هۆکارەکانی تەنگی هەناسە لە شەودا جۆراوجۆرن؛ ئەم وتارە چارەسەری تەنگی هەناسە لە خەودا و ڕێگاکانی مامەڵەکردن لەگەڵی ڕوون دەکاتەوە.
هۆکار و چارەسەری تەنگی هەناسە لە خەودا چین؟
هۆکارەکان لە دۆخە تەندروستییە کاتییەکانەوە تا نەخۆشییە درێژخایەنەکان دەگرنەوە کە کاریگەری لەسەر سییەکان یان دڵ دەکەن. گرنگترینیان ئەمانەن:
- کێشەکانی سیستەمی هەناسەدان:
- ئەسم: هەوکردنی سییەکان و برۆنشیۆڵەکان دروست دەکات و ڕەنگە لە شەودا بەهۆی کۆبوونەوەی بەڵغەم، گۆڕانی هۆرمۆنەکان یان پاڵکەوتن بەسەر سکدا خراپتر ببێت.
- نەخۆشیی درێژخایەنی گیرانی سییەکان: دەبێتە هۆی تەسکبوونەوەی ڕێڕەوەکانی هەناسە یان زیان‌دیدنی کیسە هەواییەکان؛ جگەرەکێشان و ماددە کیمیاییەکان مەترسیی تووشبوون پێی زیاد دەکەن.
- هەوکردنەکانی سییەکان: وەک پەڵەهەوکردنی سییەکان کە بەهۆی تووشبوون بە ڤایرۆس، باکتریا یان قارچ دروست دەبێت، هەروەها ئاوسانی سییەکان کە تێیدا شلە کۆدەبێتەوە.
- هەستیاری: هەناسەدانی تۆز یان پەڕی ئاژەڵان ڕەنگە کێشەی هەناسەدان لە شەودا خراپتر بکات.
- تێکچوونی خەو و کێشی جەستە:
- نەخۆشی وەستانی هەناسە لە خەودا: بەهۆی شل‌بوونەوەی ماسولکەکانی قوڕگ ڕوودەدات و دەبێتە هۆی داخستنی بەشیی یان تەواوی ڕێڕەوی هەوا.
- قەڵەوی: کێشی زیادە فشار دەخاتە سەر دیافراگم و سییەکان.
- تەنگی هەناسە لە دووگیانیدا: بە پێشکەوتنی دووگیانی زیاد دەبێت، بەهۆی گەورەبوونی منداڵ و سک؛ ئەمە دۆخێکی کاتییە و بە منداڵبوون کۆتایی دێت.
- نەخۆشییەکانی دڵ:
- لاوازیی دڵ یان هێرشەکانی دڵ دەبنە هۆی سەختی لە پەمپکردنی خوێن، کە ئەمەش کۆبوونەوەی شلە لە سییەکان یان هەستکردن بە تەنگی هەناسە لە کاتی پاڵکەوتندا لێ دەکەوێتەوە.
- هۆکارەکانی تر:
- تەندروستیی دەروونی: هێرشەکانی پانیک، فشار و نیگەرانی ڕەنگە ببنە هۆی ئەوەی کەسەکە لە خەو بە هەناسەهەڵکێشان و گەڕان بەدوای هەوا هەستێتەوە.
- سیستەمی هەرس: گەڕانەوەی ترشیی گەدە بۆ مری ڕەنگە قوڕگ هەوەستێنێت؛ هەروەها خواردنی ژەمە قورسەکان پێش خەوتن فشار دەخاتە سەر دیافراگم.
- هۆکارە جۆراوجۆرەکان: وەک کەم‌خوێنی، بەربوونی دەرچوونی لووت بۆ پشتەوەی قوڕگ، یان لەبەرکردنی جل‌وبەرگی تەنگ.
