چارەسەری بێهێزی بە گیا دەتوانێت یارمەتی گەڕاندنەوەی چالاکی بدات و هەستکردن بە ماندووبوونی بەردەوام کەم بکات، بە بەکارهێنانی هەڵبژاردە سروشتییەکان.
بێهێزی چییە؟
بێهێزی بریتییە لە هەستکردنی بەردەوام بە خەواڵوویی، تەمبەڵی و کەمی وزە، و ئەم هەستە دەتوانێت جەستەیی یان دەروونی بێت. زۆرجار لەگەڵ گۆڕانی دۆخی دەروونی، لاوازی توانای بیرکردنەوەدا دێت و کاریگەریی نەرێنی لەسەر ئەنجامدانی ئەرکە ڕۆژانەکان دادەنێت.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری بێهێزی بە گیا
ژمارەیەک ڕووەک و ماددەی سروشتی هەن کە بە بەرزکردنەوەی ئاستی وزە یارمەتی دەدەن:
- جینسینگ: جینسینگی ئاسیایی وەک بەهێزکەرێکی گشتی کار دەکات بۆ زیادکردنی وزە؛ لە کاتێکدا جینسینگی سیبیرایی یارمەتی باشترکردنی خۆڕاگریی جەستەیی و سەرنج و کەمکردنەوەی فشار دەدات.
- شیرینبیان: یارمەتی پاراستنی ئاستی ئاسایی هۆرمۆنی کۆرتیزۆڵ دەدات؛ ئەمەش بە تایبەتی کاتێک گرنگە کە بێهێزی لە فشارەوە سەرچاوە بگرێت.
- ماکا: هەستی ئاگاداری و چالاکی دروست دەکات و وەک دژەماندووبوون کار دەکات.
- ماتە: بەهۆی کافئین و دژەئۆکسیدانەکانییەوە دەرچوونی هۆرمۆنی ئیپینفرین زیاد دەکات، کە دۆخی دەروونی و سەرنج باشتر دەکات.
- شیرەی مەلەی هەنگ: ڕێژەیەکی بەرزی ڤیتامینی B لەخۆدەگرێت و یارمەتی بەرەنگاربوونەوەی خەمۆکی و ماندووبوون دەدات.
- قارچی کۆردیسێپس: کار لە بەهێزکردنی ماسولکەکان و بەرەنگاربوونەوەی هەوکردنەکان دەکات کە دەتوانن ببنە هۆی ماندووبوون.
چارەسەری کەمکاریی تیروئید بە گیا و خواردن
لە حاڵەتەکانی کەمکاریی تیروئیددا، دەتوانرێت هەندێک هەڵبژاردەی سروشتی وەک چارەسەری یارمەتیدەر لەگەڵ دەرمانەکان بەکاربهێنرێن:
- سەرچاوەکانی یۆد: گیا دەریاییەکان (وەک واکامێ، نۆری و کۆمبوو)، ماسی کۆد، بەرهەمەکانی شیر، گوێزی ڕەشی و ئالوو سەرچاوەی گرنگی یۆدن کە بۆ دەرکردنی هۆرمۆنەکانی تیروئید پێویستن.
- ڕۆنە تەندروستەکان: ڕۆنی ماسی (ئۆمێگا ٣) یارمەتی زیادکردنی هەڵمژینی هۆرمۆنەکان دەدات؛ ڕۆنی کۆکۆش سووتاندنی ماددەکان لە جەستەدا هاندەدات، و ڕۆنی تۆوی کەتان و ڕۆنی گوڵی شەوی یارمەتی کەمکردنەوەی هەوکردن دەدەن.
- هاندەرە سروشتییەکان: زەنجەفیل، جۆی کێویی و سێوی ترش یارمەتی باشترکردنی کارکردنی تیروئید و زیادکردنی چالاکیی دەدەن.
هۆکارەکانی تووشبوون بە بێهێزی
هۆکارەکانی هەستکردن بە ماندووبوون جۆراوجۆرن؛ لە گرنگترینیان:
- هۆکارە تەندروستییەکان: وەک شەکرە، نەخۆشییەکانی دڵ، کەمخوێنی، تێکچوونی تیروئید و نیشانەکانی ماندووبوونی درێژخایەن.
