ڕێنمایی گشتی حەوت تا نۆ کاتژمێر خەو بۆ گەورەساڵان پێشنیار دەکات؛ توێژینەوەکانیش دەڵێن ژنان بەڕاستی چەند دەخەون؟ بە گشتی کەمێک زیاتر لە پیاوان دەخەون.
ئایا ژنان بەڕاستی چەند دەخەون؟
داتا کەموکوڕییەکی بچووک لە ماوەی خەودا پیشان دەدات؛ ژنان بە تێکڕا ١١ خولەک زیاتر لە پیاوان دەخەون. بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە ژنان بە هۆکاری بایۆلۆژییەوە پێویستیان بە خەوی زیاترە. لەبری ئەوە، ڕەنگە ژنان کاتی زیاتر لە جێگا بەسەر ببەن بۆ قەرەبووکردنەوەی ئەو خەوەی کە زۆرجار دەبڕێت یان پشوودەر نییە.
لە داتاکاندا ناکۆکییەک هەیە: لە کاتێکدا ژنان لە ڕاپرسییەکاندا زۆرجار دەڵێن کوالێتی خەویان خراپترە، چاودێری لە تاقیگەی خەودا پیشان دەدات کە ڕەنگە کوالێتی خەویان باشتر بێت، لەوانەش کاتی زیاتر لە قۆناغە قووڵەکانی خەودا.
بۆچی ژنان لە هەندێک قۆناغی ژیاندا پشووی زیاتر پێویستە؟
لە کاتێکدا پێویستیی بنەڕەتی بە خەوی باش بۆ هەردوو ڕەگەزەکە نزیکەی یەکسانە، هۆکاری دیاریکراوی فیزیۆلۆژی و کۆمەڵایەتی دەتوانن پێویستی ژنان بە چاکبوونەوە زیاد بکەن.
گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان
گۆڕانکارییەکانی پرۆجێستیرۆن و ئیسترۆجین دەتوانن شێوازی خەوتن تێک بدەن:
- مانگانە: گۆڕانی هۆرمۆنەکان لە ماوەی سووڕەکەدا دەتوانێت کوالێتی خەو کەم بکاتەوە. ئەوانەی تووشی نەخۆشیی پێش مانگانەی توند (PMDD) یان نیشانەکانی پێش مانگانە (PMS) دەبن، زۆرجار بێئارامیی توندتریان هەیە.
- دووگیانی: ناڕەحەتیی جەستەیی، میزکردنی زۆر و نیگەرانی دەتوانن ڕێگری لە پشوودان بکەن. لە سێیەمی سێیەمی دووگیانیدا، نزیکەی ٤٠%ی کەسانی دووگیان نیشانەکانی بێخەویان هەیە.
- وەستانی مانگانە: کەمبوونەوەی مێلاتۆنین و هۆرمۆنە سێکسییەکان دەتوانێت ببێتە هۆی عارەقی شەوانە و گەرماوە، کە خەوتن بەردەوامبوونی قورس‌تر دەکات.
تەندروستی دەروونی و تێکچوونی خەو
ژنان زیاتر لە پیاوان تووشی دڵەڕاوکێ، خەمۆکی و بێخەوی دەبن. ئەم دۆخانە زۆرجار بازنەیەک دروست دەکەن کە خەوی خراپ هەستی باشبوون خراپتر دەکات و تێکچوونی دەروونی خەوتن دەخاتە قورساییەوە. هەروەها، لە کاتێکدا وەستانی هەناسەی خەوی ڕێگر زیاتر لە پیاواندا باوە، ڕەنگە ئەم دۆخە لە ژناندا بە نەزانراوی بمێنێتەوە، چونکە نیشانەکانیان لە شێوە کلینیکییە باوەکان جیاوازن.
