توێژینەوە نوێکان پێکهاتە و پرۆتینە بەڵێندەرەکان دەخەنەڕوو بۆ لەناوبردنی خانەکانی شێرپەنجەی پانکراس و کەمکردنەوەی بڵاوبوونەوەیان.
پێکهاتە تاقیکارییەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی شێرپەنجەی پانکراس
توێژینەوەیەک کە لەلایەن زانکۆی فلۆریدای کشتوکاڵی و میکانیکی ئەنجام درا، سەرنجی خستە سەر ئامانجگرتنی خانەکانێک کە گۆڕانی جینی KRASیان هەیە؛ ئەم جینە پەیوەندی بە گەشە و بڵاوبوونەوەی ئەم نەخۆشییەوە هەیە. کۆمەڵێک پێکهاتە بە ناوی PCAIs تاقی کرانەوە کە ئامانج لە ئاماژە نائاساییەکانی پرۆتینەکانی KRAS دەگرن.
پێکهاتەیەکی دیاریکراو بە ناوی NSL-YHJ-2-٢٧ ئەنجامی بەرچاوی پیشان دا؛ بڕێکی کەمی لەو پێکهاتەیە بووە هۆی خاوکردنەوەی جووڵەی زیاتر لە ٩٠%ی خانە شێرپەنجەییەکان. ئەم پێکهاتانە تەنها گەشەیان کەم نەکردەوە، بەڵکو بە میکانیزمێکی نائاسایی خانەکانیان پاڵنا بۆ «مردنی بەرنامەڕێژیکراو». ئەم میکانیزمە پشت بە چالاککردنی زۆرەوەی ڕێڕەوەکانی PI3K/AKT و MAPKK دەبەستێت، کە بووە هۆی تێکچوونی کارکردی خانە و لەناوبردنی.
ڕۆڵی پرۆتینەکان لە کۆنترۆڵکردنی وەرم لە پانکراسدا
لەگەڵ پێکهاتە کیمیاییەکان، توێژینەوەکانی تر ڕۆڵی پرۆتینەکانیان لە گەشەی نەخۆشییەکەدا ئاشکرا کرد:
- پرۆتینی P١١٠γ: لە ٧٢%ی نەخۆشاندا بە ئاستێکی بەرز بوونی هەبوو، و تێبینی کرا کە ڕێگریکردن لە بەرهەمهێنانی ئەم پرۆتینە وا دەکات گەشەی خانە شێرپەنجەییەکان بوەستێت.
- جینی GREM ١: تاقیکردنەوەکان لەسەر مووشەکان نیشانیان دا کە هاندانی بەرهەمهێنانی پرۆتینێکی دیاریکراو لە ڕێگەی ئەم جینەوە، بڵاوبوونەوەی شێرپەنجە لە سیستەمی هەرسکردندا لە ٩٠%ەوە بۆ تەنها ١٥% کەم کردەوە.
زانایان چۆن پێکهاتە نوێکانیان تاقی کردەوە؟
توێژەران ڕێبازێکی فرەڕەهەندییان گرتەبەر بۆ دڵنیابوون لە وردی ئەنجامەکان:
- مۆدێلە سێ‌ڕەهەندییەکان: زانایان مۆدێلی سێ‌ڕەهەندیی وەرمەکانیان بەکارهێنا بۆ لێکچوواندنی ژینگەی ڕاستەقینەی جەستە، لەبری ئەوەی تەنها پشت بە کەلتووری ئاساییی خانە ببەستن.
- شیکاری زیندەوەری: تیمەکە زیادبوونی ڕیشە ئازادەکان، بەرزبوونەوەی ئاستی پرۆتینی BAX و چالاکبوونی ئەنزایمەکانی کاسپازەکانی تۆمار کرد؛ ئەمانە پشتڕاستی دەکەنەوە کە مردنی خانە ڕوویداوە.
- توێژینەوەی جینی: گۆڕانکارییەکانی چالاکیی جین شیکرانەوە؛ تێبینی کرا چالاکیی جینە سەرکوتکەرەکانی وەرم بەرز بووەتەوە و چالاکیی جینە یارمەتیدەرەکانی بڵاوبوونەوە کەم بووەتەوە.
دوای ئەم ئەنجامانە هەنگاوی داهاتوو چییە؟
ئەم دۆزینەوانە هێشتا لە قۆناغی پێش کلینیکدان و لەسەر خانە، مۆدێلی تاقیگەیی و مووش ئەنجام دراون. گۆڕینی ئەم پێکهاتانە بۆ چارەسەری پزیشکیی پەسەندکراو پێویستی بە ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی کلینیکی لەسەر مرۆڤ هەیە، بۆ دڵنیابوون لە کاریگەری و سەلامەتییان و دیاریکردنی دۆزی ورد.
پرسیارە باوەکان
شێرپەنجەی پانکراس چییە؟
جۆرێک لە شێرپەنجەیە کە بە توندییەکی زۆر ناسراوە و ڕێژەی مانەوەی نەخۆشانی کەمە، چونکە دۆزینەوەی لە سەرەتادا سەختە و بەرەنگاری چارەسەری تیشکی و کیمیایی دەبێتەوە.
پێکهاتەکانی PCAIs چۆن خانەکان لەناو دەبەن؟
ئەم پێکهاتانە ڕێڕەوە دیاریکراوەکانی گەشە بە شێوەیەکی زۆر چالاک دەکەن، ئەمەش ئاڵۆزییەکی ناوخۆیی توند لە خانەدا دروست دەکات و لە کۆتاییدا دەبێتە هۆی مردنی خۆبەخۆیی.
ئایا ئەم چارەسەرانە ئێستا لە نەخۆشخانەکاندا بەردەستن؟
نەخێر، ئەم ئەنجامانە هێشتا لە قۆناغی توێژینەوەی تاقیگەییدان و هێشتا توێژینەوە کلینیکییەکان لەسەر مرۆڤ دەستیان پێ نەکردووە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەین؟
کاتێک نیشانە ئاگادارکەرەوەکان دەردەکەون، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت. هەرچەندە ئەم نەخۆشییە لە قۆناغە سەرەتاییەکانیدا لەوانەیە نیشانەی نەبێت، هەر گۆڕانکارییەکی نادیار لە سیستەمی هەرسکردن یان کەمبوونەوەی لەناکاوی کێش پێویستی بە پشکنینێکی پزیشکیی ورد هەیە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- پێشگیری لە شێرپەنجەی قولۆن و ڕۆڵی ماست
- نەشتەرگەری تومۆری مێشک بە فلۆرەسەنس: چۆن کار دەکات؟
- نیشانەکانی شێرپەنجەی مەهبەل و دەستنیشانکردن
- شێرپەنجەی مەمکی بڵاوبووەوە: قۆناغی چوارەم
- زیاتر دەربارەی شێرپەنجەی کۆڵۆن و کۆئەندامی هەرس
Photo: NavyMedicine, PDM 1.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team