کۆکەی ئەلێرژی لە وەڵامی بەرگریی زیاده‌ڕەوی جەستە بەرامبەر هاندەرەکانەوە دروست دەبێت؛ چارەسەرەکە دوورکەوتنەوە لێیان و دەرمانی گونجاو دەگرێتەوە.
کۆکەی ئەلێرژی چییە و هۆکارەکانی چین؟
ئەم جۆرە کۆکەیە بریتییە لە هەوکردنی ڕێگاکانی هەناسەدان کە کاتێک سیستەمی بەرگریی جەستە بە شێوەیەکی زۆر لە ڕادەبەدەر لەگەڵ مادەیەکی بێ‌زیان، کە «هەستیارکەر» ناودەبرێت، کارلێک دەکات ڕوودەدات. زۆرجار ئەم دۆخە لە وەرزی بەهار و پاییزدا، لەگەڵ بەرزبوونەوەی ئاستی تۆزی گوڵ، خراپتر دەبێت.
هۆکارەکانی ئەم دۆخە جۆراوجۆرن و ئەمانە دەگرنەوە:
- هۆکارە ژینگەییەکان: وەک تۆز، کەری تۆز، تۆزی گوڵی دار و گیا، و کپک کە لە شوێنە تەڕەکاندا دەڕوێت.
- ئاژەڵان: پەڕ و مووی پشیلە و سەگ و باڵندە، هەروەها بزاق و پاشماوەی سوسک و ڕۆژەک.
- هاندەرەکانی تر: دووکەڵی توتن، پیسبوونی هەوا، بۆنی توند، هەوای سارد و هەڵمی مادە کیمیاییەکان.
- هەندێک خواردن: وەک هێلکە، شیر، سویابین، کەنجد، گلوتن، ئاژەڵانی دەریایی پووست‌سەخت و فستق‌زەوی.
نیشانەکانی کۆکەی ئەلێرژی و جیاوازییەکەی لەگەڵ کۆکەی ئاسایی
ئەم کۆکەیە دەتوانێت چەند هەفتە یان مانگێک بەردەوام بێت؛ لە کاتێکدا کۆکەی سەرماخۆردن یان ڕشحە زۆرجار لە ماوەی ١٤ ڕۆژدا کۆتایی دێت.
گرنگترین نیشانەکان:
- خوران و هەوکردنی قوڕگ و لووت، لەگەڵ هەستی وشکیی قوڕگ.
- ئاوسانی لووت و پشمی زۆر، هەروەها ئاوسان یان خورانی چاو و فرمێسک‌هاتنیان.
- دەرکەوتنی بازنەی ڕەش لە ژێر چاوەکان.
- دەرچوونی بلغم؛ لە دۆخی درێژخایەندا بلغمەکە ڕوون یان سپییە، بە پێچەوانەی کۆکەی توند کە بلغمەکەی ڕەنگی زەرد یان سەوز دەبێت. لە کۆکەی ئەلێرژی لەگەڵ بلغمدا، ڕەنگ و دۆخی بلغمەکە گرنگە.
- لاوازیی کاتیی هەستی بۆنکردن و تامکردن، و هەستی ماندووبوونی گشتی.
هەڵبژاردە پزیشکییەکانی چارەسەری کۆکەی ئەلێرژی
پزیشک بە پێی دەستنیشانکردنی نەخۆشی دەرمانی گونجاو دیاری دەکات، کە لەوانەیە ئەمانە بگرێتەوە:
دەرمانەکانی ئەلێرژی و قەرەباڵغی
- دژە هیستامینەکان: بڕی دەرچوونی هیستامین کەم دەکەنەوە؛ لە نموونەکانیان دیفینهایدرامین و کلۆرفینیرامین هەن.
- کەمکەرەوەکانی قەرەباڵغی: یارمەتی کەمکردنەوەی چۆڕانی پشتەوەی لووت دەدەن، وەک فینیلیفرین و سودۆئێفیدرین.
فراوانکەرەوەکانی لقەکانی هەناسەدان
ئەم دەرمانانە یارمەتی شلکردنەوەی ماسولکەکانی دەوروبەری ڕێگاکانی هەناسەدان دەدەن:
- کورت‌کاریگەری (خێراکار): وەک ئەلبوتیرۆل، لیڤئەلبوتیرۆل و ئیپراترۆپیۆم.
- درێژکاریگەری (لە ١٢ تا ٢٤ کاتژمێر کاریگەرییان دەمێنێتەوە): وەک فۆرمۆتیرۆل، سالمیتیرۆل و تیۆترۆپیۆم.
ستێرۆید و دژەکانی تر
- ستێرۆیدەکان: ئاوسان و هەوکردن لە لقەکانی هەناسەدان کەم دەکەنەوە؛ بە شێوەی سپرەی هەناسەدان (وەک بودێسۆناید و مۆمیتازۆن) یان بە شێوەی حەب و شەربەت بۆ ماوەیەکی کورت بەردەستن.
