توێژینەوەکان پەیوەندیی نێوان ئەنفلۆنزا و ئۆتیزم لە دووگیانیدا و زیادبوونی ئەگەری ئۆتیزمی منداڵی دەخەنەڕوو، بە تایبەتی پێش تەمەنی سێ ساڵ.
پەیوەندیی ئەنفلۆنزا و ئۆتیزم لە دووگیانیدا بە ئۆتیزمی منداڵی
توێژینەوەیەک کە زانیاریی زیاتر لە ١٠٠,٠٠٠ ژنی دووگیانی لەخۆگرتبوو، پەیوەندییەکی لە نێوان تووشبوونی دایک بە ئەنفلۆنزا لە ماوەی دووگیانیدا و زیادبوونی ئەگەری تووشبوونی منداڵ بە ئۆتیزمی منداڵی دۆزییەوە. ئەنجامەکان ئەمانە بوون:
- ڕێژەی تووشبوون بە ئۆتیزمی منداڵی لە منداڵانی ئەو ژنانەی لە دووگیانیدا تووشی ئەنفلۆنزا بووبوون نزیکەی ٠.٨٧% بوو؛ ئەمە لە ڕێژەی گشتیی تۆمارکراو لە توێژینەوەکەدا، کە ٠.٤% بوو، زیاتر بوو.
- جیاوازییەک لە مەترسیی تووشبوون بە ئاڵۆزیی گەشەی گشتی نەبینرا.
- توێژەران زیادبوونی مەترسیی تووشبوونی منداڵیان بە ئۆتیزم یان ئۆتیزمی منداڵی بینی، ئەگەر دایکەکە بۆ ماوەی هەفتەیەک یان زیاتر تاوەکەی هەبووبێت، یان لە ماوەی دووگیانیدا دژەزیندەی بەکاربهێنێت.
تووشبوون بە نەخۆشی چۆن کاریگەری لەسەر کۆرپە دەکات؟
توێژەران پێیان وایە چالاکبوونی سیستەمی بەرگریی دایک بەهۆی تووشبوون بە نەخۆشییەوە، لەوانەیە کاریگەری لەسەر گەشەی مێشکی کۆرپە دابنێت. لە تاقیکردنەوە لەسەر جۆرەکانی جووڵەوەر، دەرکەوت کە هاندانی سیستەمی بەرگری دەبێتە هۆی گواستنەوەی خانە بەرگرییەکان بە ڕێگەی پلاسێنتاوە؛ ئەمەش کاریگەری لەسەر پەیامنێرە کیمیاییەکانی ناو خانەکانی مێشک دادەنێت. بەڵام تا ئێستا نەسەلمێنراوە کە ئەم میکانیزمە لە مرۆڤدا ڕوودەدات.
ڕێگاکانی خۆپاراستن لە ماوەی دووگیانیدا
بۆ کەمکردنەوەی مەترسییە ئەگەرییەکان، پێشنیار دەکرێت ئەم هەنگاوانە بگرێتەبەر:
- دوورکەوتنەوە لەو هۆکارانەی کە لەوانەیە ببنە هۆی تووشبوون بە نەخۆشییەوە.
- وەرگرتنی ڤاکسینی ئەنفلۆنزای گونجاو بۆ ماوەی دووگیانی.
پرسیارە باوەکان
ئایا هەموو جۆرەکانی ئەنفلۆنزا کاریگەری لەسەر کۆرپە دادەنێن؟
زانیارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە تووشبوون بە نەخۆشی و چالاکبوونی سیستەمی بەرگریی دایک لەوانەیە پەیوەندییان بە زیادبوونی ئەگەری ئۆتیزمی منداڵییەوە هەبێت؛ بەڵام پێشنیار دەکرێت لەبارەی ڤاکسینە گونجاوەکانەوە لەگەڵ پزیشک قسە بکرێت.
ئۆتیزمی منداڵی کەی دەستنیشان دەکرێت؟
ئەم جۆرە ئۆتیزمە بە گشتی پێش ئەوەی منداڵ بگاتە تەمەنی سێ ساڵ دەستنیشان دەکرێت.
ئایا تاو مەترسیی تووشبوون زیاد دەکات؟
بەڵێ، توێژینەوەکە دۆزییەوە کە تاوی دایک بۆ ماوەی هەفتەیەک یان زیاتر لە ماوەی دووگیانیدا، مەترسیی تووشبوونی منداڵ بە ئۆتیزم یان ئۆتیزمی منداڵی زیاد دەکات.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
ژنانی دووگیان پێویستە بە خێرایی پەیوەندی بە دابینکەری چاودێریی تەندروستییەوە بکەن، ئەگەر ئەم نیشانانەیان هەبوو:
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی جەستە (تاو) بۆ ماوەیەکی درێژ.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی ئەنفلۆنزای توند.
- پێویستی بە بەکارهێنانی دژەزیندە، بەبێ چاودێریی وردی پزیشکی.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڤایرۆسی کۆرۆنا: پرسیار و وەڵام
- قۆناغەکانی چاکبوونەوە لە زکام؛ ڕێنماییەکی کورت
- کۆکەی سیاه: نیشانەکان و چارەسەر
- نیشانەکانی مێرس و خۆپاراستن لێی
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team