کۆبوونەوەی ئاو لە سییەکان، کە بە هەڵئاوسانی سییەکان ناسراوە، کاتێک ڕوودەدات کە شلە لە ناو سییەکاندا کۆدەبێتەوە و گەیشتنی ئۆکسجین بە خوێن کەم دەکاتەوە و هەناسەدان قورس دەکات.
هۆکارەکانی کۆبوونەوەی ئاو لە سییەکان چین؟
نەخۆشیی دڵی پڕقەڵبەوە هۆکاری سەرەکیی ئەم دۆخەیە؛ چونکە دڵ ناتوانێت خوێن بە کارامەییەوە پەمپاژ بکات، ئەمەش فشار لەسەر ڕەگە بچووکەکان زیاد دەکات و دەبێتە هۆی دەرچوونی شلە. هۆکاری تریش هەن، لەوانە:
- هێرشەکانی دڵ و زیان‌دیدنی ماسولکەی دڵ.
- هەوکردنی سییەکان و سەپسیس.
- لەکارکەوتنی گورچیلەکان یان هەوکردنی پانکریاس.
- بەرزبوونەوەی لەناکاوی پەستانی خوێن.
هەندێک هۆکاری دەرەکی ئەگەری تووشبوون زیاد دەکەن؛ وەک جگەرەکێشان کە زیان بە سییەکان دەگەیەنێت، ڕووداوی خنکان، بەکارهێنانی زۆری مادە هۆشبەرەکان و بەرکەوتن بە فشاری بەرز.
نیشانەکانی هەڵئاوسانی سییەکان و جۆرەکانی
نیشانەکان بە پێی جۆری تووشبوون دەگۆڕێن:
نیشانەکانی درێژخایەن:
- قورس‌بوونی هەناسەدان کاتێک پاڵ دەکەویت یان چالاکیی جەستەیی دەکەیت.
- بیستنی دەنگی ویزە لە سنگدا.
- لە خەودا بەهۆی قورس‌بوونی هەناسەدانەوە لە خەبەر هاتنەوە.
- ئاوسانی پێ و بەشی خوارەوەی جەستە، لەگەڵ زیادبوونی خێرای کێش.
- هەستکردن بە ماندووبوونی گشتی.
نیشانەکانی پەیوەندیدار بە بەرزایی:
کاتێک ئۆکسجین لە هەوادا کەم بێت دەردەکەون؛ سەرئێشە، تێکچوونی لێدانی دڵ، کۆکە، بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی، قورس‌بوونی ڕۆیشتن و تەنگەنەفەسی دەگرنەوە.
نیشانە فریاکەوتنییەکان (هەڵئاوسانی توندی سییەکان):
پێویستی بە دەستێوەردانی پزیشکیی خێرا هەیە، لەوانە:
- خنکان یان نەبوونی توانای هەناسەدان.
- کۆکەکردن لەگەڵ دەرچوونی بەلغەمی پەمەیی.
- شین‌بوونی ڕەنگی پێست.
- ئازاری سنگ و ئارەقکردنی زۆر.
- نیگەرانی و سەرلێشێواوی دیار، لەگەڵ نائاسایی‌بوونی لێدانی دڵ.
دەستنیشانکردن و چارەسەری هەڵئاوسانی سییەکان
دەستنیشانکردن پشت بە پشکنینی کلینیکی و پێداچوونەوە بە مێژووی پزیشکی دەبەستێت، هەروەها ئەمانەش لەخۆدەگرێت:
- وێنەگرتنی سنگ بە تیشکی ئێکس.
- پشکنینی لێدانی دڵ.
- تاقیکردنەوەی خوێن بۆ دیاریکردنی ئاستی ئۆکسجین و دووئۆکسیدی کاربۆن.
چارەسەر بە دابینکردنی ئۆکسجین بۆ نەخۆش دەست پێدەکات. پاشان پزیشک بەپێی هۆکارەکە پلانی چارەسەر دیاری دەکات، کە ڕەنگە ئەمانە بگرێتەوە:
- دەرمانی دڵ بۆ کۆنترۆڵکردنی پەستان و لێدانی دڵ.
- دەرمانی میزڕێژ بۆ کەمکردنەوەی شلەی کۆبووەوە.
- بەکارهێنانی مۆرفین بۆ کەمکردنەوەی نیگەرانی و تەنگەنەفەس.
- بەکارهێنانی قەترە بۆ ڕاکێشانی شلە لە سییەکان.
ڕێگاکانی پاراستن لە هەڵئاوسانی سییەکان
بە ڕەچاوکردنی ڕێنماییەکانی خوارەوە دەتوانرێت مەترسییەکان کەم بکرێنەوە:
- پابەندبوون بە دەرمانی دڵی دیاریکراو.
- پەیڕەوکردنی خۆراکێکی تەندروست کە خواردنی خوێی کەم بێت.
- وازهێنان لە جگەرەکێشان و پاراستنی کێشی گونجاو.
- وەرگرتنی ڤاکسینەکانی کاتی خۆی و پەیوەندیکردن بە پزیشک کاتێک کێشەی هەناسەدان دەردەکەوێت.
- پێش ئەنجامدانی چالاکی لە شوێنە بەرزەکان، وەک شاخ‌هەڵکەوتن، ڕاوێژ بە پسپۆڕان بکە.
پرسیارە باوەکان
ئایا ئاو لە سییەکان مەترسیدارە؟
بەڵێ، بە تایبەتی لە دۆخە توندەکاندا کە دەبنە هۆی خنکان؛ چارەسەرنەکردنی خێرایان ڕەنگە ببێتە هۆی خنکان. بەردەوامبوونی دۆخەکەش دەتوانێت پەستان لە شریانی سییەکان زیاد بکات و ببێتە هۆی لاوازی و لەکارکەوتنی دڵ.
ئاڵۆزییەکانی کۆبوونەوەی شلە لە سییەکان چین؟
ڕەنگە ببێتە هۆی ئاوسانی سک و قاچ، کۆبوونەوەی شلە لە پەردەکانی دەوروبەری سییەکان، هەروەها ئاوسان و پڕبوونی جگەر.
کەی دەبێت دەستبەجێ سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر نیشانە مەترسیدارەکانی خوارەوە دەرکەوتن، پێویستە داوای چاودێریی فریاکەوتنی پزیشکی بکەیت:
- قورس‌بوونی زۆری هەناسەدان یان هەستکردن بە خنکان.
- دەرچوونی بەلغەمی پەمەیی لەگەڵ کۆکە.
- شین‌بوونی ڕەنگی پێست.
- ئازاری لەناکاوی سنگ لەگەڵ نائاسایی‌بوونی لێدانی دڵ.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڕێنمایی هەنگاوەکانی تاقیکردنەوەی تشخیصی ئەسمە
- هەناسەدانی دیافراگمی و فتقی دیافراگمی
- نەخۆشییەکانی سییەکان: چارەسەری ئەنفلۆنزا
- دەستنیشانکردنی ئەسم و چارەسەری
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team