ئەم وتارە کاریگەرییە لاوەکییەکانی هەندێک چارەسەری سروشتی ئازار لە جۆری دژەئالتهابە ناستێرۆیدییەکان و ڕێگاکانی بەکارهێنانی سەلامەت ڕوون دەکاتەوە.
دەرمانە دژەئالتهابە ناستێرۆیدییەکان چین؟
ئەم گرووپە لە ئازارشکێنەکان هەڵبژاردەیەکی باوە بۆ کەمکردنەوەی تا و چارەسەرکردنی ئالتهاب، بە تایبەتی ئەوانەی پەیوەستن بە ئالتهابی جومگەکان. ئەم دەرمانانە بە شێوەی جۆراوجۆری دەرمانی دەستدەکەون، لەوانە حەب، دەرزیی وریدی، کرێم و دڵۆپی چاو.
ئەم دەرمانانە لە چەندین حاڵەتدا بەکاردەهێنرێن، لەوانە:
- کەمکردنەوەی جۆرە جیاوازەکانی ئازار.
- دابەزاندنی پلەی گەرمیی جەستە.
- چارەسەرکردنی نەقرس.
- مامەڵەکردن لەگەڵ خوێنڕشتنی زۆری مانگانە.
- چارەسەرکردنی جۆرە جیاوازەکانی ئالتهاب.
هەندێک جۆری ئەم دەرمانانە بێ ڕەچەتەی پزیشک بەردەستن بۆ کەمکردنەوەی تا و ئازار، لە کاتێکدا ئەو دەرمانانەی بۆ چارەسەرکردنی ئالتهاب بەکاردەهێنرێن پێویستیان بە ڕەچەتەی پزیشک هەیە.
شێوازی کاریگەریی چارەسەری سروشتی ئازار لە جۆری دژەئالتهابەکان
کاتێک ئازار یان ئالتهاب ڕوودەدات، جەستە هۆرمۆنێک بە ناوی «پرۆستاگلاندین» دەردەدات؛ ئەم هۆرمۆنە بەرپرسی فراوانکردنی خوێنبەرەکان و بەرزکردنەوەی گەرمیی جەستەیە. ئەم دەرمانانە ڕێگری لە ئەنزایمی «سایکلۆئۆکسجیناز» (COX) دەکەن کە ئەم هۆرمۆنە بەرهەمبهێنێت، و بەمەش ئالتهاب کەم و هەستی ئازار سووک دەبێتەوە.
ئاگادارکردنەوەکان و کاریگەرییە لاوەکییەکان
ئەم دەرمانانە لەوانەیە ئەگەری تووشبوون بە سکتهی مێشک یان هێرشی دڵ زیاد بکەن؛ ئەم مەترسییانە لەوانەیە دوای چەند هەفتەیەک لە دەستپێکردنی بەکارهێنانەوە دەربکەون و بە بەردەوامبوون لە بەکارهێنانەکەدا خراپتر ببن. ئەم ئاگادارکردنەوانەی پەیوەست بە دڵ، ئاسپرین ناگرنەوە.
کاریگەرییە لاوەکییە باوەکان ئەمانەن:
- کێشەی هەرسکردن: دڵتێکچوون، هەرسکردنی ناخۆش، ئازاری سک و برین.
- کاریگەریی گشتی: سەرئێشە، سەرگێژە و سکچوون.
- کێشەی شلەکان: بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن و کۆبوونەوەی خوێ و شلەکان لە جەستەدا.
لە هەندێک حاڵەتی دیکەدا، لەوانەیە ئاڵۆزییە خراپترەکان ڕووبدەن، وەک شکستی دڵ، برینی مری، هەوکردنی ڕاستەڕەو، گرژبوونەوەی برۆنشی، پەڵەی پێست، شێواوی، زۆربوونی پۆتاسیۆم لە خوێندا، یان کەمبوونەوەی کارایی گورچیلەکان.
ئەو کەسانەی زیاتر لە مەترسیدان
ئەگەری دەرکەوتنی کاریگەرییە لاوەکییەکان لەم کەسانەدا زیاترە:
- کەسانی بەساڵاچوو.
- ئەو کەسانەی نەخۆشیی دڵ، شەکرە، پەستانی خوێنی بەرز یان کێشەی گورچیلەیان هەیە.
- ئەو کەسانەی کێشەی سیستەمی هەرسکردنیان هەیە.
- ئەو کەسانەی کحول دەخۆنەوە یان چەند دەرمانێک پێکەوە بەکاردەهێنن.
- ئەو کەسانەی دۆزی زۆر بەکاردەهێنن یان بۆ چەند ڕۆژێکی بەردەوام دەرمانەکە دەخۆن.
ڕێنمایی بۆ بەکارهێنانی سەلامەت
بۆ دوورکەوتنەوە لە مەترسییەکان، پێشنیار دەکرێت ئەمانە ڕەچاو بکرێن:
- کەمترین دۆزیی پێویست بۆ کورتترین ماوەی کات بەکاربهێنرێت.
- دوو جۆر لەم دەرمانانە لە یەک کاتدا بەکارمەهێنرێن.
- هەموو ئاگادارکردنەوە و ڕێنماییەکانی سەر پاکەتەکە بە وردی بخوێندرێنەوە.
- ئەگەر نەخۆشیی دڵتان هەیە، تەنها دوای ڕاوێژکردنی پزیشک بەکاریان بهێنن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
ئەگەر هەر نیشانەیەک دەربکەوێت کە ئاماژە بە کێشەی دڵ دەکات، دەبێت دەستبەجێ بەکارهێنانی ئەم دەرمانانە بوەستێنرێت و یارمەتیی پزیشکی داوا بکرێت.
پرسیارە باوەکان
دەرمانە دژەئالتهابە ناستێرۆیدییەکان چین؟
گرووپێک دەرمانن کە بۆ کەمکردنەوەی ئازار و تا، و چارەسەرکردنی ئالتهاب وەک نەقرس و ئالتهابی جومگەکان بەکاردەهێنرێن؛ بە شێوەی حەب، کرێم یان دەرزی بەردەستن.
ئەم دەرمانانە چۆن کار دەکەن؟
ئەنزایمی «سایکلۆئۆکسجیناز» ڕادەگرن، کە ئەمەش ڕێگری لە بەرهەمهێنانی هۆرمۆنی «پرۆستاگلاندین» دەکات؛ هۆرمۆنێک کە بەرپرسی ورووژاندنی ئازار و بەرزکردنەوەی گەرمیی جەستەیە.
ئایا ئاسپرین وەک دەرمانەکانی دیکەی ئەم گرووپە مەترسیی نەخۆشیی دڵ زیاد دەکات؟
نەخێر، ئاگادارکردنەوەکان دەربارەی زیادبوونی مەترسیی نەخۆشیی دڵ و هێرشی دڵ بۆ دەرمانی ئاسپرین بەکار نایەن.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری ئازار و نیشانەکانی نەخۆشی
- ئازاری سک: هۆکار و ڕێگاکانی چارەسەر
- ئازاری لاق و ساق بە ئینگلیزی چییە؟
- برینداری لیگامێنتی صلیبی پێشەوە و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی چارەسەری ئازار و چاودێری ئارامبەخش
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team