توێژینەوەکان پەیوەندی پڕۆتین و ڕێکخستنی خەو و کاریگەرییەکانیان دەخەنەڕوو؛ هەروەها سوود و زیانەکانی خواردنی پڕۆتین پێش خەوتن باس دەکەن.
پڕۆتین و ڕێکخستنی خەو چۆن پەیوەندییان بەیەکەوە هەیە؟
توێژینەوە لەسەر مشکەکان دەرخستویانە کە پرۆتینێک بە ناوی BMAL1 لە ماسولکەکاندا هەیە؛ دەرکەوتووە ئاستی بەرزی ئەم پرۆتینە یارمەتی ئاژەڵەکانی داوە لە کاریگەرییەکانی کەمی خەو چاک ببنەوە. بە پێچەوانەوە، لابردنی ئەم پرۆتینە لە ماسولکەکاندا بووەتە هۆی تێکچوونی توندی خەو و زیادبوونی پێویستی بە خەو؛ بەڵام بوونی لە مێشکدا کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر کوالێتی خەو نیشان نەداوە.
سوودەکانی خواردنی پڕۆتین پێش خەوتن
خواردنی پڕۆتین لە ئێواراندا دەتوانێت چەند سوودێکی بۆ جەستە هەبێت، لەوانە:
- پشتگیری لە بارستەی ماسولکە: یارمەتی دەدات جەستە لە دۆخی شکاندنی پڕۆتینەوە بگۆڕێت بۆ دروستکردنی، لە ماوەی شەودا؛ ئەمە هێزی ماسولکەکان زیاد دەکات و لە لەدەستدانیان کەم دەکاتەوە، بە تایبەتی لە کەسانی بەساڵاچوودا.
- خێراکردنی چاکبوونەوە: ئەو ئەمینۆئاسیدانە دابین دەکات کە بۆ چاککردنەوەی شانەی ماسولکە لە ماوەی خەودا پێویستن.
- کۆنترۆڵکردنی کێش و شەکرە: یارمەتی بەرزکردنەوەی ڕێژەی میتابۆلیزم لە بەیانیاندا و زیادکردنی هەستی تێربوون دەدات؛ هەروەها یارمەتی جێگیری ئاستی شەکر لە خوێندا دەدات، لەبری بەرزبوونەوەی توندی ئەو ئاستە کە کاربۆهایدرەتەکان دەیبەنەوە.
- باشترکردنی ئەدای وەرزشی: پرۆسەکانی میتابۆلیزمی پڕۆتین ڕێک دەخات، کە هێزی بەرگەگرتن و توانای ئەنجامدانی ڕاهێنانی بەرگری زیاد دەکات.
جۆر و سەرچاوەکانی پڕۆتین بۆ ئێواران
جۆرەکانی پڕۆتین لە خێرایی هەرسکردن و کاریگەرییاندا جیاوازن:
١. پڕۆتینی کازئین: باشترین هەڵبژاردەی پێش خەوتن دادەنرێت، چونکە بە هێواشی هەرس دەکرێت و ئەمینۆئاسیدەکان بە شێوەیەکی هێواش ئازاد دەکات.
٢. پڕۆتینی سۆیا: لە ڕووی هێواشی هەرسکردنەوە لە پلەی دووەمدایە.
٣. پڕۆتینی شیری وەی: پێشنیار دەکرێت دوای ڕاهێنان بەکاربهێنرێت، چونکە خێرا هەرس دەکرێت.
سەبارەت بە خواردنی تەواو، هەڵبژاردە سووکەکان وەک ماستی یۆنانی، پەنیر، هێلکە، گوێزەکان یان پارچە سێو لەگەڵ کەرەی بادەم‌زەوی پێشنیار دەکرێن.
مەترسی و تێکچوونی خەو
سەرەڕای سوودەکان، خواردنی پڕۆتین بە بڕی زۆر یان هەڵبژاردنی جۆری نالەبار دەتوانێت ببێتە هۆی:
- خراپبوونی کوالێتی خەو: شەکرە سادەکان لە هەندێک شەیکی پڕۆتین دەتوانن ببنە هۆی بێخەوی.
- زیادبوونی کێش: بەهۆی کالۆریی زۆر و شەکری لاکتۆز لە شیر.
- کێشەی تەندروستی: خواردنی زۆری پڕۆتین دەتوانێت مەترسی نەخۆشیی دڵ، زیانی گورچیلە و شێرپەنجە زیاد بکات.
لە لایەکی دیکەوە، تێکچوونی خەو وەک بێخەوی و وەستانی هەناسە لە خەودا پەیوەندییان بە کێشەی تەندروستیی دیکەوە هەیە؛ توێژینەوەیەک دۆزیویەتییەوە کە ئەو ژنانەی بەردەوام کێشەی خەویان هەیە، زیاتر لەوانی دیکە لە مەترسی تووشبوون بە ئازاری ماسولکەی فیبرۆمیالژیا دان، بە تایبەتی ئەوانەی تەمەنیان لە ٤٥ ساڵ زیاترە.
پرسیارە باوەکان
ڕۆژانە چەند پڕۆتین پێویستی جەستەیە؟
پێویستی باڵغان بە گشتی ٠.٨ گرام پڕۆتینە بۆ هەر کیلۆگرامێک لە کێشی جەستەیان. بۆ نموونە، کەسێک کە ٧٠ کیلۆگرامە، ڕۆژانە نزیکەی ٥٦ گرام پڕۆتینی پێویستە. ئەم بڕە لە وەرزشکاراندا (لە ١.٥ تا ٢ گرام بۆ هەر کیلۆگرامێک) و لە کاتی دووگیانی و شیرداندا زیاد دەبێت.
زیانەکانی خواردنی پڕۆتین پێش خەوتن چین؟
ئەگەر بە بڕی زۆر بخورێت، دەتوانێت ببێتە هۆی زیادبوونی کێش؛ یان بەهۆی شەکرەکانی هەندێک تەواوکەر کاریگەریی خراپی لەسەر کوالێتی خەو دابنێت. هەروەها، خواردنی زۆر لە ڕادەبەدەر دەتوانێت مەترسی نەخۆشیی گورچیلە و دڵ زیاد بکات.
باشترین سەرچاوەکانی پڕۆتین پێش خەوتن چین؟
باشترە پشت بە خواردنی تەواو ببەسترێت، وەک هێلکە، گوێز و پەنیر. ئەگەر تەواوکەر بەکاردەهێنیت، پڕۆتینی کازئین بەهۆی هەرسکردنی هێواشەوە هەڵبژاردەیەکی گونجاوە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەردەکەون، پێشنیار دەکرێت ڕاوێژ بە پسپۆڕان بکرێت:
- بەردەوام نەتوانیت شەوانە بۆ ماوەی لانیکەم ٧ کاتژمێر بخەویت.
- تووشی بێخەویی درێژخایەن یان وەستانی هەناسە لە خەودا بیت.
- هەست بە ئازاری درێژخایەنی ماسولکە و ئێسک بکەیت (وەک ئازاری ماسولکەی فیبرۆمیالژیا).
- پێش دەستکردن بە خواردنی تەواوکەری پڕۆتین بە دۆزی بەرز، مێژووی نەخۆشیی گورچیلە یان دڵت هەبێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- مەترسییەکانی خەوی پچڕپچڕ و کاریگەرییەکانی
- پێناسەی بڕیارەکان و ١٠ ڕێگا بۆ خەوتنی باشتر
- هۆکارەکانی وەستانی هەناسە لە خەوی منداڵی شیرخۆر
- نیشانەکانی بێخەوی و کاتی پەیوەندی بە پزیشک
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team