ڕینیتی نائەلێرژی دۆخێکە کە گیراوی لووت، ئاودەڕانی و پژمینی بەردەوامی لێدەکەوێتەوە، بەبێ هۆکاری ئەلێرژیی دیار؛ گەورەساڵان و منداڵان تووشی دەبن.
ڕینیتی نائەلێرژی چییە و نیشانەکانی چین؟
ئەم دۆخە لە نیشانەکانی تاوە هەشەوە دەچێت، بەڵام بە گشتی خارش لە چاو، قوڕگ یان لووت دروست ناکات. نیشانەکان لە ماوەی ساڵدا بە شێوەیەکی پچڕپچڕ دەردەکەون و ئەمانە دەگرنەوە:
- ئاودەڕانی لووت یان گیراوی لووت.
- پژمینی دووبارە.
- کۆکە.
- کۆبوونەوەی بەڵغەم لە قوڕگدا.
هۆکارەکان و فاکتەرەکانی مەترسیی ڕینیتی نائەلێرژی
ئەم کێشەیە بەهۆی فراوانبوونی خوێنبەرەکانی لووتەوە ڕوودەدات، کە وای لێدەکات پەردەی ناو لووت بە خوێن و دەرهاویشتە پڕ ببێت. هاندەرەکان جۆراوجۆرن و ئەمانە دەگرنەوە:
- ژینگە و کار: بەرکەوتن بە دووکەڵ، تۆز، بۆنی بەهێز یان هەڵمی کیمیایی.
- کەشوهەوا: گۆڕانکاریی پلەی گەرمی و شێداری.
- خواردن: خواردنەوەی کحول یان خواردنی خواردنی توند و گەرم.
- دەرمانەکان: وەک ئەسپیرین، ئیبۆپڕۆفین، هەندێک دەرمانی فشاری خوێن و دژەخەمۆکییەکان. هەروەها بەکارهێنانی زۆری سپرەی لووتی دژەگیراوی، جۆرێک دروست دەکات کە بە «ڕینیتی دەرمانی» ناسراوە.
- هۆکاری دیکە: گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان (وەک دووگیانی، سووڕی مانگانە و کەمکاریی تیروئید)، تووشبوون بە ڤایرۆس، گەڕانەوەی ترشیی گەدە، یان خەوتن بەسەر پشتەوە.
ئەگەری تووشبوون لە ژناندا بەهۆی هۆرمۆنەکان، لە کەسانی تەمەنی سەرووی ٢٠ ساڵ و لەوانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە، وەک شەکرە، زیاترە.
دەستنیشانکردن و چارەسەری ڕینیتی نائەلێرژی
دەستنیشانکردن پشت بە لابردنی ئەلێرژی دەبەستێت، بە تاقیکردنەوەی پێست یان خوێن؛ هەروەها بە بەکارهێنانی ئەندۆسکۆپی لووت یان وێنەگرتنی تۆمۆگرافیای کۆمپیوتەری دڵنیایی لە تەندروستیی سینوسەکان وەردەگیرێت.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری پزیشکی
- سپرەی لووت: خوێی ئاوی بۆ پاککردنەوەی ڕێڕەوەکانی لووت، سپرەی کۆرتیکۆستێرۆید بۆ کەمکردنەوەی هەوکردن، و سپرەی دژەهیستامین لەخۆدەگرێت.
- دەرمانی تایبەت: وەک دژەکۆلینەرژیکەکان بۆ چارەسەری ئاودەڕانی لووت و دەرمانی دژەگیراوی کە خوێنبەرەکان تەسک دەکاتەوە.
- نەشتەرگەری: لەوانەیە لە کەیسەکانی لاربوونی دیواری ناو لووت یان هەوکردنی درێژخایەنی سینوس پێویست بێت.
ئامۆژگاریی چاودێریی خۆ و پێشگیری
- هەموو ڕۆژێک لووت بشۆ بە بەکارهێنانی قاپی نێتی یان ئاوی خوێ، بە مەرجێک ئاوی سترێلکراو یان مقەتر بەکاربهێنرێت.
- زۆر شلە بخۆرەوە و لە خواردنەوەی کافایین‌دار دوور بکەوە.
- لە ژوورە وشکەکاندا ئامێری تەڕکەری هەوا بەکاربهێنە و هەڵمی ئاوی گەرم هەڵمژە.
- لە هاندەرە ناسراوەکان دوور بکەوە و دەرمانی دژەگیراوی لووت بە زیاده‌ڕەوی بەکارمەهێنە.
ئاڵۆزییە ئەگەرییەکان
گیراوی بەردەوامی لووت لەوانەیە ببێتە هۆی:
١. پۆلیپی لووت: گەشەی نەرم و بێ‌مەترسی لە پەردەی ناو لووت کە ئەگەر گەورە ببێت، لەوانەیە ڕێگری لە هەناسەدان بکات.
٢. هەوکردنی سینوس: بەهۆی ئاوسانی پەردەکانی ناو کونەکانی لووتەوە.
٣. کاریگەری لە ژیانی ڕۆژانە: کەمبوونەوەی بەرهەمهێنان لە کار یان خوێندندا.
پرسیارە باوەکان
ئەم هەوکردنە چۆن لە ئەلێرژی جیاوازە؟
ڕینیتی نائەلێرژی بەبێ وەڵامی ئەلێرژی بەرامبەر ماددەیەکی دیاریکراو دەردەکەوێت و بە گشتی ئەو خارشە دروست ناکات کە ئەلێرژی پێی ناسراوە.
ئایا دەرمانی دژەهیستامینی دەمەکی کاریگەری لە چارەسەردا هەیە؟
وا دیار نییە دژەهیستامینەکانی بە دەمەوە خواردراو لە چارەسەری ئەم دۆخەدا هەمان کاریگەرییان هەبێت کە لە چارەسەری جۆرە ئەلێرژییەکاندا هەیانە.
ئایا چارەسەری جێگرەوە هەیە؟
هەندێک توێژینەوەی بچووک ئاماژە بەوە دەکەن کە دانانی کەپساسین (پێکهاتەیەکی بیبەری توند) لە ناو لووتدا لەوانەیە گیراوی کەم بکاتەوە، بەڵام پێویستی بە توێژینەوەی زیاتر هەیە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، پێشنیار دەکرێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- خراپتربوونی بەرچاوی نیشانەکان.
- وەڵامنەدانەوە بە چارەسەری ماڵەوە یان دەرمانەکانی بەبێ ڕەچەتە.
- دەرکەوتنی کاریگەریی لاوەکیی ناخۆش بەهۆی بەکارهێنانی دەرمانە چارەسەرییەکان.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری ئاوی لووت و ڕێگا کاریگەرەکان
- سینوزیتی حاد: نیشانە و چارەسەر
- چارەسەری سینوزیتی مزمن
- لاربوونی پەردەی لووت و ڕێگاکانی چارەسەر
- زیاتر دەربارەی لووت و سینەسەکان
Photo: siamesepuppy, BY 2.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team