەکی یەکلاکەرەوە نییە کە بە تەواوی بسەلمێنێت یان ڕەتی بکاتەوە کە سیستەمەکانی ساردکەرەوە لە بڵاوکردنەوەی ڤایرۆسدا ڕۆڵیان هەیە، بەڵام هەندێک تێبینی ئاماژە بە ئەگەری ئەوە دەکەن. توێژینەوەیەک لە چێشتخانەیەکی ٥ نهۆمی کە سیستەمی کولێری ناوەندیی هەبوو، تووشبوونی چەند کەسێکی تۆمار کرد کە لەسەر مێزە هاوسێیەکان دانیشتبوون. هەرچەندە شیکارییەکان بوونی ڤایرۆسەکەیان لە ناو یەکەی گۆڕینەوەی هەوا نیشان نەدا، توێژەران پێیان وابوو ئاراستەی ڕەوتی هەوا لە یەکەکەوە لەوانەیە یارمەتی گواستنەوەی ڤایرۆسەکەی لەنێوان مێزەکاندا دابێت.
ڕۆڵی کولێری هەوا لە گواستنەوەی پیسبوونەکاندا
تایبەتمەندییەکانی ئەو سیستەمەی بەکاردێت کاریگەرییان لەسەر ئاستی سەلامەتی هەیە:
- فلتەرەکان: کوالێتیی فلتەر ڕۆڵێکی گەورە دەگێڕێت؛ هەندێک فلتەر ڕێگری لە تێپەڕبوونی پیسبوونەکان دەکەن کە پانییەکەیان لە ٥ میکرۆمەتر کەمترە، و چونکە ڤایرۆسەکە زۆر بچووکترە، لەوانەیە لە فلتەرەکەدا بمێنێتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، لە هەندێک نەخۆشخانەدا ڤایرۆسەکە لە یەکەکانی گۆڕینەوەی هەوا دۆزراوەتەوە.
- گۆڕینەوەی گازەکان: سیستەمەکانی گۆڕینەوەی هەوا لەنێوان ناوەوە و دەرەوە یارمەتی کەمکردنەوەی مەترسیی بڵاوبوونەوە دەدەن.
- پلەی گەرمی و شێ: لەم بارەیەوە بۆچوونەکان جیاوازن؛ شێ و پلەی گەرمیی نزم یارمەتی زیندوومانەوەی ڤایرۆسی «سارس» دەدەن، بەڵام بەڵگەی یەکلاکەرەوە نییە کە هەمان شت بۆ ڤایرۆسی کۆرۆناش پشتڕاست بکاتەوە.
ئەو گرووپانەی زیاتر کاریگەری لە کوالێتیی هەوا وەردەگرن
هەندێک گرووپ لە ژینگە داخراوەکاندا بەرامبەر جۆری هەوا هەستیارترن:
- منداڵانی تا تەمەنی ١٦ ساڵ.
- بەساڵاچووانی سەرووی ٦٠ ساڵ.
- دووگیانان، ئەوانەی بەرگریی جەستەیان لاوازە و ئەوانەی نەخۆشیی درێژخایەنی هەناسەدانییان هەیە.
- ئەو کەسانەی بە تازەیی نەشتەرگەرییان بۆ کراوە.
- ئەوانەی ئاژەڵی ماڵی وەک سەگ، پشیلە و باڵندەیان هەیە.
ڕێنمایی بۆ کەمکردنەوەی بڵاوبوونەوەی تووشبوون لە شوێنەکاندا
بۆ دڵنیابوون لە بوونی ژینگەیەکی سەلامەت، باشترە ئەم ڕێنماییانە جێبەجێ بکرێن:
- یارمەتی لە پسپۆڕانی چاککردنەوە وەربگرن بۆ پشکنینی فلتەرەکان، یەکەکانی گۆڕینەوەی گازەکان و کۆنترۆڵکردنی شێ.
- تەنانەت لەگەڵ بوونی سیستەمی کولێر، لە ڕێگەی پەنجەرەکانەوە هەواگۆڕکێی باش دابین بکەن.
- ئامێرەکانی هەواگۆڕکێ دوو کاتژمێر پێش دەستپێکردنی کار بە خێراییی نزم کارپێبکەن و شەوان و لە پشووی کۆتایی هەفتەش بەردەوام بەکاربهێڵن.
- هەواگۆڕکێی ئاودەستەکان بەردەوام کارپێبکەن و پەنجەرەکان داخراو بهێڵنەوە بۆ دڵنیابوون لە ئاراستەی دروستی هەوا.
- فلتەرەکان لە دەرەوەی بیناکەدا پاک بکەنەوە یان بیگۆڕن و دەستکێش و ماسکی FFP3 بپۆشن، ئەگەر بۆتان دەست دەکەوێت.
پرسیارە باوەکان
ئایا کولێر ڤایرۆسی کۆرۆنا دەگوازێتەوە؟
بەڵگەی یەکلاکەرەوە نییە کە ئەمە بسەلمێنێت یان ڕەتی بکاتەوە، بەڵام هەندێک توێژینەوە ئاماژە دەکەن کە ئاراستەی ڕەوتی هەوا لە سیستەمە ناوەندییەکاندا لەوانەیە یارمەتی گواستنەوەی پاشکۆڵەکان لەنێوان کەساندا لە شوێنە داخراوەکان بدات.
چۆن مەترسیی تووشبوون لە ئۆفیسەکاندا کەم بکەمەوە؟
بە باشترکردنی هەواگۆڕکێی شوێنەکە، دڵنیابوون لە کارایی گۆڕینەوەی هەوا لەنێوان ناوەوە و دەرەوە، و چاککردنەوەی بەردەوامی فلتەرەکان.
مەودای سەلامەت بۆ پاراستن لە پاشکۆڵەکان چەندە؟
پێشنیار دەکرێت نێوان کەساندا مەودایەکی ١ تا ٢ مەتر بهێڵرێتەوە، هەرچەندە وردەدانە بچووکەکانی پاشکۆڵە لە ڕێگەی هەواوە دەتوانن بۆ مەودایەکی دوورتر بگوازنەوە.
کەی پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکەن؟
ئەگەر نیشانەی هەناسەدانی وەک ئەمانە دەرکەوت، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت:
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی (تا).
- کۆکەی بەردەوام.
- سەختیی هەناسەدان.
ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خوێنبەستی سییەکان چۆن ڕوودەدات؟
- کۆنترۆڵی هێرشەکانی ئەسم
- ڕێگاکانی وازهێنان لە خڕەخڕ و خەوتنی باشتر
- ئەنفلۆنزای وەرزی: نیشانە، چارەسەر و پێشگیری
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team