چەسپاندنی دەم لە کاتی خەوتندا چەسپێکی هەناسەپێدەر بەکار دەهێنێت بۆ داخستنی لێو و هاندانی هەناسەدان بە لووت؛ لەوانەیە خڕەخڕەش کەم بکاتەوە.
چەسپاندنی دەم لە کاتی خەوتندا چۆن کار دەکات و سوودە ئەگەرییەکانی چین؟
ئەم شێوازە پارچە چەسپێکی هەناسەپێدەر لەسەر لێوەکان بەکاردەهێنێت، بۆ ئەوەی لەش بەرەو هەناسەدان بە لووت ئاراستە بکات. بە گشتی هەناسەدان بە لووت باشتر دادەنرێت، چونکە هەوا تەڕ دەکات، هەندێک مادەی هەستیارکەر پاڵاوتە دەکات و یارمەتی گۆڕینی باشتر وەرگرتنی ئۆکسجین دەدات.
هەندێک کەس بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەکی دیاریکراو ئەم شێوازە بەکاردەهێنن:
- خڕەخڕە: بە داخستنی دەم، ڕێگای هەوا لەوانەیە جێگیرتر بمێنێتەوە و لەرزینی بافتەکانی قوڕگ کەم بکاتەوە.
- وەستانی هەناسە لە خەوتندا: توێژینەوەی بچووک پێشنیار دەکەن کە ئەم شێوازە لەوانەیە ماندووبوونی ڕۆژانە و خڕەخڕە لەو کەسانەدا کەم بکاتەوە کە وەستانی هەناسەی خەوتنی گیراوی سووکیان (OSA) هەیە. هەروەها لەوانەیە ڕێگری لە دەرچوونی هەوا لە ماسکی CPAP بکات.
- تەندروستیی گشتی: هەندێک بەکارهێنەر بانگەشە دەکەن کە یارمەتی بۆنی ناخۆشی دەم، وشکی دەم و کۆنسەنتڕەیشن دەدات؛ بەڵام ئەم سوودانە زۆربەیان لەسەر ئەزموونی تاکەکەسییە و پشتگیریی زانستییان نییە.
مەترسی و کاریگەرییە لاوەکییەکانی چەسپاندنی دەم
بەکارهێنانی ئامرازەکانی تاپینگ بێ مەترسی نییە. کاریگەرییە لاوەکییە ئەگەرییەکان بریتین لە:
- سووربوونەوە، وشکی یان هەراشەی پێست بەهۆی چەسپەکەوە.
- ئازاری لادانەوەی چەسپ بۆ ئەوانەی مووی ڕوویان هەیە.
- پچڕانی خەوتن یان نیگەرانی، بە تایبەتی بۆ ئەوانەی ترسی شوێنی داخراویان هەیە.
- سەختیی هەناسەدان ئەگەر لووت لە شەودا بگیرێت.
کێ دەبێت لەم شێوازە خۆی بپارێزێت؟
چەسپاندنی دەم بۆ هەموو کەسێک سەلامەت نییە. ئەگەر ئەمانەت هەیە، دەبێت خۆی لێی بپارێزیت:
- وەستانی هەناسەی خەوتنی گیراوی چارەسەرنەکراو.
- گیرانی درێژخایەنی لووت، سەرماخۆردن یان لاربوونی تیغەی ناو لووت.
- نەخۆشییەکانی هەناسەدان وەک نەخۆشیی درێژخایەنی تووندی سییەکان (COPD) یان ئەسمە، مەگەر پزیشک ڕێگەی پێ بدات.
- مەیلی قی‌کردن لە کاتی خەوتندا.
- نیگەرانی یان نەخۆشییەکانی پە닉.
- منداڵان نابێت ئەم شێوازە بەکاربهێنن، مەگەر لەژێر چاودێری پسپۆڕێکی تەندروستی بن.
چۆن چەسپی دەم بە سەلامەتی بەکاربهێنیت
هیچ ڕێنماییەکی فەرمی بۆ سەلامەتی نییە، بۆیە پێشتر ڕاوێژ لەگەڵ دابینکەری چاودێریی تەندروستی پێشنیار دەکرێت. ئەگەر بڕیارت دا بەکاری بهێنیت:
- تەنها چەسپی هەناسەپێدەر و گونجاو بۆ پێست بەکاربهێنە. لە بەکارهێنانی چەسپی پۆشاندن یان چەسپی نەگونجاو بۆ لەش خۆ بپارێزە.
