بزانە چۆن ئامێری ئەلیکترۆنی خولی سروشتی خەوتنت تێک دەدەن، بە کەمکردنەوەی مێلاتۆنین و زیادکردنی وریایی پێش خەوتن.
بۆچی ئامێری ئەلیکترۆنی ناهێڵن بخەویت
لەشی مرۆڤ بە پێی خولی ٢٤ کاتژمێری خەوتن و بەئاگابوون کار دەکات. لە بەیانیاندا، لەش کۆرتیزۆڵ بەرهەم دەهێنێت بۆ زیادکردنی وریایی. کاتێک تاریکی دێت، مێلاتۆنین دەردەدات؛ ئەو هۆرمۆنەیە کە ئاگاداری لەش دەکات کاتی خەوتنە.
زۆرێک لە ئامێرە ئەلیکترۆنییەکان، لەوانە تابلێت، مۆبایلی زیرەک، کۆمپیوتەر و ئامێری خوێندنەوەی ئەلیکترۆنی، ڕووناکییەکی دەردەدەن کە لە شەپۆلی کورتدا چڕییەتیی زیاترە و بە گشتی پێی دەوترێت ڕووناکی شین. ئەم جۆرە ڕووناکییە ــ کە لە لامپی LED و فلۆرەسێنتیشدا هەیە ــ دەتوانێت بەرهەمهێنانی مێلاتۆنین دوا بخات یان کەم بکاتەوە. ئەم پرۆسەیە دۆخێکی هەڵچوونی نێرڤی و فیزیۆلۆژی دروست دەکات و وادەکات هەست بە بێخەوی بکەیت، لە کاتێکدا پێویستە خۆت بۆ خەوتن ئامادە بکەیت.
جگە لە خودی ڕووناکییەکە، بەشداری‌کردن لە ناوەڕۆکی هەژێنەر وەک ئیمەیڵی کار، یاری یان تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیش دەتوانێت ئارامگرتن قورس‌تر بکات. کۆبوونەوەی ئەم هۆکارانە دەتوانێت ببێتە هۆی:
- زیادبوونی کاتی خەوتن: ماوەیەکی زیاتر بەسەربردن بۆ ئەوەی خەوتنت لێ بکەوێت.
- کەمبوونەوەی کوالێتی خەوتن: کەمبوونەوەی ئەو ماوەیەی لە خەوتنی REM و خەوتنی قووڵی هێواشدا بەسەری دەبەیت؛ ئەمانە بۆ کارکردنی مەعریفەیی گرنگن.
- تێکچوونی خولەکان: دواخستنی کاتی ناوخۆیی و سروشتی لەش.
منداڵان بە تایبەتی ئاسانتر تووشی ئەم تێکچوونانە دەبن و لەوانەیە بەهۆی خەوتنی خراپ‌کوالێتییەوە لە ڕۆژدا ماندووتر بن.
بەڕێوەبردنی بەکارهێنان و پاراستنی ئامێرە ئەلیکترۆنییەکان
دوورکەوتنەوە لە شاشە لە چەند کاتژمێری پێش خەوتندا کاریگەرترین ڕێگایە، بەڵام هەندێک کەس پێویستیان بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا بۆ کار یان خوێندن هەیە. ئەگەر نەتوانیت لە شاشە دوور بکەویتەوە، ئەم ڕێکارانە لەبەرچاو بگرە:
- ڕێکخستنەکان بگۆڕە: «دۆخی شەو» بەکاربهێنە بۆ کەمکردنەوەی ڕووناکی شاشە و کەمکردنەوەی دەرچوونی ڕووناکی شین.
- ڕووناکیی ژوورەوە بگۆڕە: ڕووناکیی ناوەوەی کاڵ بەکاربهێنە. ئاستی ١٠٠ لوکس یان زیاتر دەتوانێت کاریگەری لەسەر خولی خەوتنت دابنێت. ڕووناکیی سوور، پرتەقاڵی و زەرد کاریگەرییەکی کەم یان هیچ کاریگەرییەکیان لەسەر خولی ڕۆژانەی لەش نییە.
- ئامێری یارمەتیدەر بەکاربهێنە: چاویلکەی «بلۆکەری شین» بە شوشەی پرتەقاڵی دەتوانێت چاوەکان لە تیشکەکان بپارێزێت.
- سنوور دابنێ: ژووری خەوتن بکە بە شوێنێک کە شاشەی تێدا نەبێت و لە کاتژمێری کۆتایی پێش خەوتندا ڕۆتینێکی ئارامبەخش، بەبێ ئامێری ئەلیکترۆنی، دابمەزرێنە.
- بەکارهێنانی ڕۆژانە سنووردار بکە: بەکارهێنانی زۆری شاشە لە ڕۆژدا، بە تایبەتی لە نێوان گەنجاندا، دەتوانێت ببێتە هۆی کەمبوونەوەی ماوەی خەوتن و کەمیی گشتیی خەوتن.
پرسیارە باوەکان
بۆچی ئامێرە ئەلیکترۆنییەکان ناهێڵن بخەویت؟
شاشەکان ڕووناکی شین دەردەدەن کە مێلاتۆنین، هۆرمۆنی بەرپرسی هەستکردن بە خەواڵوویی، کەم دەکاتەوە. هەروەها، ناوەڕۆکی هەژێنەر دەتوانێت وریایی زیاد بکات و ئارامگرتن قورس بکات.
ئامێری خوێندنەوەی ئەلیکترۆنی جیاوازتر لە مۆبایل کاریگەری لەسەر خەوتن دادەنێت؟
ئامێرەکانی وەک Nook یان Kindle ڕووناکی شین دەردەدەن، بەڵام بە گشتی نەک بە هەمان ئاستی ئامێرە ئەلیکترۆنییەکانی تر. هێشتا پێشنیار دەکرێت ڕووناکیی شاشە تا ئەوپەڕی تواناکەت کەم بکەیتەوە.
ڕووناکیی ژووری خەوتن گرنگە؟
بەڵێ. ڕووناکیی زۆر لە ژووری خەوتندا دەتوانێت بەرهەمهێنانی مێلاتۆنین لە شەودا تا ٩٠ خولەک کەم بکاتەوە، بە بەراورد بە بەکارهێنانی ڕووناکیی کاڵ.
کەی پزیشک ببینیت
ئەگەر تۆ یان منداڵەکانت تووشی کەمیی درێژخایەنی خەوتن، ماندوویی بەردەوامی ڕۆژانە، یان نەتوانینی بەرچاو بۆ خەوتن دەبن، سەرەڕای باشترکردنی ڕەفتارەکانتان لە شەودا، ڕاوێژ بە پێشکەشکاری چاودێری تەندروستی بکەن.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی پێکناهێنێت.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نیشانەکانی تێکچوونی خەو و هۆکارەکانی
- دەرمانی دژەهەستیاری چی دەکات؟ بنادریل و خەوتن
- هۆکار و چارەی خەواڵووم بەڵام خەوم نایەت
- دۆخی فڕۆکە بۆ خەو و سەرنج
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team