- دژەبەکتریاکان: پزیشک تەنها لە کاتی بوونی تووشبوونی بەکتریایی هاوبەشدا دەیاننووسێت.
- چارەسەری زیادە: لە دۆخی ئەسمی ئەلێرژیدا لەوانەیە مۆنتێلوکاست بنووسرێت، یان بۆ دۆخەکان کە وەڵامیان بە دەرمان نادات، دەرزیی ئەلێرژی بەکاربهێنرێت.
ڕێگاکانی چارەسەری کۆکەی ئەلێرژی لە ماڵەوە و بە گیا
ڕێکارەکانی ماڵەوە دەتوانن توندی کۆکەی ئەلێرژیی درێژخایەن کەم بکەنەوە و یارمەتی کۆنترۆڵکردنی نیشانەکان بدەن:
ڕاسپاردەکانی ماڵەوە:
- بەکارهێنانی ئامێری پاککردنەوەی هەوا و شێدارکەرەوە بۆ شێدارکردنی هەوای وشک.
- پاککردنەوەی تۆز بە پارچە قوماشێکی تەڕ، و شۆردنی جێخەوەکان هەفتانە بە ئاوی گەرم.
- خۆشۆردن و گۆڕینی جل‌وبەرگ هەرکاتێک لە دەرەوەوە دەگەڕێیتەوە، و داخستنی پەنجەرەکان لە وەرزی تۆزی گوڵدا.
- بەکارهێنانی سپرەی لووتی ئاوی خوێیی بۆ پاککردنەوەی ڕێگاکانی لووت.
- هەڵم‌هەڵمکردنی هەوای گەرم بۆ ئارامکردنەوەی هەوکردنی قوڕگ.
جێگرەوە سروشتییەکان:
- هەنگوین: یارمەتی شێدارکردنی قوڕگ دەدات و بۆ منداڵانی گەورەتر لە ١٢ مانگ گونجاوە (دەتوانرێت دوو کەوچکی بچووک بخەیتە ناو ئاوی گەرم یان شەربەتی لیمۆ).
- حەبی مەمک‌مژین: ئەوانەی لەخۆیان زەنجەفیل، مێنتۆڵ یان ئۆکالیپتوس دەگرنەوە بۆ شێدارکردنی قوڕگ.
پرسیارە باوەکان
هۆکاری کۆکەی ئەلێرژی چییە؟
لە وەڵامدانەوەیەکی زۆر لە ڕادەبەدەر لە سیستەمی بەرگریی جەستە بەرامبەر هاندەرێک وەک تۆز، پەڕی ئاژەڵان و تۆزی گوڵ دروست دەبێت؛ ئەمەش دەبێتە هۆی بەرهەمهێنانی موکۆس کە قوڕگ دەورووژێنێت و کۆکە دروست دەکات.
چارەسەری کۆکەی ئەلێرژی لە منداڵاندا چییە؟
چارەسەرەکە پشت بە دوورکەوتنەوە لە هاندەرەکان، بەکارهێنانی شێدارکەرەوە و هەنگوین بۆ منداڵانی سەرووی یەک ساڵ دەبەستێت؛ پێویستە بە دەرمانە هەناسەدراوەکان یان چارەسەری دیاریکراوی پزیشکیش پابەند بن.
کۆکەی هۆکاری ئەلێرژی چۆن دەستنیشان دەکرێت؟
پزیشک مێژووی نەخۆشییەکە دەبینێتەوە و پشکنینی جەستەیی بۆ لووت و قوڕگ ئەنجام دەدات؛ لەوانەیە تاقیکردنەوەی پێست بە دەرزیی هەستیارکەرەکان یان تاقیکردنەوەی خوێن بۆ دۆزینەوەی پادەتەنەکان داوا بکات.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لە کاتی دەرکەوتنی ئەم نیشانانەی خوارەوەدا، دەبێت بێ‌درەنگ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- بەردەوامبوونی کۆکە بۆ ماوەی زیاتر لە دوو هەفتە.
- زەحمەتیی توندی هەناسەدان یان هەستی تەنگیی سنگ.
- بیستنی دەنگی ویزە یان صفیر لە کاتی هەناسەداندا (بەتایبەتی لە کاتی هەناسەدانەوە).
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی جەستە یان هەستی لەرز.
ڕاگەیاندنی بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- بەکارهێنانی ماسک بۆ پاراستنی منداڵان
- جۆرەکانی کۆکە و نیشانەکانی بە کورتی
- پاککردنەوەی مۆبایل و ڕووکارەکان بە شێوەیەکی سەلامەت
- سەرما و نەخۆشی هەناسەتەنگی و کۆنترۆڵی ئاستما
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team