ڤیتامینی جوانی ناوی ڤیتامین C و بیۆتینە، چونکە هەردووکیان لە زیادکردنی تازەیی پێست و تەندروستی قژ و ناخنەکاندا ڕۆڵ دەبینن.
ڤیتامینی جوانی چییە و لە چی پێکدێت؟
ئەم زاراوەیە ئاماژە بە یەک توخم ناکات، بەڵکو کۆمەڵێک ڤیتامین دەگرێتەوە کە پشتگیری لە دەرکەوتنی دەرەوە و تەندروستی گشتی دەکەن:
- ڤیتامین C (ئاسکۆربیک ئەسید): دژە ئۆکسیدانێکە کە لە ئاو دەتوێتەوە؛ یارمەتی بەرهەمهێنانی کۆلاجین دەدات کە بۆ نەرمونیانی پێست و گەشەی ئێسک پێویستە، هەروەها خانەکان لە زیانپارێزی دەکات.
- بیۆتین (ڤیتامین B7): سەر بە گروپی ڤیتامینەکانی B ـە، بەشداری لە دروستکردنی پرۆتینی کێراتین دەکات و پشتگیری لە پرۆسەکانی میتابۆلیزم دەکات بۆ گۆڕینی خواردن بۆ وزە.
سوودەکانی ڤیتامین C بۆ ڕووخسار و پێست
ڤیتامین C بە چەندین ڕێگا دەرکەوتنی پێست باشتر دەکات:
- یەکسانکردنی ڕەنگ: دەرچوونی پەڵەی مێلانین کەم دەکات، و ئەمەش پەڵە تاریکەکان کەم دەکاتەوە.
- دژە پیر بوون: دەرکەوتنی هێڵە وردەکان و چرووکەکان کەم دەکاتەوە و ڕێگری لە شل‌بوونەوەی پێست دەکات.
- شێدارکردن و پاراستن: شێداری پێست دەپارێزێت، چاوەخەوەکان کەم دەکاتەوە و لە زیانەکانی تیشکی خۆر دەپارێزێت.
- چاککردنەوە: خێرایی چاکبوونەوەی برین زیاد دەکات و نیشانەی برین کەم دەکاتەوە.
سەبارەت بە قژ، یارمەتی پاراستنی ڕەنگی سروشتی یان ڕەنگکراوی دەدات و بەهۆی ڕۆڵی لە بەرهەمهێنانی کۆلاجین و هەڵمژینی ئاسن، شکانی قژ کەم دەکاتەوە.
کاریگەریی بیۆتین لەسەر تەندروستی و جوانی
بیۆتین بە شێوەی خوارەوە بەشداری لە باشترکردنی لایەنە جوانکاری و تەندروستییەکاندا دەکات:
- قژ و ناخن: ناسکی و شکانی ناخن چارەسەر دەکات، و یارمەتی بەهێزکردنی گەشەی قژ دەدات لەو کەسانەی بەهۆی کەمی ئەم ڤیتامینەوە قژیان دەڕژێت.
- پێست: لەوانەیە یارمەتی چارەسەرکردنی هەوکردنەکانی پێست و ڕەشەڵەکی سوور و پەڕپەڕ لە دەوری لووت و دەم و چاوەکاندا بدات.
- تەندروستی گشتی: یارمەتی ڕێکخستنی شەکری خوێن لە نەخۆشانی شەکرەدا دەدات، پشتگیری لە گەشەی منداڵی لە سکدا لە ماوەی دووگیانیدا دەکات، و بە دۆزی تا ٣٠٠ ملغ لە ڕۆژێکدا بەرهەمهێنانی چینە پارێزەرەکەی مایلین بۆ دەمارەکان لە نەخۆشانی سکلێرۆزی چەندگانه‌دا پشتگیری دەکات.
چۆنیەتی بەکارهێنانی سێرەمی ڤیتامینی جوانی بۆ پێست
لە کاتی بەکارهێنانی سێرەمی ڤیتامین C لەسەر پێست، ئەمانە لەبەرچاو بگرە:
- ڕێژەی چڕی: باشترە لە نێوان ١٠% و ٢٠% بێت؛ چونکە ڕێژەی بەرزتر لەوانەیە ببێتە هۆی هەستیاربوونی پێست.
