ڕێنماییەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی، ڤاکسین و کوتان دیاری دەکەن بۆ پاراستنی منداڵان لە نەخۆشییە گواستراوە مەترسیدارەکان.
لیستی ڤاکسین و کوتان کە ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی پێشنیاری دەکات
کۆمەڵێک ڤاکسین هەن کە بۆ هەموو منداڵان لە سەرتاسەری جیهان پێشنیار دەکرێن، لەوانە:
- هەوکردنی جگەرەی B: بۆ هەموو منداڵان دەدرێت. منداڵانی پێشوەختە لەدایکبوو یان ئەوانەی کێشیان لە ٢ کغ کەمترە، دەتوانرێت لە کاتی لەدایکبوون دۆزێکیان پێ بدرێت؛ ئەم دۆزە لە دۆزە بنەڕەتییەکاندا هەژمار ناکرێت.
- شلەڵی ئەندامەکان: ڤاکسینی زارەکی لەگەڵ لانیکەم یەک دۆز لە ڤاکسینی ناچالاک بەکاردەهێنرێت. لە ناوچەکانی تووشبوو بە بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە، ڤاکسینی زارەکی لە کاتی لەدایکبوون دەدرێت.
- ڤاکسینی سێ‌گانه: لە دژی دیفتیریا، کزاز و سیاهۆق پاراستن دەکات. زوو دەدرێت بۆ پێشگیری لە کۆکەی سیاهۆق، کە لە مانگەکانی یەکەمی ژیاندا دەکرێت ببێتە هۆی مردن.
- باسیلسی کالمێت-گێرەن (BCG): لە ناوچەکانی بڵاوبوونەوەی توبرکولۆز یان جوزام بەکاردەهێنرێت و لە کاتی دووگیانیدا نابێت بەکاربهێنرێت.
- میکرۆبی پەنیومۆکۆک: بۆ هەموو ئەو گرووپانەی بۆیان دیاریکراوە و بۆ کەسانی لاوازی بەرگریی جەستە سەلامەتە، بەڵام توێژینەوە لەسەر سەلامەتیی بەکارهێنانی لە کاتی دووگیانیدا نییە.
- ڤایرۆسی ڕۆتا: باشترە لە تەمەنی ٦ هەفتەوە دەست پێ بکرێت؛ بۆ کەسانی تەمەنیان لە دوو ساڵ زیاترە پێشنیار ناکرێت.
- سورێژە و سورێژەی ئەڵمانی: بۆ هەموو منداڵان دوو دۆز لە ڤاکسینی سورێژە پێشنیار دەکرێت. لە کاتی دووگیانیدا ڤاکسینی سورێژەی ئەڵمانی نابێت بدرێت، بۆ ئەوەی لە شێواندنی لەدایکبوون بپارێزرێت.
- ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی (HPV): بە کچانی تەمەنی ٩ تا ١٤ ساڵ دەدرێت بۆ پێشگیری لە شێرپەنجەی ملی منداڵدان؛ لە کاتی دووگیانیدا نابێت بەکاربهێنرێت.
- هێموفیلوس ئینفلۆنزا B: بە منداڵانی تەمەنی ٦ هەفتە تا ٥٩ مانگ دەدرێت، بەڵام منداڵانی تەندروستی تەمەنیان گەیشتووەتە پێنج ساڵ پێویستیان پێی نییە.
ڤاکسینە تایبەتەکان بۆ ناوچە یان بارودۆخی دیاریکراو
هەندێک پێشنیار بە پێی شوێنی جوگرافی یان ئاستی مەترسی جیاواز دەبن:
- ناوچە دیاریکراوەکان: ڤاکسینی هەوکردنی مێشکی ژاپۆنی، تاوە زەرد (بۆ ئەوانەی هەستیارییان بە هێلکە هەیە یان بەرگریی جەستەیان لاوازە نابێت بەکاربهێنرێت)، و هەوکردنی مێشک کە بە کەنیسە دەگوازرێتەوە لەخۆدەگرن.
- ناوچە مەترسیدارەکان: ڤاکسینی تایفۆئید، کۆلێرا (دووگیانان، دایکانی شیردەر و تووشبووانی ئایدز دەتوانن جۆری زارەکی وەربگرن)، میکرۆبی مێنینگۆکۆک (بۆ دووگیانان سەلامەتە)، هەوکردنی جگەرەی A، و ڤاکسینی هارە بۆ ئەوانەی لەگەڵ ئاژەڵی تووشبوو کار دەکەن لەخۆدەگرن.
- ڤاکسینی زیادە: لە شوێنەکانی کە نەخۆشییەکانی کوشکە و ئاوڵەکە بە بارگرانییەکی تەندروستی دادەنرێن، ڤاکسینیان پێشنیار دەکرێت.
پرسیارە باوەکان
ڕۆڵی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی لە ڤاکسین‌داندا چییە؟
ڕێنمایی و پێشنیاری نوێکراوە لەسەر ڤاکسینە ڕۆتینییەکان بڵاودەکاتەوە بۆ پاراستنی منداڵان لە نەخۆشییە گواستراوەکان کە کێشەیەکی تەندروستیی جیهانین.
ئایا لە کاتی دووگیانیدا دەتوانرێت هەندێک ڤاکسین بدرێت؟
بەپێی جۆری ڤاکسین جیاوازە؛ بۆ نموونە، ڤاکسینی میکرۆبی مێنینگۆکۆک و ڤاکسینی وەرزیی ئینفلۆنزا (بۆ پاراستنی منداڵە شیرخۆرەکە لە ڕێگەی دایکەوە) سەلامەتن، بەڵام نابێت ڤاکسینەکانی وەک باسیلسی کالمێت-گێرەن، سورێژەی ئەڵمانی و ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی بەکاربهێنرێن.
کەی ڤاکسینی زارەکیی شلەڵی ئەندامەکان لە کاتی لەدایکبوون دەدرێت؟
بە منداڵانی دانیشتووی ناوچەکانی بڵاوبوونەوەی شلەڵی ئەندامەکان، بە زووترین کات دوای لەدایکبوونیان دەدرێت.
کەی پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت؟
لەو بارودۆخانەدا پێویستە پەیوەندی بە دابینکەری چاودێریی تەندروستی بکرێت:
- کاتێک مەبەستتان گەشتکردنە بۆ ناوچەیەک کە تاوە زەرد یان هەوکردنی مێشک کە بە کەنیسە دەگوازرێتەوە تێیدا بڵاوە.
- ئەگەر پێش تەمەنی پازدە ساڵی، منداڵەکە دۆزێکی ڤاکسینی سورێژەی لەدەست دابێت.
- کاتێک بەردەوام لەگەڵ ئاژەڵانی دەکرێت تووشی هارە بووبن مامەڵە دەکرێت.
- بۆ دڵنیابوون لە خشتەی گونجاوی دۆزە پشتیوانییەکان بەپێی تەمەنی منداڵەکە.
بەیاننامەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پسپۆڕی پزیشکی نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڤاکسینی ئەنفلۆنزا بۆ پاراستنی ساڵانە
- دۆزی یادەوەری: بۆچی دوای ڤاکسینیش پێویستە؟
- دەرزی هەپاتیت: جۆرەکان و پاراستن
- ڤاکسینە گرنگەکان بۆ چوون بۆ حەج
- زیاتر دەربارەی ڤاکسین و کوتان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team