پشکنینە گرنگەکانی ژنان نەخۆشییەکان پێش نیشانەکان زوو دەدۆزنەوە؛ ئەمە پەرەسەندنی کێشە تەندروستییەکان کەم و شانسی چاکبوونەوە زیاد دەکات.
پشکنینە گرنگەکانی ژنان بۆچی گرنگن؟
پشکنینە پێویستەکان بە پێی تەمەنی ژن، مێژووی بۆماوەیی، یان تووشبوونی خزمەکانی بە نەخۆشییە دیاریکراوەکان دەگۆڕێن. ئامانجی ئەم ڕێوشوێنە خولییانە پاراستنی جەستە لە ئاڵۆزییە مەترسیدارەکان و دڵنیابوونەوە لە دۆخی گشتی تەندروستییە.
تەندروستی مەمک
دۆزینەوەی شێرپەنجەی مەمک پێویستە، چونکە بڵاوبوونەوەی زۆرە، و شێوازەکانی پشکنین بریتین لە:
- پشکنینی خۆیی: لە تەمەنی بیست ساڵییەوە دەست پێ دەکات؛ ئەگەر گۆڕانێک لە ڕەنگ یان شێوەدا تێبینی کرا، پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت.
- پشکنینی کلینیکی: لە تەمەنی بیست و سی ساڵیدا هەر ٣ ساڵ جارێک ئەنجام دەدرێت، و دوای تەمەنی چل ساڵی ساڵانە دەبێت.
- مامۆگرام: تیشکی ئێکسە بۆ دۆزینەوەی گرێ، و بۆ ئەوانەی تەمەنیان لە چل ساڵ زیاترە ساڵانە ئەنجام دەدرێت.
تەندروستی سیستەمی زاوزێ و ململانێی منداڵدان
پشکنینی پاپی ململانێی منداڵدان ڕێگایەکی سەرەکییە بۆ دۆزینەوەی شێرپەنجە و ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی. بۆ ژنانی هاوسەردار دوای تەمەنی بیست ساڵی هەر ٣ ساڵ جارێک ئەنجام دەدرێت. هەروەها پشکنینی ناوچەی حەوز (ناوخۆیی) هەیە کە هەڵسەنگاندنی منداڵدان، هێلکەدانەکان، ڤاژینە و میزەڕۆک دەگرێتەوە.
پشکنینی ناوخۆیی بۆ دەستنیشانکردنی چەندین دۆخ بەکاردێت، وەک:
- هەوکردنی قارچی و بەکتریایی.
- کیسی هێلکەدان و نیشانەکانی هێلکەدانی فرەکیس.
- نەخۆشییە گوازراوە سێکسییەکان، وەک سیفلیس و گۆنۆڕیا.
- دڵنیابوونەوە لە دۆخی ئیودیی مسی یان هۆرمۆنی هەر ٦ مانگ جارێک.
پشکنینە گرنگەکانی جەستە و کارکردنی ئەندامەکان
- پەستانی خوێن: پێویستە بە شێوەیەکی خولی پێوانە بکرێت؛ پێوانەی ئاسایی بۆ گەورەساڵان ١٣٩/٨٩ یان کەمترە.
- کۆلیسترۆڵ: ئاستی چەوریی سێ‌گلیسرید و کۆلیسترۆڵی باش و خراپ لە تەمەنی ٢٠ ساڵییەوە پێوانە دەکرێت، و هەر ٣ ساڵ جارێک دووبارە دەکرێتەوە.
- پووکبوونی ئێسک: بۆ ئەوانەی تەمەنیان لە ٥٠ ساڵ زیاترە پێشنیار دەکرێت بۆ پێوانەکردنی کەلسیۆم و کانزاکان، بە تایبەتی دوای وەستانی مانگانە.
پشکنینەکانی شەکرە چین؟
پشکنینەکانی نەخۆشی شەکرە پێوانەکردنی ڕێژەی گلۆکۆز لە پلاسمای خوێندا دەگرێتەوە. جۆرەکانی پشکنینی شەکرە پێویستە لە سەرەتای دووگیانیدا ئەنجام بدرێن بۆ دۆزینەوەی شەکرەی دووگیانی. بۆ ئەو ژنانەی هیچ هۆکارێکی مەترسییان نییە، وەک قەڵەویی زۆر یان مێژووی خێزانی، پشکنینە گرنگەکانی شەکرە دوای تەمەنی ٤٥ ساڵی هەر ٣ ساڵ جارێک دووبارە دەکرێنەوە.
پرسیارە باوەکان
پشکنینی ناوخۆیی چییە؟
ڕێوشوێنێکی پزیشکییە کە تێیدا پزیشک تەواوی ناوچەی حەوز دەپشکنێت، لەوانە ڤولڤا، ڤاژینە، منداڵدان، هێلکەدانەکان، بۆرییەکانی فالوپ و میزەڕۆک؛ ئەمەش بە بەکارهێنانی بینین یان ئامرازی تایبەت، وەک سپێکولۆم یان پشکنینی دەستیی دوولایەنە، ئەنجام دەدرێت.
پشکنینی ناوخۆیی چەند جار جارێک باشە دووبارە بکرێتەوە؟
ژمارەی جارەکان بە پێی دۆخەکە دەگۆڕێت؛ ژن لەوانەیە پێویستی بە دووبارەکردنەوەی زیاتر هەبێت ئەگەر هەوکردنی ڤاژینەی دووبارەبووەوەی هەبێت، مێژووی شێرپەنجەی هەبێت، یان ئەنجامی پشکنینەکانی پاپی ململانێی منداڵدانی پێشووی دڵنیاکەرەوە نەبووبێت.
کەی پێویستە دەستبەجێ سەردانی پزیشک بکرێت؟
ئەگەر ئەم نیشانانەی خوارەوە دەرکەوتن، پێویستە داوای چاودێری پزیشکی بکرێت:
- تێبینی گۆڕانکاریی لەناکاو لە شێوە یان ڕەنگی مەمک.
- دەرکەوتنی شلەی نائاسایی لە ڤاژینە یان هەستکردن بە ئازاری بێ هۆکار لە حەوز.
- تێپەڕاندنی ئاستی ئاسایی لە پێوانەی پەستانی خوێن (١٣٩/٨٩).
- هەستکردن بە ئازاری توند لە کاتی ئەنجامدانی پشکنینی ناوخۆیی.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- تەمەنی یائسایی و نیشانەکانی
- نیشانەکانی سندرۆمی ئازار: ڕێنمایی فیبرۆمایاڵجیا
- دووگیانی و منداڵبوون و کاریگەری جگەرەکێشان
- سوتینی ژنان و ڕاستییە تەندروستییەکان
- زیاتر دەربارەی تەندروستی گشتی ئافرەتان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team