پشکنینی زۆر خەوتن بۆ ناسینەوەی خەوتنی زیاتر لە ٩ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا و هەڵسەنگاندنی خەواڵوویی ڕۆژانە و ئاڵۆزییەکانی خەوتن گرنگە.
کەی پێویستە پشکنینی زۆر خەوتن بکرێت؟
ئەگەر خەوتنی زۆرتر لە ٦ هەفتە بەردەوام بوو، پێشنیار دەکرێت سەردانی پزیشکی پسپۆڕ بکەیت. دەستپێکی تشخیص زۆرجار ئەم هەنگاوە سەرەتاییانە دەگرێتەوە:
- پێداچوونەوە بە مێژووی تەندروستی نەخۆش و ئەو نەخۆشییانەی کە دەکرێت ببنە هۆی سستی.
- پرسیارکردن دەربارەی شێوازی ژیان و خووەکانی خەوتن.
- دڵنیابوون لە بەکارهێنانی ئەو دەرمانانەی کە دەکرێت کاتژمێرەکانی خەوتن زیاد بکەن.
- ئەنجامدانی پشکنینی تەواوی جەستە.
ئەگەر هۆکارێکی پزیشکیی ڕوون نەدۆزرایەوە، ڕەنگە پزیشک داوای ئەم پشکنینە تایبەتانەی زۆر خەوتن بکات:
- پێوەری خەواڵوویی ئێپ‌وۆرث: ئامرازێکە بۆ هەڵسەنگاندنی ئەوەی خەوتنی زۆر چەند کاریگەری لە وردەکارییەکانی ژیانی ڕۆژانەدا هەیە.
- تۆماری خەوتن: تۆمارکردنی وردی کاتی خەوتن و ژمارەی جارەکانی بەئاگاهاتنەوە بۆ دیاریکردنی شێوازی خەوتن.
- پۆلی‌سۆمنۆگرافی (Polysomnography): توێژینەوەیەکی گشتگیرە کە ئاستی ئۆکسجین لە خوێن، لێدانی دڵ، شەپۆلەکانی مێشک و جووڵەکانی قاچ و چاو تۆمار دەکات.
- تاقیکردنەوەی کەمونی خەوتنی فرەجار: زۆرجار ڕۆژی دواتر بەدوای پۆلی‌سۆمنۆگرافیدا ئەنجام دەدرێت بۆ پێوانەکردنی خێرایی خەوتنی کەسەکە لە کاتەکانی ڕۆژدا.
کێشە تەندروستییەکانی زۆر خەوتن
خەوتن بۆ ماوەیەکی درێژ دەکرێت ببێتە هۆی چەندین ئاڵۆزی تەندروستی، لەوانە:
- ئاڵۆزییە دەروونییەکان: نزیکەی ١٥%ی ئەو کەسانەی تووشی خەمۆکین، بۆ ماوەیەکی درێژ دەخەون؛ ئەمەش دەکرێت بارودۆخیان خراپتر بکات.
- نەخۆشییە درێژخایەنەکان: ئەگەری تووشبوون بە نەخۆشی شەکرە و قەڵەوی بەهۆی زیادبوونی کێشەوە زیاد دەبێت.
- ئازاری جەستەیی: پاڵکەوتنی درێژخایەن دەکرێت ببێتە هۆی ئازاری پشت. هەروەها خەوتنی زۆر سەرئێشەی توند دروست دەکات، چونکە کاریگەری لە گواستەرە عەصەبییەکانی مێشک، وەک سیرۆتۆنین، دەکات.
ڕێگاکانی ڕێگریکردن لە زۆر خەوتن
دەتوانرێت هەندێک ڕێکار بگیرێتەبەر بۆ کەمکردنەوەی خەواڵوویی زۆر، وەک:
- پابەندبوون بە کاتێکی جێگیری ئاگادارکەرەوە و خۆپاراستن لە بەکارهێنانی تایبەتمەندی دووبارەخەوتنەوە.
- خۆپاراستن لە خەوتنی نیوەڕۆ لە ماوەی ڕۆژدا.
- کەمکردنەوەی بەرکەوتن بە ڕووناکی پێش کاتی خەوتن.
- نووسینی ڕۆژانەی خەوتن لە دەفتەرێکی تایبەتدا.
پرسیارە باوەکان
پشکنینی زۆر خەوتن چین؟
کۆمەڵە پشکنینێکن کە پۆلی‌سۆمنۆگرافی، تاقیکردنەوەی کەمونی خەوتنی فرەجار، پێوەری خەواڵوویی ئێپ‌وۆرث و تۆمارکردنی خەوتن دەگرێتەوە، بۆ دیاریکردنی هۆکاری خەوتنی زۆر.
چەند کاتژمێر خەوتن بە زۆر دادەنرێت؟
ئەگەر ماوەی خەوتن لە ڕۆژێکدا لە ٩ کاتژمێر زیاتر بێت، بە خەوتنی زۆر دادەنرێت.
ئایا خەوتنی درێژ کاریگەری لە تەندروستی دەروونی دەکات؟
بەڵێ، پەیوەندی لەنێوان خەوتنی درێژخایەن و خەمۆکیدا هەیە. نزیکەی ١٥%ی نەخۆشانی خەمۆکی بۆ چەندین کاتژمێر دەخەون، کە دەکرێت بارودۆخیان خراپتر بکات.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژی پزیشکی وەربگریت:
- بەردەوامبوونی خەوتنی زۆر بۆ زیاتر لە ٦ هەفتە.
- هەستکردن بە خەواڵووییەکی زۆر و بێهۆکار لە کاتەکانی ڕۆژدا (خەوتنی زۆر).
- کاریگەری خەوتن لەسەر توانای ئەنجامدانی چالاکییە ڕۆژانەکان بە شێوەیەکی ئاسایی.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژگرتن لە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خەوی REM و گرنگیی بۆ مێشک
- CPAP و کۆرۆنا: بەکارهێنان و پاراستن
- یوگای نیدرا بۆ خەو؛ ئارامی و خەوی باشتر
- زۆری خەوی REMی پێویست بۆ گەورەساڵان
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team