ڕۆڵە کۆمەڵایەتی و چاودێریکارییەکان
ڕۆڵەکانی ڕەگەز زۆرجار کاریگەرییان لەسەر ماوەی خەو هەیە. ئەگەری ئەوە زیاترە کە ژنان لە شەودا بەهۆی چاودێریکردنی ئەندامانی خێزانەوە لە خەو هەڵبستن. لە گروپی تەمەنی ٢٥-٤٤ ساڵ، لەو خێزانانەی منداڵیان هەیە، زیاتر لە نیوەی ژنان شەوانە کەمتر لە حەوت کاتژمێر دەخەون؛ بە بەراورد لەگەڵ ٣٨%ی پیاوان.
ڕێکارەکانی باشترکردنی خەو
باشترکردنی ڕەفتارەکانی خەوی تەندروست دەتوانێت یارمەتی هەمووان بدات پشوویەکی باشتر و پڕبەرهەمتر وەربگرن. ڕەفتارە پێشنیارکراوەکان ئەمانەن:
- بەردەوامبوون لە خشتەیەکی یەکسان بۆ کاتی هەستان و چوونە جێخەو.
- ژووری خەو تاریک، بێدەنگ و فێنک ڕابگرن.
- لە خواردنەوەی کحولی، کافایین، تووتن و خواردنی قورس لە کۆتایی ڕۆژدا خۆ بپارێزن.
- کاتی بەکارهێنانی شاشە پێش خەوتن سنووردار بکەن.
- بە شێوەیەکی بەردەوام چالاکیی جەستەیی ئەنجام بدەن.
پرسیارە باوەکان
بۆچی ژنان زیاتر لە پیاوان پێویستیان بە خەوە؟
هەرچەندە بە شێوەی گشتی پێویستیان بە خەوی زیاتر نییە، ژنان زۆرجار بەهۆی گۆڕانی هۆرمۆنی لە دووگیانی یان وەستانی مانگانە و بەرپرسیارییە زیاترەکانی چاودێریکاری، ڕووبەڕووی پچڕانی زیاتر لە خەو دەبنەوە.
ژنان چەند کاتژمێر خەویان پێویستە؟
پێشنیاری گشتی بۆ گەورەساڵان ئەوەیە شەوانە حەوت تا نۆ کاتژمێر خەوی باش بکەن، بەبێ جیاوازیی ڕەگەز.
چی وای لە ژنێک دەکات زۆر بخەوێت؟
هۆکارەکانی وەک دووگیانی، وەستانی مانگانە یان دۆخە بنەڕەتییەکانی وەک خەمۆکی و دڵەڕاوکێ دەتوانن پێویستی بە خەوی چاکبوونەوە زیاد بکەن، یان وا بکەن کە کاتی زیاتر لە جێگا بەسەر ببرێت بۆ قەرەبووکردنەوەی پشووی پچڕاو.
کەی پێویستە پزیشک ببینن؟
ئەگەر ئەم نیشانە ئاگادارکەرەوانەیەی خوارەوەتان هەیە، ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێریی تەندروستی بکەن:
- بێخەویی بەردەوام یان نەتوانین دوای لە خەو هەستان، دیسان بخەونەوە.
- خەواڵوویی درێژخایەنی ڕۆژانە، سەرەڕای ئەوەی کاتی پێویست لە جێخەودا بەسەر دەبەن.
- عارەقی شەوانە یان گەرماوەی توند کە خەو تێک دەدەن.
- نیشانەکانی وەستانی هەناسەی خەو، وەک خەڕەخەڕی بەرز یان هەناسەهەڵمژین لە شەودا.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە، دەستنیشانکردنی نەخۆشی یان چارەسەر نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- زۆرخەوی: نیشانەکان، هۆکارەکان و چارەسەر
- سندرۆمی دواخستنی قۆناغی خەو: نیشانە و چارەسەر
- سترێس دەبێتە هۆی بێخەوی؟
- کولێری بێ پەنجەرە بۆ ژووری نووستن
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team