فێربە چۆن ژینگە و تەندروستیت بەڕێوە ببەیت تا پێشگیری لە ئەسم باشتر بکەیت و ژمارەی هێرشەکانی هەناسەدان کەم بکەیتەوە.
تێگەیشتن لە ئەسم و هۆکارە هەڵچێنەرەکانی
ئەسم نەخۆشییەکی درێژخایەنی سییەکانە کە لولەکانی برۆنشی هەڵدەئاوسێن و تەنگ دەبنەوە، و ئەمە هەناسەدان قورس دەکات. ئەم هەڵئاوسانە وای لە ڕێگاکانی هەناسەدان دەکات بەرامبەر هەندێک مادەی هەڵچێنەر زۆر هەستیار بن و نیشانەکانی ئەسم، وەک خڕخڕەی هەناسە، تەنگی سنگ و کۆکە، دروست بکەن.
بۆ باشترکردنی پێشگیری لە ئەسم، گرنگە بزانیت چی هۆکاری هێرشەکانتە. هۆکارە باوەکان ئەمانەن:
- هۆکارە ژینگەییەکان: پیسبوونی هەوا، هەوای سارد، دووکەڵ، بۆنە توندەکان و هەڵمەتەکانی خۆڵ.
- هەستیارکەرەکان: ئاژەڵی ماڵی، گوڵەوە، کپک و ئاژەڵە زیانبەخشەکان وەک سوسک.
- کێشە تەندروستییەکان: ئەنفلۆنزا، سەرماخواردنی باو، سینوسیت و تووشبوون بە ڤایرۆس.
- فشاری جەستەیی و سۆزداری: وەرزش و هەستە بەهێزەکان.
هەندێک کەس لەوانەیە بە سۆلفایتەکانی ناو هەندێک خواردن و خواردنەوە وەک میگوی دەریایی، میوەی وشک، شەراب و بیر هەستیار بن. هەندێک دەرمانیش، لەوانە دەرمانەکانی ACE inhibitor، beta-blocker یان ئەسپیرین، دەتوانن نیشانەکان لە هەندێک کەسدا خراپتر بکەن.
ئامۆژگاری کاریگەر بۆ پێشگیری لە ئەسم
بەڕێوەبردنی ژینگەی دەوروبەرت و پابەندبوون بە پلانی پزیشکی، گرنگن بۆ کۆنترۆڵکردنی ئەم نەخۆشییە.
پاراستنی ماڵ لە هەستیارکەرەکان
کەمکردنەوەی هەستیارکەرەکان دەتوانێت مەترسی هێرش کەم بکاتەوە:
- هەفتانە جێگاپۆش، سەرین و یارییە نەرمەکان بە ئاوی گەرم (لانیکەم ١٣٠°F) یان بە مادەی سپی‌کەرەوە بشۆ.
- شێی ماڵ لە نێوان ٣٠% و ٥٠% بپارێزە، بە بەکارهێنانی کۆندیشنەر یان وشککەرەوەی هەوا.
- لە ژووری خەو فەرشەکان لاببە و بەردەوام بە ڤاکیوم پاکی بکەرەوە؛ بەڵام باشترە کەسێکی تر ڤاکیوم بکات بۆ ئەوەی وردە مادەکان بڵاو نەبنەوە.
- خواردن لە قاچی بە توندی داخراودا هەڵبگرە و درزەکانی دیوار یان کابینەت دابخە بۆ دوورخستنەوەی ئاژەڵە زیانبەخشەکان.
شێوازی ژیان و عادەتە تەندروستییەکان
- لە دووکەڵ دووربکەوە: لە دووکەڵی تووتن، مۆم، بخوور و ئاگرەبازی دووربکەوە.
- خۆت لە نەخۆشی بپارێزە: بەردەوام دەستەکانت بشۆ و لە پەیوەندیی نزیک لەگەڵ کەسانی تووشبوو بە تووشبوونی ڕێگاکانی هەناسەدان خۆت بپارێزە.
- چالاک بمێنەوە: وەرزشی بەردەوام وەک یۆگا، پاسکیل‌سواری یان مەلەوانی پشتگیری لە تەندروستی سییەکان دەکات. توێژینەوەیەک ئاماژەی بەوە کرد کە ٣٠ خولەک وەرزشکردن لە ڕۆژێکدا، ئەگەری کۆنترۆڵکردنی نیشانەکان لە کەساندا دوو هێندە و نیوە زیاد کرد.
- ڤاکسین وەربگرە: دژەئەنفلۆنزای ساڵانە و ڤاکسینەکانی دژ بە پنیومۆنیا، شینگلز و Tdap یارمەتی پێشگرتن لە ئاڵۆزییەکان دەدەن.
