پەیوەندی ئەسم و ریفلاکس ئاڵۆزە؛ ریفلاکس دەتوانێت هێرشەکانی ئەسم بخاتەوە، و نیشانەکانی ئەسمیش ڕەنگە ریفلاکس توندتر بکەن.
پەیوەندی ئەسم و ریفلاکس چۆنە؟
ریفلاکس کاتێک ڕوودەدات کە ناوەڕۆکی معدە بگەڕێتەوە بۆ مری، و زۆرجار لەگەڵ ئەسمدا دەردەکەوێت. لە کەسانی تووشی ئەسمدا ڕەنگە نەخۆشیی گەڕانەوەی ترشی معدە بۆ مری (GERD) دەستنیشان بکرێت؛ ئەمە جۆرێکی دووبارەبووەوەی ریفلاکسە کە دەتوانێت زیان بە مری بگەیەنێت.
بەهۆی ئەم پەیوەندییەوە، چارەسەرکردنی نەخۆشیی گەڕانەوەی ترشی معدە بۆ مری دەتوانێت یارمەتی باشترکردنی کۆنترۆڵی ئەسم بدات. شایانی باسە هەندێک دەرمانی ئەسم، وەک تیۆفیلین، ڕەنگە ئەگەری ڕوودانی ریفلاکس زیاد بکەن، هەرچەندە ئەم دەرمانە چیتر بە شێوەیەکی باو بەکارناهێنرێت.
جیاوازیی نێوان ریفلاکس و نەخۆشیی گەڕانەوەی ترشی معدە بۆ مری
ریفلاکس لە نەخۆشیی درێژخایەن بەو خاڵانە جیاوازە:
- ریفلاکس: گەڕانەوەی ترشی معدەیە بۆ مری؛ زۆر کەس هەندێک جار دوای خواردنی خواردنی پڕچەوری یان خواردنەوەی کافئین و کحول تووشی دەبن، و ئەمە بە پێویستی واتای بوونی نەخۆشییەکی پزیشکی نییە.
- نەخۆشیی گەڕانەوەی ترشی معدە بۆ مری: ئەگەر نیشانەکان لە هەفتەیەکدا دوو جار یان زیاتر دووبارە ببنەوە، یان ریفلاکس ببێتە هۆی زیانگەیشتن بە شانەکانی مری، وەک نەخۆشییەکی درێژخایەن پۆلێن دەکرێت. ئەمە ڕەنگە مەترسی تووشبوون بە شێرپەنجەی مری یان نەخۆشیی مریی بارێت زیاد بکات.
ڕێگاکانی چارەسەری ئەسم و ریفلاکس
بۆ کۆنترۆڵکردنی ئەم دۆخانە چەندین هەڵبژاردەی چارەسەری هەیە:
گۆڕانکاریی شێوازی ژیان
- پاراستنی کێشی تەندروست و دوورکەوتنەوە لە جل‌وبەرگی تەنگ.
- وازهێنان لە جگەرەکێشان.
- دوورکەوتنەوە لە هۆکارە هەڵچێنەرەکان، وەک خواردنی پڕچەوری و تیژ، چۆکڵێت، نەنە، کافئین و خواردنەوەی گازدار.
- بەرزکردنەوەی سەری جێگای خەوتن لە کاتی خەوتندا، یان خەوتن لەسەر لای چەپ.
- باش جوینەوەی خواردن و دوورکەوتنەوە لە پاڵکەوتنی ڕاستەوخۆ دوای خواردن.
چارەسەری دەرمانی و نەشتەرگەری
- دژەترشییەکان: دەرمانن کە بەبێ ڕەچەتەی پزیشک بەردەستن و بۆ کەمکردنەوەی سوتانی ناو سنگ لە کاتی ڕوودانی هەندەکی بەکاردێن.
- دەرمانەکانی ڕاگرتنی پەمپی پرۆتۆن (PPI): وەک ئۆمێپرازۆل، ئێزۆمێپرازۆل و لانزۆپرازۆل؛ یارمەتی بەڕێوەبردنی ئەسم لە کەسانی تووشی ئەم نەخۆشییە دەدەن.
- دەرمانە دیاریکراوەکانی ترشی: وەک فامۆتیدین، سیمیتیدین و نیزاتیدین.
- نەشتەرگەری: بۆ دۆخە توندەکان هەڵبژاردەیە، بەڵام ڕەنگە لە ٢٠%ی نەخۆشاندا ئاڵۆزی دروست بکات، وەک پڕبوونی سک و سەختیی ڕشانەوە.
- تەکنیکە نوێکان: توێژینەوەیەک بەکارهێنانی ئامێرێکی وەک بازنەیەک کە دانەی مەگناتیسی تێدایە و پاڵپشتیی دەروازەی نێوان مری و معدە دەکات، نیشان دا. ئەم ئامێرە نیشانەکانی ٩٢ لە ١٠٠ نەخۆش کەم کردەوە و وای کرد ٨٧ نەخۆش واز لە دەرمانەکانی ترشی بهێنن؛ هەرچەندە ٦٨%یان تووشی سەختیی قوتدان بوون کە دواتر لەناوچوو.
پرسیارە باوەکان
ئایا پەیوەندییەک لەنێوان ئەسم و ریفلاکسدا هەیە؟
بەڵێ، ریفلاکس دەتوانێت هێرشەکانی ئەسم بخاتەوە، و لە بەرامبەردا نیشانەکانی ئەسم ڕەنگە ریفلاکس خراپتر بکەن.
ئایا ریفلاکس و نەخۆشیی گەڕانەوەی ترشی معدە بۆ مری هەمان شتن؟
نەخێر، ریفلاکس ڕووداوێکی کاتییە کە زۆربەی خەڵک ڕەنگە تووشی ببن؛ بەڵام نەخۆشیی گەڕانەوەی ترشی معدە بۆ مری دۆخێکی پزیشکیی درێژخایەنە کە نیشانەکانی لە هەفتەیەکدا دوو جار دووبارە دەبنەوە، یان زیان بە مری دەگەیەنێت.
نیشانەکانی نەخۆشیی گەڕانەوەی ترشی معدە بۆ مری چین؟
نیشانەکان بریتین لە سوتانی ناو سنگ لە کاتی پاڵکەوتن یان دوای خواردن، گەڕانەوەی خواردن یان شلەی ترش بۆ قوڕگ، ئازار لە سنگ یان سەرەوەی سک، کۆخی بەردەوام و سەختیی قوتدان.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لەو دۆخانەدا پێویستە ڕاوێژ بە پسپۆڕی تەندروستی بکرێت:
- دەردەکەوتنی نیشانەکانی سوتانی ناو سنگ دوو جار یان زیاتر لە هەفتەیەکدا.
- پێویستی بە بەکارهێنانی دەرمانی ترشی کە بەبێ ڕەچەتەی پزیشک بەردەستە، دوو جار یان زیاتر لە هەفتەیەکدا.
- ویستنی زیادکردنی دەرمانەکانی ڕاگرتنی پەمپی پرۆتۆن بۆ پلانی چارەسەر.
- پێش ئەنجامدانی هەر گۆڕانکارییەک لە پلانی چارەسەری ئەسم.
بەیاننامەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پسپۆڕی پزیشکی نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ئەنتیبیۆتیک و مەترسی ئەسمای منداڵان زیاد دەکات
- کاریگەری گەردی گوڵ لە دووگیانیدا و ئەسمای منداڵ
- ئۆمێگا ٣ بۆ منداڵان و مەترسی ئەستما
- ئاڵۆزییەکانی ئەستما و ڕێگاکانی بەڕێوەبردن
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team