چۆن تەنگی هەناسە لە کاتی خەوتندا چارەسەر دەکرێت؟
چارەسەری تەنگی هەناسە لە خەودا بە شێوەیەکی سەرەکی پشت بە دیاریکردنی وردی هۆکارەکە لەلایەن پزیشکەوە دەبەستێت. هەڵبژاردەکان ئەمانەن:
- چارەسەری دەرمانی: پزیشک ڕەنگە دژەباکتریا بۆ تووشبوون، دەرمان بۆ باشترکردنی ڕەوتی خوێن بۆ نەخۆشانی دڵ، یان فراوانکەرەوەی برۆنشیۆڵ (ئینهاڵەر) بۆ کەیسەکانی گیرانی سییەکان بنووسێت؛ هەروەها لە کاتی پێویستدا دەرمانی دژەنیگەرانی.
- گۆڕینی شێوازی ژیان:
- کەمکردنەوەی کێشی زیادە بە ڕێژەخواردنی تەندروست بۆ کەمکردنەوەی فشار لەسەر سییەکان.
- وەرزشکردنی بەردەوام بۆ باشترکردنی توانای جەستەیی و تەندروستیی گشتی.
- دوورکەوتنەوە لە جگەرەکێشان و هۆکارەکانی هەستیاری، وەک تۆز، لەگەڵ باش هەواگۆڕکێکردنی ژوور.
- گۆڕینی شێوازی خەوتن:
- پێشنیار دەکرێت بە پشت یان بە لا بخەویت، نەک بەسەر سکدا.
- دووربکەوەرەوە لەو شێوازانەی کە هەستی تەنگی زیاد دەکەن (وەک لای ڕاست یان چەپ، بە پێی دۆخەکە).
- چاودێریی دەروونی و خواردن:
- ڕێژەخواردنێک پەیڕەو بکە کە ڕێگری لە گەڕانەوەی ترشی بکات و پێش خەوتن ڕاستەوخۆ خواردن مەخۆ.
- ڕاهێنانی ئارامبوون بکە یان بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ هێرشەکانی ترس پەنا بۆ چارەسەری دەروونی بەرە.
پرسیارە باوەکان
نیشانەکانی تەنگی هەناسە کاتێک لە خەو هەڵدەستم چین؟
لەوانەیە لەگەڵ هەستکردن بە خنکان لە خەو هەڵبستیتەوە، یان سەرئێشەی بەیانی، خڕەخڕیی بەرز و ماندووبوونی زۆر لە ماوەی ڕۆژدا هەبێت.
ئایا شێوازی خەوتن کاریگەری لەسەر هەناسەدان هەیە؟
بەڵێ، خەوتن بەسەر سکدا ڕەنگە فشار بخاتە سەر دیافراگم؛ لە کاتێکدا هەندێک کەس خەوتن بە پشت یان بە لا بە باشتر دەزانن بۆ ئاسانکردنی هەناسەدان.
چۆن بزانم تەنگی هەناسەم بەهۆی نیگەرانییەوەیە؟
زۆرجار تەنگی هەناسەی پەیوەست بە نیگەرانی لەگەڵ ماوەکانی فشار یان هێرشەکانی پانیک دەردەکەوێت و بە شێوەیەکی ئاسایی هەناسەدانی خێرا و سەرپێیی لەگەڵدایە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەم؟
لەو دۆخانەدا دەبێت دەستبەجێ چاودێریی پزیشکی وەربگریت:
- دەربڕینی تەنگی هەناسەی توند و لەناکاو.
- لەگەڵبوونی ئازاری سنگ یان تا بە سەختیی هەناسەدان.
- هەستکردن بە سەرگێژە لە کاتی وەستان یان دانیشتن، یان خێرایی لێدانی دڵ.
- شینبوونی لێوەکان یان ناخنەکان، یان بێهۆشبوون.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە بۆ دیاریکردنی دۆخەکە و هەڵبژاردنی چارەسەری گونجاو.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- سەرماخواردن لە هاوین: نیشانە و چارەسەر
- دەرمانی بایۆلۆژیکی بۆ هەناسەتەنگی: سوود و جۆرەکان
- نیشانەکانی کۆکەی ئەلێرژی و چارەسەر
- عوارەکانی دوای کۆرۆنا و نیشانەکانی
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team