لە باوەڕە هەڵەکانی ئەنفلۆەنزا و ڕاستییەکانیان بزانە، بۆ ئەوەی زانیاریی هەڵە دوور بخەیتەوە و تەندروستیی خۆت و خێزانەکەت بپارێزیت.
ڕاستکردنەوەی باوەڕە هەڵە باوەکانی ئەنفلۆەنزا
یەکێک لە باوەڕە هەڵەکانی ئەنفلۆەنزا ئەوەیە کە تووشبوون بە نەخۆشییەکە مەترسیدار نییە. بەڵام لە ڕاستیدا، ئەنفلۆەنزا نەخۆشییەکی گوازراوەیە و ئەگەر پشتگوێ بخرێت، دەتوانێت ببێتە هۆی ئاڵۆزیی تەندروستیی جددی. ئەم مەترسییانە بەتایبەتی بۆ منداڵان، کەسانی بەساڵاچوو و ئەوانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە زیاترە.
هەروەها، هەندێک تێڕوانینی هەڵە دەربارەی هۆکار و ڕێگاکانی گواستنەوەی نەخۆشییەکە هەیە، لەوانە:
- کاریگەریی کەشوهەوا: هەندێک کەس وا دەزانن هەوای سارد بە ڕاستەوخۆیی هۆی نەخۆشییەکەیە، بەڵام سەرما بە خۆی هۆکار نییە؛ بەڵکو ئەو هۆکارە ژینگەییانەن کە لە پلەی گەرمیی نزمدا یارمەتیی زۆربوونی ڤایرۆسەکان دەدەن.
- کاتی تووشبوون: تووشبوون تەنها لە زستاندا ڕوونادات، بەڵکو ڤایرۆسەکە لە هاویندا‌شدا دەتوانێت بگوازرێتەوە.
- کاتی گواستنەوەی نەخۆشی: باوەڕێک هەیە کە نەخۆشییەکە تەنها دوای دەرکەوتنی نیشانەکان دەگوازرێتەوە؛ لە ڕاستیدا، کەسانی تووشبوو دەتوانن یەک یان دوو ڕۆژ پێش دەرکەوتنی نیشانەکان نەخۆشییەکە بگوازنەوە، و ئەمە تا ٧ ڕۆژ دوای دەستپێکردنی نیشانەکان بەردەوام دەبێت.
ڕێگاکانی گواستنەوە و چارەسەری خرافات ئەنفلۆەنزا
ڤایرۆسەکە لە ڕێگەی هەواوە و بە تڕێژەکانی تەتووی کەسی تووشبوو دەگوازرێتەوە، یان بە دەستدان لەسەر ڕووی پیسبوو کە ڤایرۆسەکە دەتوانێت تا ٨ کاتژمێر لەسەری بمێنێتەوە، و دواتر گواستنەوەی بۆ ڕووخسار.
سەبارەت بە چارەسەر، باوەڕێکی هەڵە هەیە کە دژەزیندەکان دژ بە ئەنفلۆەنزا کار دەکەن. بەڵام بە گشتی دژەزیندەکان لە چارەسەری نەخۆشییەکەدا کاریگەر نین. هەندێک دەرمانی تر دەتوانن خێرایی چاکبوونەوە زیاد بکەن؛ لەگەڵ ئەوەشدا پێویستە شلە بخۆرێتەوە و پشووش بدرێت.
ڕاستیی ڤاکسینی ئەنفلۆەنزا و پاراستن
هەندێک کەس وا دەزانن ڤاکسین هۆی تووشبوون بە نەخۆشییەکەیە، بەڵام ئەمە ڕاست نییە، بە هۆی ئەم هۆکارانە:
- ڤاکسینی دەرزی: لە ڤایرۆسی ناچالاک پێکهاتووە، بۆیە ناتوانێت ببێتە هۆی تووشبوون.
- ڤاکسینی پڕژەی لووت: لە ڤایرۆسی زیندوو پێکهاتووە، بەڵام لاواز و ڕقیق کراوە، بۆیە نەخۆشی دروست ناکات.
هەندێک نیشانەی سووک وەک کاردانەوەی ڤاکسین دەردەکەون، وەک ئاوسان و سووربوونەوەی شوێنی دەرزی، یان سەرئێشە و تاوی سووک. پڕژەی لووتیش دەتوانێت ببێتە هۆی کۆکە، ئازاری قوڕگ یان ڕشانەوە؛ ئەمانە حاڵەتێکی کاتیین.
بۆ پاراستن، ئەم ڕێنماییانە پەیڕەو بکە:
- بەردەوام دەستەکانت بشۆ و خۆت لە دەستدان بە ڕووخسارت بپارێزە.
- ڕۆژانە ڕووی ماڵ پاک بکەرەوە.
- کاتی کۆکە یان پژمین، دەم و لووتت دابپۆشە.
- لە کەسانی تووشبوو دوور بکەوە.
- بۆ وەرگرتنی ڤیتامینی D، کە پاڵپشتی بەرگریی جەستە دەکات، بۆ ماوەی ١٥ خولەک ڕووبەری خۆری بەیانی ببە.
- دوای ڕاوێژکردن بە پزیشک، بە پێی تەمەن و دۆخی تەندروستی ڤاکسینی گونجاو وەربگرە.
پرسیارە باوەکان
ئایا ڤاکسینی ئەنفلۆەنزا دەبێتە هۆی نەخۆشی؟
نەخێر، ڤاکسینەکان یان لە ڤایرۆسی ناچالاک پێکدێن یان لە ڤایرۆسی زیندووی لاوازکراو؛ بۆیە ناتوانن ببنە هۆی تووشبوون بە نەخۆشییەکە.
ئایا دژەزیندەکان ئەنفلۆەنزا چارەسەر دەکەن؟
دژەزیندەکان بە گشتی لە چارەسەری نەخۆشییەکەدا کاریگەر نین؛ باشترە گرنگی بە پشوودان و خواردنەوەی شلە بدرێت.
ئایا لە هاویندا دەتوانرێت بە ئەنفلۆەنزا تووش ببین؟
بەڵێ، ڤایرۆسەکە لە وەرزی هاویندا‌شدا دەتوانێت بگوازرێتەوە و تەنها تایبەت بە زستان نییە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
کاتێک نیشانەی مەترسیدار دەردەکەوێت، دەبێت بێ‌درەنگ چاودێریی پزیشکی وەربگیرێت؛ بەتایبەتی بۆ منداڵان، کەسانی بەساڵاچوو یان ئەوانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە، بۆ ئەوەی بەهۆی پشتگوێخستنی دۆخەکەوە ئاڵۆزیی تەندروستی ڕوونەدات.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نیشانەکانی دوای واکسینی ئەنفلۆنزا و مامەڵەکردنیان
- نیگەرانی لە جۆری نوێی ئەنفلۆنزا H7N9
- خەرافەکان باوەڕ پێ مەکە لەبارەی تەندروستی
- نیشانەکانی کۆرۆنا و پاراستنی تەندروستی لە گەشتدا
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team