- کەمی ماددە خۆراکییەکان: کەمی ڤیتامینی D، ڤیتامینی B12 یان کانزاکان وەک ئاسن و مەگنیزیۆم.
- شێوازی ژیان: ناڕێکیی ژەمەکان، کەمی خەو، زیادبوونی کێش و فشار یان خەمۆکی.
- دەرمانەکان: هەندێک دەرمانی میزڕێژ، دەرمانی فشار و دژەهەستیاری.
ڕاسپاردەی زیاتر و خواردنی وزەبەخش
بۆ زیادکردنی کاریگەریی چارەسەری سروشتی بێهێزی، ئەمانە پەیڕەو بکە:
- خۆراکی هاوسەنگ: ماسی چەور، گوێز، تۆو (وەک چیا و کەتان)، دانەوێڵەی تەواو، سەوزەی گەڵادار و میوە وەک مۆز و سێو بخۆ.
- گۆڕینی ڕۆتین: ئاوی زۆر بخۆرەوە، زوو بخەوە، هەموو ڕۆژێک بۆ ماوەی نیو کاتژمێر پیاسە بکە و ژەمی بچووک و چەندجارە بخۆ.
- پێکهاتە تەواوکەرەکان (دوای ڕاوێژ لەگەڵ پزیشک): وەک دەرهاویشتەی ئەشواگاندها بۆ کەمکردنەوەی دڵەڕاوکێ، یان کوئینزایمی یارمەتیدەری Q10، یان کرێاتین بۆ باشترکردنی کارایی وەرزشی.
پرسیارە باوەکان
ئایا دەتوانرێت تەنها پشت بە گیا ببەسترێت بۆ چارەسەری کەمکاریی تیروئید؟
نەخێر، نابێت دەرمانە پێشنیارکراوەکان بە گیا بگۆڕدرێن؛ بەڵکو خواردن و گیا وەک چارەسەری یارمەتیدەر لەگەڵ چارەسەری دەرمانی و دوای ڕاوێژ لەگەڵ پزیشک بەکاردەهێنرێن.
باشترین ڤیتامینەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی ماندووبوون کامانەن؟
ڤیتامینی D، ڤیتامینی B12 و ئاسن لە گرنگترین ماددەکانن کە کەمییان هەست بە ماندووبوون دروست دەکات؛ بۆیە پێشنیار دەکرێت بە شێوەیەکی بەردەوام پشکنینیان بۆ بکرێت.
ماتە بە بەراورد لەگەڵ هاندەرەکانی تر چۆن کاریگەری لەسەر جەستە دەکات؟
ماتە وزە و سەرنجی دەروونی زیاد دەکات و ئەوەی جیاوازی دەکات ئەوەیە کە وەک هەندێک هاندەری تر کاریگەری لەسەر لێدانی دڵ یان فشاری خوێن دانانێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، پێویستە چاودێریی پزیشکی داوا بکرێت:
- بەردەوامبوونی هەستکردن بە خەواڵوویی و ماندووبوون، سەرەڕای باشترکردنی شێوازی ژیان.
- هەبوونی نیشانەی پەیوەست بە نەخۆشییە درێژخایەنەکان وەک شەکرە یان تێکچوونی تیروئید.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی خەمۆکیی توند یان لەدەستدانی تەواوی وزە.
- کاتێک دەتەوێت پێکهاتەی تەواوکەری خۆراکی بخۆیت، ئەگەر دەرمانی ڕقیقکەرەوەی خوێن یان دەرمانی فشار یان شەکرە بەکاردەهێنیت.
بەرپرسیاریەتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- زەیتی نیم: سوود و بەکارهێنانەکانی
- بەهای خۆراکی پرتەقاڵ و کاریگەرییەکانی
- چای سەوز بۆ بەرەنگاربوونەوەی شێرپەنجە
- سوودی رازیانە بۆ هۆرمۆنەکان و تەندروستی ژنان
- زیاتر دەربارەی گیا پزیشکییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team