چارەسەری ئەسمە گرنگە بۆ تەندروستیی هەناسەدان؛ ئەسمە نەخۆشییەکی تێکدەرە لە لقەکانی هەناسەدان کە هێرشە توندەکانی تنگی هەناسەی لێدەکەوێتەوە.
هۆکارەکانی ئەسمە و چارەسەر: چارەسەری ئەسمە
ئەم نەخۆشییە لە وەڵامدانەوەیەکی زۆری سیستەمی بەرگریی جەستەوە سەرچاوە دەگرێت؛ ئەو خانانەی دیاریکراو ماددەی کیمیایی دەردەکەن کە دەبنە هۆی ئاوسانی ڕێگاکانی هەناسەدان. ئەم پرۆسەیە دەبێتە هۆی گرژبوونی ماسولکەکانی لقەکانی هەناسەدان و زیادبوونی دەرچوونەکان و ئاوسان، کە ڕێگای هەوا تەسک دەکاتەوە و هەناسەدان و ئۆکسجین‌گرتن قورس دەکات.
هۆکارە بۆماوەیی و ژینگەییەکان لە دەرکەوتنی نەخۆشییەکەدا کاریگەرییان هەیە. لە هاندەرە سەرەکییەکانی هێرشەکان ئەمانەن:
- هۆکارە سروشتی و ژینگەییەکان: پلەی گەرمیی نزم، ڤایرۆسەکان، پەشم و پەڕی ئاژەڵان یان تۆوی گوڵ.
- پیسبوونەکان: دووکەڵی جگەرە (تەنانەت بڕی کەمی دووکەڵ کە لە جلەکاندا دەمێنێتەوە)، دووکەڵی ئاگرکەوتنەوەکان و پاشماوەی مێرووەکان وەک سوسک.
- هۆکارەکانی تر: فشارە دەروونییەکان و چالاکیی جەستەییی زۆر.
هەروەها جۆرێک هەیە کە بە ئەسمەی پیشەیی ناسراوە؛ نیشانە تێکدەرەکانی تەنها کاتێک دەردەکەون کە کەسەکە لە شوێنی کاردا بێت، بەهۆی بەرکەوتن بە پیسبوونێکی دیاریکراو.
ڕێگاکانی مامەڵەکردن لەگەڵ ئەسمەی مزمن
مامەڵەکردن لەگەڵ ئەسمەی مزمن پشت بە ستراتیژییەکی پلەبەندی‌کراو دەبەستێت کە ئامانجی کەمکردنەوەی دووبارەبوونەوە و توندیی هێرشەکانە. ئەگەر کۆنترۆڵی پێویست بەدەست نەهێنرێت، دەرمانی نوێ زیاد دەکرێت؛ دوای ئەوەی دۆخەکە زیاتر لە سێ مانگ جێگیر بوو، بە ڕێککەوتن لەگەڵ پزیشک دەکرێت بگەڕێندرێتەوە بۆ پلەی یەکەم.
هەڵبژاردە دەرمانییەکان ئەمانە دەگرنەوە:
- ستیرۆیدی هەناسەدراو، وەک بودیسۆناید.
- فراوانکەرەوەکانی برۆنشی (کورت‌ماوە و درێژماوە)، وەک ڤێنتۆلین و ئیپراترۆپیۆم برۆماید.
- بلۆکەرەکانی لیکۆتراین و میتیل زانتین.
- ستیرۆیدی خواردنەوە، وەک پرێدنیزۆن، لە دۆخە توندەکاندا.
ڕێگریکردن و کۆنترۆڵکردن
هیچ ڕێگایەک نییە بۆ ڕێگریکردن لە دەرکەوتنی نەخۆشییەکە بە تەواوی، چونکە هۆکارەکانی بە تەواوی نادیارن؛ بەڵام دەتوانرێت بەمانە کۆنترۆڵ بکرێت:
١. دوورکەوتنەوە لە پیسبوونە ژینگەییەکان و وازهێنانی تەواو لە جگەرەکێشان.
٢. وەرگرتنی ڤاکسینی وەرزیی ئەنفلۆنزا و کۆکسی ڕیەوی بۆ کەمکردنەوەی خراپتربوونی دۆخەکە.
٣. ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی پێستیی هەستیاری بۆ دیاریکردنی هاندەرە تایبەتییەکان و دوورکەوتنەوە لێیان.
٤. پابەندبوون بە چارەسەری دەرمانی تەنانەت کاتێک هێرش نییە، بۆ ڕێگرتن لە گەشەکردنی نەخۆشییەکە بۆ تێکچوونی ناگەڕێتەوە لە لقەکانی هەناسەدان، یان زیادبوونی مەترسیی تووشبوون بە هێرشی دڵ.
پرسیارە باوەکان
نەخۆشیی ئەسمە چییە و چارەسەری ئەسمە چییە؟
ئەسمە نەخۆشییەکی ئاوسانییە کە دەبێتە هۆی تەسکبوونی ڕێگاکانی هەناسەدان. چارەسەری ئەسمە دوو بەشە: چارەسەری درێژخایەن بۆ کۆنترۆڵکردنی چالاکیی نەخۆشییەکە، و چارەسەری توند بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ هێرشە لەناکاوەکان بە بەکارهێنانی فراوانکەرەوەکانی برۆنشی.
نیشانەکانی ئەسمە لە منداڵاندا چۆن دەردەکەون؟
نیشانەکان لە منداڵانی شیرخۆر و منداڵاندا جۆراوجۆرن و لەوانەیە سەرەتا بە هەڵاوسانی لقۆڵەکانی برۆنشی هەڵە لێکبدرێنەوە.
ئایا ئەسمە تەنها بە شێوەی کۆکە دەردەکەوێت؟
بەڵێ، جۆرێکی لاوەکی هەیە کە تەنها بە شێوەی کۆکە دەردەکەوێت؛ بۆیە هەر کۆکەیەکی مزمن کە زیاتر لە سێ مانگ بەردەوام بێت، پێویستی بە پشکنینە بۆ دڵنیابوون لە نەبوونی ئەسمە.
کەی دەبێت دەستبەجێ سەردانی پزیشک بکەیت؟
لە دۆخەکانی خوارەوەدا دەبێت بچیتە بەشی فریاکەوتن یان داوای ڕاوێژی خێرا بکەیت:
- ئەگەر هێرشەکە دەستبەجێ وەڵامی دۆزی ئاساییی فراوانکەرەوەکانی برۆنشی نەداتەوە.
- دەرکەوتنی نیشانە توندەکان، وەک: خێراییی زۆری هەناسەدان، قورسایی لە قسەکردندا، لە پێشەوە خماندنەوەی جەستە، یان نزمبوونەوەی ئەو نرخە فیزیۆلۆژییانەی بە ئامێری پێوانەکردنی توانای هەناسەدان تۆمار دەکرێن.
- تێبینیی باشبوونێکی کاتی لە هەناسەداندا؛ چونکە کاردانەوەی ئاوسانییەکە لەوانەیە دوا بکەوێت و دوای ٨ تا ٢٤ کاتژمێر دەربکەوێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خواردنی قەدەغە بۆ ئەسمە و نیشانەکان
- خراپترین هەفتەی ئەیلوول بۆ ئەسمە و هەستیاری
- نیشانەکانی هێرشی ئەسم و کاتی فریاکەوتن
- پەمپی ئەسمە و چارەسەرە نوێکان
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team