بەڕێوەبردنی چارەسەری نەخۆشی ئەسم و دەرمانەکانی ئەسم
بەردەوام بەکارهێنانی دەرمانی پێشگیری لە ئەسم گرنگە، تەنانەت کاتێک هەست بە باشی دەکەیت. دەرمانە درێژخایەنەکان هەڵئاوسانی ڕێگاکانی هەناسەدان کەم دەکەنەوە بۆ پێشگرتن لە خراپبوونەوەی نیشانەکان.
- پابەندبە بە پلانی کارکردن: پلانی تایبەت بە خۆت بەکاربهێنە بۆ ئەوەی بزانیت کاتێک نیشانەکان دەردەکەون کام دەرمان بخۆیت.
- پێوەری زۆرترین ڕێژەی هەوا بەکاربهێنە: ئەم ئامێرە جووڵەی هەوا لە سییەکانتدا پێوانە دەکات و یارمەتیت دەدات چارەسەرەکەت بگونجێنیت یان بڕیار بدەیت کە پێویستت بە چاودێریی پزیشکیی خێرا هەیە.
- چارەسەری ئیمیوونۆتێراپی: بۆ ئەوانەی هەستیارن، دەرزیی هەستیارکەر دەتوانێت یارمەتی جەستە بدات کەمتر بەرامبەر هۆکارە هەڵچێنەرەکان هەستیار بێت.
ئەسم لە منداڵاندا
منداڵان لەوانەیە نیشانەی جیاواز لە گەورەکان هەبێت. ڕەنگە لە کاتی یاریکردن، پێکەنین یان گریاندا زۆر کۆکە بکەن و لە چالاکییەکاندا کەمتر وزەیان هەبێت. دایک‌وباوکان دەبێت دڵنیابن کە هەمیشە دەرزیی هەناسەدانی خێراچارەسەر لە نزیکی منداڵەکەیاندایە و منداڵەکە دەرمانەکەی وەک پێی وتراوە بەکاربهێنێت.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر تۆ یان منداڵەکەت ئەم نیشانە ئاگادارکەرەوانەیەی خوارەوەتان هەبوو، دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکەن:
- شەڤی یان سپیبوونی لێو، ڕووخسار یان ناخنەکان.
- خێرایی هەناسەدان یان لێدانی خێرای دڵ.
- قسەکردن یان ڕۆیشتن بەهۆی کورتەهەناسەییەوە قورس بێت.
- کێشانی پێست بەرەو ناو لە دەوروبەری پەراسووەکان یان مل لە کاتی هەناسەداندا.
- نیشانەکان دوای بەکارهێنانی دەرمانی فریاکەوتن باشتر نەبن.
- تێکچوونی لەناکاوی هۆش یان ئازاری سنگ.
پرسیارە باوەکان
ئەسمی شەوانە چییە؟
مەبەست لێی ئەو نیشانانەی ئەسمە کە لە شەودا خراپتر دەبن و زۆرجار کەسەکە لە خەو هەڵدەستێنن. نزیکەی ٧٥%ی کەسانی تووشبوو بە ئەسم لانیکەم هەفتەی جارێک لە شەودا لە خەو هەڵدەستن.
ئایا کاتێک خەوتوویت دەتوانیت تووشی هێرشی ئەسم ببیت؟
بەڵێ، نیشانەکان دەتوانن لە شەودا خراپتر ببنەوە. خەوی خراپیش دەتوانێت هەڵئاوسانی جەستە زیاد بکات و ڕەنگە بەڕێوەبردنی ئەسم قورستر بکات.
پەیوەندیی نێوان کۆرۆناڤایرۆس و ئەسم چییە؟
هەرچەندە ڕەنگە ئەسم مەترسی تووشبوون بە ڤایرۆسەکە زیاد نەکات، بەڵام تووشبوون دەتوانێت ببێتە هۆی نیشانەی توندتر، پنیومۆنیا یان هێرشی ئەسم.
ئاگادارکردنەوە: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە بۆ دەستنیشانکردن و چارەسەرکردن ڕاوێژ بە پڕۆفیشناڵێکی تەندروستی بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ئەسمە و پەتای کۆرۆنا: مەترسییەکان چین؟
- لبنیاتی کەمچەوری لە دووگیانیدا و ئاستمای منداڵ
- دەرمانی ئەسمە بۆ خورانی درێژخایەن
- کاریگەری گەردی گوڵ لە دووگیانیدا و ئەسمای منداڵ
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team