کردنەوەی چاو لە خەوتندا، یان لاگوفتالمۆسی شەوانە، واتە چاوەکان بەشێک یان تەواو کراوە دەمێننەوە؛ نزیکەی ١ لە هەر ٢٠ کەس تووشی دەبن.
بۆچی کردنەوەی چاو لە کاتی خەوتندا ڕوودەدات؟
بە گشتی، پەڵکەکان چاو لە خاشاک دەپارێزن و تەڕییەکەی دەپارێزن. هەروەها ڕووناکی ڕادەگرن، کە یارمەتی لەش دەدات بۆ خەوتن مێلاتۆنین بەرهەم بهێنێت. کاتێک پەڵکەکان دادەخرێنەوە، چەند هۆکارێک دەکرێت بەرپرسیار بن:
- پێکهاتەی جەستە: پڕۆپتۆسیس (دەرپەڕینی چاوەکان) کە لە ئەنجامی تووشبوون بە عەفونەت، گرێی شێرپەنجەیی یان نەخۆشیی گرەیڤز ڕوودەدات، دەکرێت ببێتە هۆی ئەوەی پەڵکەکان زۆر بچووک بن بۆ ئەوەی چاو بپۆشن.
- کێشەکانی پەڵکی چاو: لابردنی چەوری، دەرزیی بۆتۆکس یان نەشتەرگەریی پەڵکی چاو دەکرێت ببێتە هۆی کورتبوونی پەڵکەکان یان لاوازیی ماسولکەکانیان.
- زیانی دەمار: برینداربوون، بێڵز پالسی یان نەخۆشییەکانی وەک نەخۆشیی لایم دەکرێت کاری دەمارەکانی ڕوو تێک بدەن.
- برین و شێواندن: نەخۆشییەکانی وەک سندرۆمی ستێڤنز-جۆنسن یان سووتانی کیمیایی دەکرێت جووڵەی پەڵکی چاو سنووردار بکەن.
- هۆکارە دەرەکییەکان: خواردنەوەی زۆری ئەلکۆل یان هەندێک دەرمانی ئارامکەرەوە دەکرێت ببێتە هۆی ئەم دۆخە.
لە هەندێک حاڵەتدا، هۆکارەکە ئیدیۆپاتیکە؛ واتە هیچ هۆکارێکی ناسراو نییە. خەوڕۆیشتن کێشەیەکی جیاوازە، هەرچەندە کەسانی لەو دۆخەدا زۆرجار چاوەکانیان کراوەیە.
نیشانە و مەترسییەکانی لاگوفتالمۆسی شەوانە
لەبەر ئەوەی چاوەکان تەڕ نامێنن، نیشانەکان زۆرجار لە کاتی بەئاگاهاتنەوەدا زۆرترین توندییان هەیە. کەسانی بەساڵاچوو دەکرێت ئەم نیشانانە بە توندییەکی زیاتر هەست پێ بکەن، چونکە بە سروشتی بەرهەمهێنانی فرمێسک لەواندا کەم دەبێتەوە. نیشانە باوەکان ئەمانەن:
- سووربوونەوە و هەستیاری
- تەمبوونی بینین
- هەستی ئازار یان ژان
- فرمێسکی زۆر یان وشکییەکی زۆر
ئەگەر وشکییە بەردەوامەکە چارەسەر نەکرێت، دەکرێت ببێتە هۆی قورحەی قەرنیە، کەراتیت (زیانی قەرنیە)، یان لەدەستدانی بینین. هەروەها، چوونەژوورەوەی ڕووناکی بۆ ناو چاو دەکرێت ببێتە هۆی بەئاگاهاتنەوەی زۆر، کە زۆرجار کوالێتیی خەوتن خراپ دەکات.
دەستنیشانکردن و چارەسەر
پزیشکان زۆرجار ئەم دۆخە بە سەیرکردنی چاوەکان و پێداچوونەوە بە مێژووی پزیشکیی کەسەکە دەستنیشان دەکەن. دەکرێت بە دەست کارکردنی نائاساییی دەمار بپشکنن، یان مایکرۆسکۆپی لامپی شیار بەکاربهێنن بۆ پشکنینی پێکهاتەی چاو.
چارەسەرەکە سەرنج دەخاتە سەر باشترکردنی تەڕیی چاو و ڕێگریکردن لە زیانی قەرنیە:
- چاودێریی ناوخۆیی: پزیشکان دەکرێت مەرهەم بۆ شەو و دڵۆپی چاو بۆ بەکارهێنان لە ڕۆژدا بنووسن.
- کەرەستەی پاراستن: لە حاڵەتە توندەکاندا، ڕەنگە پەڵکەکان بە بەستەرێکی تایبەت داخراو بهێڵرێنەوە، یان چاویلکەی پارێزەر بەکاربهێنرێت کە تەڕی دابین دەکات.
- ژینگە: بەکارهێنانی ئامێری شێدارکەرەوە، خۆپاراستن لە دانانی جێخەو لە نزیک شوێنی هەوای وشک و تاریک ڕاگرتنی ژوورەکە دەکرێت یارمەتیدەر بێت.
- نەشتەرگەری: لە هەندێک حاڵەتدا، نەشتەرگەرەکان دەکرێت پەڵکەکان بەیەکەوە نزیکتر بدوورن، کێشی زێڕ لە پەڵکەکان دابنێن، یان چەوریی پێست پیوند بکەن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
بۆشاییە بچووکەکان زۆرجار بە مژگەکان دەشاردرێنەوە، بۆیە دۆخەکە دەتوانێت بە ئاسانی نەبینرێت. ئەگەر ئەمانەت هەبوو، داوای ڕاوێژی پزیشکی بکە:
- وشکیی بەردەوامی چاو کە بەیانیان خراپتر دەبێت.
- سووربوونەوە یان هەستیاریی بەردەوامی چاو.
- نیشانەکان کە کاریگەری لەسەر کوالێتیی گشتیی خەوتنت دادەنێن.
پرسیارە باوەکان
ئایا خەوتن بە چاوە کراوەکان باوە؟
بەڵێ، تا ڕادەیەک باوە و نزیکەی ٥٪ی دانیشتوان دەگرێتەوە.
ئایا ئەم دۆخە دەکرێت زیانی هەمیشەیی دروست بکات؟
ئەگەر چارەسەر نەکرێت، نەبوونی تەڕی دەکرێت ببێتە هۆی کونبوونی قەرنیە، قورحەی قەرنیە و لەدەستدانی بینین.
چۆن دەتوانم لە ماڵەوە چاوەکانم بپارێزم؟
دەتوانیت هەوڵ بدەیت پێش خەوتن خواردنەوەی ئەلکۆل کەم بکەیتەوە، ئامێری شێدارکەرەوە بەکاربهێنیت و لە ماوەی ڕۆژدا چاوەکانت بە تەواوی زیاتر بپەرژێنیت بۆ پاراستنی تەڕییان.
بەیاننامەی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە، دەستنیشانکردن یان چارەسەر نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خەونی ئاگادار مەترسیدارە؟ ڕاستییەکان
- پشووی قووڵی بێ خەو بۆ ئارامیی قووڵ
- پێڵاوی فەرمی و جلپۆشاندنی منداڵ بۆ خەوتن
- فلجی خەو: نیشانەکان و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team