- تاقیکردنەوەی هەستیاری: بڕێکی کەم لە شوێنێکی شاراوە وەک بازوو بۆ ماوەی ٢٤ کاتژمێر دابنێ پێش ئەوەی لەسەر ڕووخسار بەکاریبهێنیت.
- شێوازی بەکارهێنان: ڕووخسار بە باشی بشۆ، پاشان سێرەمەکە دابنێ (ڕۆژانە یەک یان دوو جار، یان هەر ٨ کاتژمێرێک جارێک بەپێی هەندێک ڕاسپاردە)، پاشان کرێمی شێدارکەر بەکاربهێنە.
سەرچاوەکانی خۆراک و هۆکارەکانی کەمی ڤیتامین
سەرچاوە سروشتییەکان
- ڤیتامین C: لە میوە ترشەکان، پرتەقاڵ، کیوی، مانگۆ، تووت‌فرەنگی، بروکلی، سپیناخ و جەعفەریدا هەیە.
- بیۆتین: لە زەردەی هێلکە، گوێز، جگەر، گورچیلە، دانەوێڵەی تەواو، مۆز و قارچدا هەیە.
هۆکارەکانی کەمی ڤیتامین و ڕێگریکردن
کەمی ڤیتامینەکان بەهۆی خراپی خۆراک، جگەرەکێشان، زۆرخواردنەوەی کحول، یان لە ماوەی دووگیانی و شیرداندا ڕوودەدات.
- نیشانەکانی کەمی ڤیتامین C: ماندووبوون، لاوازی گشتی و نەخۆشیی سکۆربۆت دەگرێتەوە کە خوێنبەربوونی پووک و ئازاری جومگەکان لێیەوە دروست دەبێت.
- نیشانەکانی کەمی بیۆتین: لەوانەیە بە شێوەی ڕەشەڵەکی پێست یان دابەشبوونی نائاسایی چەوری لە ڕووخساردا دەرکەوێت.
پرسیارە باوەکان
ڤیتامینی جوانی و چاوەکان چییە؟
ڤیتامین C یارمەتی شێدارکردنی ناوچەی دەوری چاوەکان دەدات، و ئەمەش یارمەتی کەمکردنەوەی دەرکەوتنی چاوەخەوەکان دەدات.
ئایا بیۆتین قژ پڕتر دەکات؟
بەڵێ، دەتوانێت یارمەتی بەهێزکردنی گەشەی قژ بدات ئەگەر هۆکاری ڕژان یان تەنگبوونەوەی قژ کەمی بیۆتین لە جەستەدا بێت.
ڕۆژانە چەند ڤیتامین C پێویستە؟
پیاوان ڕۆژانە پێویستیان بە ٩٠ ملغ هەیە، لە کاتێکدا ژنان ڕۆژانە پێویستیان بە ٧٥ ملغ هەیە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
لەو حاڵەتانەی خوارەوەدا پێویستە ڕاوێژ بە پسپۆڕ بکرێت:
- دەرکەوتنی سووربوونەوە یان هەستیاربوونی پێست لە کاتی بەکارهێنانی بەرهەمە موضعییەکاندا.
- هەستکردن بە ماندووبوونی زۆر یان دەرکەوتنی نیشانەکانی نەخۆشیی سکۆربۆت.
- ویستنی خواردنی پاشکۆی بیۆتین لە ماوەی دووگیانیدا، بۆ خۆپاراستن لە دۆزی بەرز کە لەوانەیە زیان بە منداڵی لە سکدا بگەیەنێت.
- کاتێک مەبەست چارەسەرکردنی ڕژانی قژە، بۆ دیاریکردنی هۆکاری ورد پێش دەستپێکردن بە پاشکۆکان.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هەڵبژاردنی پاشکۆی خۆراکی بە دروستی
- کەمی ڤیتامینی D لە سعودیەکان: هۆکار و چارەسەر
- کڕیمی دژە خۆر و ڤیتامینی D
- ئۆمێگا ٣ لەگەڵ ڤیتامین C: سوود و سەرچاوەکان
- زیاتر دەربارەی ڤیتامین و کانزاکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team