- لە ڕۆژدا چەسپەکە تاقی بکەرەوە بۆ دڵنیابوون لەوەی بە ئاسانی لە ڕێگەی لووتەوە هەناسە دەدەیت.
- گۆشەیەکی نواری چەسپەکە تاو بدەوە بۆ ئەوەی بەیانی بە ئاسانی لای بدەیتەوە.
- ئەگەر ڕێڕەوەکانی لووتت گیراون، بەکاری مەهێنە.
جێگرەوەکانی چەسپاندنی دەم
ئەگەر دەتەوێت هەناسەدان بە لووت هان بدەیت، بەبێ دانانی چەسپ لەسەر دەم لە خەوتندا، ئەم هەڵبژاردانە لەبەرچاو بگرە:
- خەوتن بە لا: خەوتن بە لا، لە جیاتی خەوتن بە پشت، لە توێژینەوەکاندا باش پشکنراوە و خڕەخڕە کەم دەکاتەوە.
- نواری لووت: ئەم نوارە چەسپاوەکان یارمەتی دەدەن ڕێڕەوەکانی لووت بکرێنەوە.
- چارەسەری پزیشکی: بەڕێوەبردنی ئەسمە یان هەستیارییەکان دەتوانێت گیربوونی لووت کەم بکاتەوە.
- پاکوخاوێنی دەم: بەکارهێنانی بەردەوامی نخی ددان، مسواک و پاککردنەوەی زمان دەتوانێت بۆنی ناخۆشی دەم چارەسەر بکات.
- ڕێساکانی خەوتنی تەندروست: پابەندبوون بە کاتی جێگیری هەستانەوە و خۆپاراستن لە کافئین یان شاشە پێش خەوتن دەتوانێت پشوودان باشتر بکات.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر گومان دەکەیت نەخۆشییەکی خەوتنت هەیە، یان منداڵێک زۆربەی کات بە دەم هەناسە دەدات، ڕاوێژ بە پزیشک بکە؛ چونکە ئەمە دەتوانێت کاریگەری لەسەر گەشەکردن دابنێت. هەروەها بۆ بۆنی ناخۆشی توندی دەم ڕاوێژی پزیشکی وەربگرە، چونکە لەوانەیە هۆکارەکەی برینی دەم، تووشبوونی سینوس یان کەڵەبەرەی ددان بێت.
پرسیارە باوەکان
ئایا چەسپاندنی دەم شێوەی هێڵی چەنە باشتر دەکات؟
نەخێر. هیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە کە پیشان بدات شێوەی ڕوو دەگۆڕێت یان ماسولکەکانی چەنە بەهێز دەکات؛ دیمەنی هێڵی چەنە بە جین، تەمەن و چەوریی لەشەوە دیاری دەکرێت.
ئایا دەتوانیت خۆت ڕابهێنیت بە دەم داخراو بخەویت؟
بەڵێ. هەندێک جار ئەمە بە ڕاهێنانی هەڵوێست، بەکارهێنانی بەستەری چەنە، یان چارەسەرکردنی هۆکاری بنەڕەتیی گیربوونی لووت دەکرێت.
واتای تاپینگ بۆ خەوتن چییە و چی یارمەتییەک دەدات؟
بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ هاندانی هەناسەدان بە لووت بەکاردەهێنرێت؛ لەوانەیە لە هەندێک بەکارهێنەردا خڕەخڕە و وشکی دەم کەم بکاتەوە.
بۆ خەوتن چ جۆرە چەسپێک بەکاربهێنرێت؟
چەسپی نەهەستێنەر، چەسپی نەشتەرگەری یان چەسپی وەرزشی بەکاربهێنە کە هەناسەپێدەر بێت و بۆ پێستی مرۆڤ دروستکرابێت.
ئاگاداری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە پێش دەستپێکردنی شێوازێکی نوێی تەندروستی ڕاوێژ بە پسپۆڕێکی تەندروستی بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکاری شینبوونی جەستە و هۆکارەکانی
- تاقیگەی پزیشکی بەرهەمەکانی خەو چۆن کار دەکات؟
- ئاشوەگاندا بۆ خەوتن: دۆز و ئاگادارییەکان
- خواردنەوەی شیر پێش خەوتن و سوودەکانی
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team